PostuumJack Welch 1935-2020

‘Neutron Jack’ meende alles in goud te kunnen veranderen

Hij was voor het zakenleven wat Mohammed Ali was voor de sport: The Greatest. Jack Welch was de belichaming van het aandeelhouderskapitalisme aan het einde van de 20ste eeuw. 

Jack Welch over management op een congres van de Rotterdam School of Management, onderdeel van de Erasmus Universiteit. Beeld Marcel Molle

Jack Welch verdiende de bijnaam Neutron Jack door 100 duizend banen te schrappen. Ondertussen steeg de beurswaarde van zijn bedrijf General Electric tussen 1981 en 2001 met 3.000 procent. Toen hij terugtrad was General Electric het grootste bedrijf ter wereld. Niet voor niets riep het zakenblad Fortune hem in 2000 uit tot manager van de eeuw. The Financial Times koos GE vele jaren tot de meest gerespecteerde onderneming. ‘Hij was de gouden standaard van grootheid, het icoon van industrieel voorstellingsvermogen’, zo werd hij lyrisch bewierookt door hoogleraar Jeffrey Sonnenveld van Yale, nadat maandag zijn dood werd bekendgemaakt als gevolg van nierfalen. President Trump noemde hem een legende en vriend. ‘Geen manager is te vergelijken met Neutron Jack’, twitterde Trump. Welch werd 84 jaar.

Welch ging in tegen de trend van ‘schoenmaker, blijf bij je leest’. Hij pretendeerde alles in goud te kunnen veranderen: van kerncentrales tot medische apparatuur, vliegtuigmotoren, plastics, media, ict en financiële dienstverlening. Hij wilde alleen bedrijven die in hun eigen sector een mondiale marktleider waren of nummer twee of drie. Zijn bekendste uitspraak was Fix it, Sell it or Close it – ‘herstel het, verkoop het of sluit het‘. Nadat hij vier dagen voor 9/11 afscheid nam van het bedrijf,  kreeg Welch nog een gouden handdruk van 411 miljoen dollar mee, hoewel hij gebleven was tot een jaar na zijn pensioen.

Onder zijn opvolger Jeffrey Immelt ging het al snel mis met het conglomeraat. GE zou aftakelen en 'het verdween zelfs enige jaren geleden voor het eerst in de geschiedenis uit de Dow-index van dertig toonaangevende bedrijven. Welch werd later verweten via kredieten van zijn eigen financiële instellingen kreupele onderdelen overeind te hebben gehouden. Zijn ster verbleekte na de kredietcrisis toen hij ook een symbool werd van ongebreidelde hebzucht.

Welch werd geboren in Massachusetts als enig kind in een eenvoudig gezin. Al heel jong verklaarde hij miljonair te gaan worden. Na de universiteit trad hij in dienst van GE – een bedrijf dat was opgericht door de uitvinder Thomas Alva Edison – dat toen vooral huishoudelijke apparatuur als stofzuigers, witgoed en televisies maakte.

Hij werd in 1981 ceo toen de omzet 13 miljard dollar was en Japanse concerns als Sony, Hitachi, Panasonic en Sharp de westerse ondernemingen uitdaagden. Als jongste manager van een Dow-fonds onderkende hij de Aziatische uitdaging. Binnen vijf jaar verkocht hij tweehonderd bedrijven die in zijn ogen te klein waren of te weinig rendeerden. Hij zou twintig jaar lang ceo blijven. Hij stond een sociaal-darwinistische cultuur voor: de sterksten zullen overleven. Elk van zijn bedrijven moest ‘lean’ en ‘mean’ zijn. Veel van zijn visies verpakte hij in korte slogans: ‘Bepaal uw eigen lot, anders doen anderen het’. ‘Bureaucraten moeten worden geridiculiseerd en verwijderd.’ ‘Als je wacht op de perfecte oplossing is iedereen je al voorbijgestreefd.’ Onder dat motto veranderde General Electric van bureaucratische kolos in een flexibele en zeer dynamische organisatie die optimaal gebruik wist te maken van de door Ronald Reagan in gang gezette neoliberale revolutie. Zijn status van superster steeg in de jaren negentig tot ongekende hoogte. Er kwam een cultus rond zijn persoon tot stand die niet meer zou worden geëvenaard. 

Welch biografie – Jack Welch, waarom het om gaat – werd een wereldwijde bestseller. In 2005 schreef hij samen met zijn derde echtgenote Suzy het boek Winnen. ‘Ik wil mensen uitdagen. Ik wil met ze discussiëren. Maar ik wil ook gezellig een glas met ze drinken.’ Bedrijven moesten in zijn ogen telkens vernieuwen. Managers moesten trainingen volgen om besluitvorming te versnellen. Hij werkte zelf zes dagen per week en verwachtte dat ook van zijn personeel. Wie niet mee wilde doen aan deze ratrace, moest maar een andere werkgever zoeken. In 2020 hoef je daar niet meer mee aan te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden