Wat zijn dit voor vragen?Greg Shapiro

‘Nederlanders vinden het geweldig als een buitenstaander over de Nederlandse cultuur praat’

Beeld Frank Ruiter

Gewapend met een grijns staat de Amerikaans-Nederlandse cabaretier Greg Shapiro (52) ruim 25 jaar op het podium. Maar daaronder schuilt een somberende man. ‘Amerika was al langer verdeeld, maar in een crisissituatie komt die verdeeldheid soms neer op leven en dood.’

Amsterdam: bewuste keuze of vlucht?

‘Dat ik op mijn 25ste op een podium in Amsterdam stond, was een aaneenschakeling van toevalligheden. Na de toneelopleiding in Chicago verhuisde ik naar New York. De enige baan die ik – zoals duizenden andere jonge acteurs - kon krijgen was in de horeca. Overdag stond ik in de bediening van een restaurant in Manhattan, ’s avonds speelde ik studentenproducties of kleine toneelstukken. Je bleef hopen op die ene rol waarmee je door kon breken. Tot een paar jeugdvrienden me opbelden. Of ik niet naar Europa wilde komen, waar ze een pop-uptheater wilden opzetten. Boom Chicago, zou het heten, in Amsterdam.

‘Het was een krankzinnig idee. Achter in een salsabar bij het Leidseplein speelden we in de weekenden voorstellingen. Het podium bouwden we zelf, publiek –voornamelijk toeristen- wierven we op straat. Destijds voelde het als een onbenullig uitstapje, iets wat mijn carrière geenszins vooruit zou helpen. Maar in New York had ik geen enkel perspectief, en Amsterdam bleek een gouden vondst. Jaar na jaar kwamen er meer Amerikaanse entertainers naar Boom Chicago. Amsterdam gaf deze jonge makers een fris perspectief op de wereld en Amerika, bij Boom kon je jezelf opnieuw uitvinden en terugkeren naar de VS. Ook ik wilde terug, tot ik verliefd werd op mijn Nederlandse vrouw.’

Amerikaan of Nederlander?

‘Ik woon al 25 jaar in Nederland. Maar toen ik afgelopen weekend weer in een theater stond, opende ik de show toch met: ‘Ik ben een Amerikaan.’ Dat is niet zonder reden. De Engelse komiek Adam Fields woont net als ik al decennia in Nederland. Op een dag besloot hij zich aan te passen. Hij deed zo zijn best: vertaalde zijn voorstelling naar het Nederlands en deed mee aan het Leids Cabaret Festival. Achteraf had hij daar spijt van. Hij concludeerde: er zijn genoeg cabaretiers die in het Nederlands grappen vertellen, dus houd je bij je eigen leest.

‘Adam en ik blijven buitenstaanders, en Nederlanders vinden het geweldig als een buitenstaander over de Nederlandse cultuur praat. Dus in mijn voorstellingen blijf ik daarop terugkomen. Niet alleen omdat er vraag naar is, maar ook omdat ik er niet op uitgekeken raak. Ik vind het heerlijk om de cultuur te observeren, er zitten een paar fascinerende paradoxen in. De Nederlander is bijvoorbeeld niet alleen tolerant, maar ook verdomd veroordelend. Enerzijds is de boodschap: ‘Doe normaal en wees jezelf.’ Maar als je dan jezelf bent, is het: ‘Nee, niet zo doen. Dat is raar, stop daarmee.’

‘Toen mijn kinderen jong waren, stond ik regelmatig op het schoolplein te wachten. De gesprekken tussen ouders werden in het Nederlands gevoerd, en ik probeerde mee te doen. Ik haakte aan en zei: ‘O, ik heb daar ook ervaring mee.’ Maar zodra ik vervolgens struikelde over een zinsconstructie, draaiden de ouders hun hoofden weg en waren ze klaar met mij. Dat is typisch.’

Moord op Theo van Gogh, of herverkiezing van George W. Bush?

‘Het zijn twee op zichzelf staande gebeurtenissen, die voor mij samenkwamen in een live-opname van Barend&Van Dorp. In verband met de Amerikaanse verkiezingen in 2004 wilde het programma een thema-uitzending maken. Er zou worden uitgepakt: er waren  Amerika-deskundigen geboekt en de studio zou worden opgefleurd met ballonnen, cheerleaders, popcorn en brownies. Ik was samen met een andere cabaretier gevraagd om tussen de tafelgesprekken door grappen te maken.

‘Uren voor de uitzending werd columnist Theo van Gogh vermoord. Het land was in rep en roer en de redactie moest haastig de hele planning omgooien. De Amerika-kenners waren afgebeld, maar het leek de redactie een goed idee als ik nog wel zou komen. Om het luchtig te houden. Tussen de ernstige gesprekken aan tafel mocht ik lollig commentaar geven op de binnenkomende verkiezingsresultaten. In de volle studio stond Greg Shapiro tussen cheerleaders, brownies en politici uit Den Haag. Het was een absurde situatie, ik voelde me de sad clown.’

Boom Chicago of Zondag met Lubach? (1)

‘Boom Chicago lanceerde mijn carrière, maar het Netherlands Second-filmpje bij Zondag met Lubach is een van de beste dingen die me is overkomen. Voor een cabaretier is het nuttig om nieuwe stemmen te proberen. Ik heb bijvoorbeeld ook George W. Bush en Barack Obama geïmiteerd. Maar de ontdekking dat ik de stem van Trump kon nadoen, gaf me vleugels. Ik gebruikte het rond zijn verkiezing in bijna al mijn shows. De dag voor zijn inauguratie belde Zondag met Lubach-redacteur Janine Abbring me op. Ze zei: ‘Trump wordt morgen geïnaugureerd, wil jij zijn stem nadoen in een filmpje dat we aan het maken zijn?’ Toen ik in het script de zin ‘Grab ’em by the pony’ las, wist ik: dit kon heel grappig worden.

Beeld Frank Ruiter

Pandemie of viruswaanzin?

‘Ik neem het coronavirus bloedserieus. Al vanaf het begin werd ik met de ernst geconfronteerd: sinds maart had ik geen enkele voorstelling meer. Mijn vrouw is schrijver en we zijn beiden zzp’er, dus een pandemie is zo’n hypothetische situatie waar we ons met buffers al jaren op voorbereidden.

‘Van de ene op de andere dag gingen we thuis naar crisismodus. Ik maakte een overzicht van waar we op moesten bezuinigen. Geen afhaal op zondag, geen bloemen in huis, even geen trips of cadeautjes meer. We zijn nu al maanden op de kleintjes aan het letten: mijn vrouw is niet naar de kapper geweest en loopt rond met gaten in haar kleren. Maar we hebben een hypotheek en twee studerende kinderen, dus we hebben geen keus.

‘Lange tijd bleef corona slechts een financiële opdoffer, mijn familie was verder helemaal gezond. Tot mijn stiefvader deze zomer overleed aan het virus. Hij woonde in een verzorgingstehuis in Wisconsin. Het wrange is: zijn besmetting was te voorkomen. De Democratische gouverneur had een lockdown ingesteld, waardoor het onder meer verboden werd om verzorgingstehuizen te bezoeken. De Republikeinen in het Congres draaiden de strenge maatregelen terug en toen mochten verpleegkundigen bezoekers die het virus niet altijd serieus namen niet meer weigeren. Dat is pijnlijk om te zien. Amerika was al langer verdeeld, maar in een crisissituatie komt die verdeeldheid soms neer op leven en dood.’

De VS: shithole of shining city on the hill?

‘Ik ben doorgaans goedgeluimd, maar het land is onmiskenbaar aan het afglijden. Als tieners leerden we tijdens maatschappijleer basisprincipes, zoals het accepteren van het verkiezingsresultaat en de vreedzame overdracht van de macht. Die lijken nu overboord te worden gegooid. Er bestaat een kans dat er tijdens de inauguratie twee kandidaten opdagen, die beiden het presidentschap claimen. En wie gaat uiteindelijk de knoop doorhakken, het leger? Het is niet lastig om je zo'n scenario voor te stellen. Donald Trump is onvoorspelbaar, dat maakt me bang.’(Haalt een kaartje uit zijn zak.) ‘Ik heb nu al een paar maanden een spiekbriefje bij me, om kennissen uit te kunnen leggen waarom ik een hekel aan Trump heb. Want ik voel wel aan mijn water dat die man niet deugt, maar als ik soms midden in een discussie zit, word ik overmand door emoties. Daar heb je niets aan, dan vergeet je cruciale argumenten. Dus met het briefje ben ik voorbereid. Als een Republikein me vraagt wat er schort aan Trump kan ik nu zeggen: ‘De president breekt vreedzame protesten op met traangas, dat is toch niet de bedoeling?’

‘Ook in mijn voorstelling Leaving Trumpland steek ik het niet onder stoelen of banken: ik vind de president een idioot. Ja, het is misschien makkelijk om hem belachelijk te maken. Bezoekers lopen niet het theater uit met een beter begrip voor de Trump-stemmers. Maar ik heb deze voorstelling dicht bij mezelf willen houden. Als in november de democraten de verkiezingen winnen, neemt de wereld afscheid van Trumpland. Als Trump wint, neem ik afscheid van mijn geboorteland. Dan keer ik niet meer terug.’

Boom Chicago of Zondag met Lubach? (2)

‘Sommige collega’s met wie ik bij Boom Chicago heb samengewerkt, zijn later doorgebroken in Los Angeles en New York. Het zijn jongens als Seth Meyers of Jordan Peele, met eigen talkshows en filmcarrières. Boom Chicago heeft altijd ensembleproducties gemaakt, dus als ik hen zie schitteren bij de Oscars voelt het alsof ik ook een beetje aan dat succes heb bijgedragen.

‘Toch voelt het soms alsof ik vastzit in Nederland. Bijvoorbeeld als ik in een theater in Arnhem sta. In een parallel universum was ik allang terug naar de VS. Daar schreef ik nu mee aan grote televisieprogramma’s, of toerde ik door het land met een eigen voorstelling. But I just gotta suck it up. Het enige momentum dat ik in mijn carrière heb gehad is in Nederland. Laatst stond ik in een tuinwinkel, op zoek naar een vetplant. De medewerker herkende me van Boom Chicago. Toen ik mijn Trumpstem opzette, begon ze te glunderen en gaf ze me de vetplant gratis mee. Dat is mijn roem, en dat is prima.’

Greg Shapiro, Leaving Trumpland, tournee t/m 18/12.

Greg Shapiro

1968 Geboren in Chicago.

1994 Debuut bij Boom Chicago.

1997 Verhuist naar Amsterdam.

2000 Presentator US Election Night Comedy Special (NOS).

2004 Wordt Nederlands staatsburger.

2007 Presentator van Comedy Central News.

2007 Eerste solovoorstelling Going Dutch.

2012 Tweede solovoorstelling How to Be Orange.

2017 Stem van Trump in The Netherlands Second (Zondag met Lubach).

2020 Zesde solovoorstelling Leaving Trumpland.

2020 Boek The American Netherlander: 25 Years of Expat Tales.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden