postuum het eeuwige leven

Natascha Emanuels (1939-2018): Theaterster met hart voor de vrouwenzaak

Ze doorbrak tal van taboes op het toneel en daarbuiten. Zo schreef Natascha Emanuels openhartig over alzheimer, de ziekte die ze ook zelf zou krijgen.

Natascha Emanuels. Beeld ANP Kippa

Minister Klompé van Cultuur zat in 1969 tijdens de première van de opera Reconstructie op de eerste rij toen Natascha Emanuels ineens in haar rol als Cuba naakt voor haar stond. De minister vertrok geen spier. Dat deed ze ook niet in de Tweede Kamer nadat er vragen waren gesteld over een opera waarin de opstand werd verheerlijkt van de revolutionair Che Guevara in Cuba, toch een van de aartsvijanden van bondgenoot Amerika.

Emanuels doorbrak taboes. Ze was de eerste vrouw die naakt optrad in het Nederlandse theater. Een jaar later stond ze zelfs met een heel gezelschap naakt op het podium, in de eerste Nederlandse uitvoering van de rockopera Hair. In 1971 speelde ze een rol in Oh! Calcutta! naast Willeke van Ammelrooy en Paula Majoor.

Ze had nooit spijt van die rollen, maar nam er afscheid van toen naakt in haar ogen een manier werd om commercieel succes te hebben.

Feministe

Ze koos voor een andere kant enwerd feministe. Met haar toenmalige partner Els Korver richtte ze het Vrouwenkabaret op, dat op humoristische wijze de ondergeschikte positie van vrouwen in de maatschappij aan de kaak stelde.

Cilly Dartell, die jarenlang in dat cabaret speelde en later presentatrice werd bij SBS, herinnert zich het succes van een voorstelling als Een traan voor elke roos. ‘Vooral tijdens de Holland Festivals. In 1977 stonden er enorme rijen voor de kassa.’ Later maakte Emanuels solovoorstellingen over de jazzlegendes Chet Baker en Billie Holiday en ging ze regisseren en talenten begeleiden. In 2006 publiceerde ze een boek, Afscheid van Amalia, over haar moeder, die was overleden aan de ziekte van Alzheimer.

Cilly Dartell: ‘In 2010 overleed haar partner Anne Fortuin, met wie ze dertig jaar samenwoonde. Ik ging na de uitvaart bij haar langs en zag een broodmagere vrouw, vel over been, die telkens in herhaling viel. Ze bleek nu zelf alzheimer te hebben. Alleen mocht niemand het weten. De vrouw die zoveel taboes had geslecht, zat nu zelf met een taboe.’

Moderne dans

Natascha Emanuels overleed op 12 mei, 78 jaar oud. Ze werd geboren in Zandvoort uit een huwelijk van een Surinaamse man en een Chinees-Aziatische vrouw. Ze kreeg nog een zus. Na de scheiding van haar ouders bleef Natascha bij haar moeder, die haar stimuleerde klassiek ballet te gaan doen. Maar de musical West Side Story, die in 1957 in première ging en vier jaar later als film uitkwam, inspireerde haar tot moderne dans.

Ze kreeg de kans om ervaring op te doen bij het revue-gezelschap van Rens van Dorth en het Haarlemse cabaret van Fiet en Frans Koster. Vervolgens besloot ze naar Engeland te gaan, waar ze toneellessen volgde en onder het pseudoniem Natascha Manu optrad in verscheidene theaterproducties en een televisieserie. Het Vrouwenkabaret ging in 1982 over in het Cabaret Natascha Emanuels, waarmee ze ook solovoorstellingen deed.

Ze leidde daarnaast andere talenten op. Een van haar ontdekkingen was Paul de Leeuw, die ze in 1983 op het Cameretten Festival zag. Ze was de regisseur van De Leeuws eerste theatershow, Stel moeder niet teleur!, genoemd naar een opmerking die Emanuels maakte. ‘Zij heeft Annie de Rooij een theatraal hart gegeven’, zo schreef De Leeuw na haar dood in zijn column in het AD.

In de laatste acht jaar namen Cilly Dartell en de kinderen van Natascha’s man Anne Fortuin de zorg voor haar op zich, totdat ze twee jaar geleden in het verpleeg-huis terechtkwam. Dartell:‘Ze heeft gelukkig nog zes jaar in haar eigen huisje kunnen wonen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.