'Niemand wil stroom van bloedkolen'

Goedkope kolen komen vaak uit landen die het niet zo nauw nemen met mensenrechten. Wat kan Nederland doen op de kolenmarkt?...

den haag Het is amper duidelijk hoe de grondstof precies wordt gewonnen. Of de mensenrechten bijvoorbeeld niet worden geschonden. Toch is bijna een kwart van de Nederlandse elektriciteit afkomstig van steenkool. Begin juni kwamen berichten naar buiten dat de Nederlandse stroomproducenten indirect betrokken waren bij grove mensenrechtenschendingen in Colombia.

Zo zouden ze kolen hebben gekocht van bedrijven die betrokken waren bij moorden op vakbondsleiders. Politici spraken van ‘bloedkolen’. EnergieNed, de branchevereniging van stroomproducenten kondigde een onderzoek aan. De beschuldigingen werden tegengesproken noch bevestigd.

Nu is officieel bekendgemaakt dat er een zogeheten ‘stakeholderdialoog’ komt, vanuit de energieproducenten. Oud-staatssecretaris Frank Heemskerk (PvdA) van Economische Zaken wordt daar onafhankelijk voorzitter van.

Een stakeholderdialoog klinkt nogal vaag, wat moeten we ons daarbij voorstellen?

‘Ik denk dat je met deze term winnaar bij scrabble wordt. Maar het doel is alle betrokkenen aan tafel te krijgen om zo maximale druk uit te oefenen op steenkoolproducenten in Zuid-Afrika, Indonesië en Colombia. In hoeverre is Nederland in staat macht te gebruiken op de kolenmarkt?

Komt dit gesprek niet wat laat op gang, in 2008 werd er op ministerieel niveau al gesproken over meer transparantie in de steenkoolmarkt.

‘Beter laat dan nooit. De beschuldigingen over Colombia deze zomer waren wel zeer heftig. Dorpen zouden zonder pardon zijn verplaatst voor steenkoolwinning. Het bedrijf Drummond wordt zelfs beschuldigd van moord.

‘Ik denk dat niemand in Nederland een kopje thee wil zetten met de waterkoker die via bloedkolen is verwarmd. Dat willen de Nederlandse producent ook niet. De vraag is hoe de criteria voor steenkoolwinning eruit zien en hoe er verantwoording over wordt afgelegd.’

De steenkoolhandel, een wirwar van tussenhandelaren, is verre van transparant. Het werken in de kolenmijnen is gevaarlijk, jaarlijks vallen er wereldwijd duizenden doden, ook wordt het niet overal zo nauw genomen met de milieueisen.

Goedkope kolen komen vaak uit landen die het niet zo nauw nemen met de mensenrechten en milieuregels. Maar tot nu toe kan de consument niet zien waar de steenkolen vandaan komen.

Waaraan moet ‘goede’ steenkool volgens u voldoen?

‘Ik ben niet degene die de grenzen bepaalt. Dat moeten de organisaties zelf doen. In de dialoog worden producenten als Nuon en Essent betrokken. Maar ook de mijnboeren zelf en ngo’s als Both Ends en Cordaid. Voor de kerst wil ik een plan van aanpak klaar hebben, daarna gaan we zaken doen. Er komen gesprekken, ik zal die onafhankelijk gaan leiden.’

Waarom bent u de aangewezen persoon om dit te doen?

‘Ik ben geen expert op steenkolengebied. Maar als staatssecretaris heb ik wel veel initiatieven genomen om duurzame handel en maatschappelijk verantwoord ondernemen te bevorderen. Of het nu thee, cacao of soja betrof. We moeten proberen maximale druk uit te oefenen. Dat kan via de inkoopkant, via de pensioenfondsen of consumenten die bezorgd zijn.’

Sinds maart bent u staatssecretaris af. Is dit een fulltime baan?

‘Nee, ik ben nog in gesprek over andere functies.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden