GROTE VERWACHTINGENHanneke Groenteman

‘Na een leven ploeteren, proberen, mislukken en opstaan weet ik dat familie het dierbaarste in mijn leven is’

Hanneke met pop, jaren veertig.Beeld Privé archief Hanneke Groenteman

Wat dachten we, wie waren we en hoe is het allemaal zo gekomen? Een gesprek aan de hand van veelzeggende jeugdfoto’s van een bekendere Nederlander. Deze week: journalist en programmamaker Hanneke Groenteman.

Naam: Hanneke Groenteman

Leeftijd: 81 jaar

Is: Journalist en programmamaker. Was onder meer journalist bij Het Parool, presentator van De Plantage, Boeken op Zondag en Sterren op het doek, auteur van Doorzakken bij Jamin.

Hanneke met pop

‘Als ik naar deze foto kijk, breekt mijn moederhart; je zal je kind maar moeten meegeven aan een vreemde. De foto werd gemaakt op de dag voordat ik ging onderduiken. Door een fotograaf, in opdracht van mijn ouders. Zij wisten al wat er ging gebeuren. Als het aan mijn vader had gelegen, waren we niet ondergedoken. De oproep van de Hollandse Schouwburg was binnengekomen en hij dacht: we mogen met het hele gezin naar dat werkkamp toe, laten we maar gaan, want van werken is nog nooit iemand doodgegaan. Maar mijn moeder vertrouwde het niet en zette de onderduikmachinerie in werking.

‘Als peuter dacht ik dat ik ging logeren, want ik had een koffertje mee. Een mevrouw kwam me ophalen en daarna heb ik mijn ouders drie jaar niet gezien. Ik herinner me alleen vage flarden. Maar ik kan wel nadenken over hoe het moet zijn geweest. De eerste dag nog opgewonden over een logeerpartij. Daar aankomen en dan merken dat de mensen anders praten en ruiken. De volgende dag eigenlijk wel weer naar huis willen, en dat dat dan niet gebeurt.

‘In de jaren na de oorlog was ik een makkelijk kind. Ik moest wel. Er was geen werk, geen geld, geen huis. Alles stond in het teken van opbouwen en vooruitkijken. Met echt opvoeden, of het bijbrengen van waarden en normen waren mijn ouders niet bezig. Doe maar wat je moet doen, val niet te veel op: dat kreeg ik mee. Ik heb mijn ouders wel als liefdevol ervaren, maar nu, achteraf, denk ik dat ik me eenzaam heb gevoeld. Maar wat zij bij het maken van deze foto gevoeld moeten hebben, ontroert me.’

Hanneke met koptelefoon en microfoon

Hanneke aan het werk voor de Vara-radio, jaren zeventig.Beeld Privé-archief

‘Goh, wat ben ik hier lekker dik, zeg. Ik dacht vast dat ik het kon verhullen met die jurk. Maar goed, deze foto staat voor een belangrijke periode in mijn leven. Dit zijn de jaren zeventig, en ik was net begonnen bij de Vara-radio met een programma over emancipatie en feminisme. Een fantastische tijd, een vormende tijd ook, want voor ik begon met Hoor Haar had ik weinig belangstelling voor ‘vrouwenzaken’. Ik was al linksig, socialistisch – dat vond ik toen voldoende. Dat veranderde totaal. Wat wel lastig was, was dat ik in die periode heel graag moeder wilde worden. Maar door alles wat er in het programma passeerde, vond ik het lastig me tot mannen te verhouden. Abortus, incest, scheiden, huiselijk geweld: ik kreeg een negatief beeld van ze. En een kind maken kost een hoop inspanning als je geen man hebt. Dat is uiteindelijk wel gelukt: in 1974 kreeg ik Gijs. Door die feministische tijd ben ik te kritisch gebleven naar mannen. Ik hou van ze, maar nog altijd zie ik te snel hun zwakke kanten. Ik had liever de onschuld gehouden van toen ik nog meisjesboeken las waarin een man chirurg mocht zijn, en een vrouw verpleegster.

‘Dat emancipatie de laatste jaren weer zo op de agenda staat, is heel positief. Het gaat steeds dieper, wordt specifieker. Ik hoop dat er na #MeToo weer vaker radicale voorhoedes opstaan om nog geblokkeerde wegen vrij te maken voor de rest. Die zijn sowieso altijd nodig als er iets moet veranderen in de wereld.’

Met Paul de Leeuw

Hanneke met Paul de Leeuw, jaren negentig.Beeld Privé-archief

‘Ik kijk hier boos, maar dat is geposeerd. Dit is begin jaren negentig, ik werkte op de redactie van het tv-programma De schreeuw van De Leeuw. Tussen Paul en mij ontwikkelde zich vanaf dag één een intense vriendschap. Ik viel meteen voor hem. Zijn brutaliteit, het onconventionele, en tegelijkertijd is hij huiselijk, lief en ongelooflijk trouw. Ik weet niet precies wat hij in mij zag, dat soort gesprekken hebben we nooit gevoerd. Maar ik denk dat we elkaar inspireerden. Ik moest verschrikkelijk om hem lachen, en hij om mij – ook al was hij soms ook bang voor me, omdat ik binnen de redactie de ‘strenge’ rol had.

‘Die tijd heeft zó veel voor mij betekend. Paul is veelkantig. Hij leest NRC, maar ook de roddelbladen. Ik leerde dat je bijvoorbeeld ook André Rieu mooi kon vinden, stel je voor zeg! Al de vooringenomenheid die ik had, met mijn gymnasium en mijn Amsterdam-Zuidachtergrond, het snobistische: het voelde alsof de ramen door hem werden opengezet. Ik heb er later veel aan gehad. Maakte geen onderscheid meer tussen ‘hoge’ en ‘lage’ kunst. Toen ik De Plantage maakte, werd ik de ‘Tineke van de kunst’ (naar Veronica-presentator Tineke de Nooij, red.) genoemd. Nou, prima.

‘Onze vriendschap duurt voort. We zien elkaar niet veel en op alledaags niveau deel ik weinig met hem; hij is niet degene die ik bel met: ‘Ik heb nu toch een kutdag’. Maar dat maakt niks uit. Hij zit diep in mijn hart. Een zielsverwant, zo voelt hij.’

Familiefoto

Hanneke met haar familie.Beeld Privé-archief

‘Deze foto is in 2017 genomen op de bruiloft van Gijs en Aaf. Je ziet Gijs’ oudste kinderen uit een eerdere relatie, en de twee die hij samen met Aaf kreeg. Helemaal links staat mijn neefje Jan, die muzikant is. We zingen hier Als je mekaar niet meer vertrouwen kan van Harry Bannink en Eli Asser. Ik moest het laatste couplet zingen en kon de tekst niet onthouden, hier kijken ze allemaal of Bassie – zo noemen ze me – het wel redt.

‘Gijs is inmiddels 46, maar deep down blijf ik hem toch zien als kind. Ik kan mijn rol als moeder moeilijk uitzetten. Dat ervaart hij als irritant en leidt soms tot ruzie, terwijl ik vind dat ik mezelf enorm terughoudend gedraag, haha. En kleinkinderen, ach dat blijft toch iets bijzonders. Inmiddels zijn ze op de leeftijd dat ze hun eigen gang gaan, maar toen ze nog klein waren vielen ze bijna om van vreugde als ze me zagen. Dat gebeurt je later nooit meer in je leven, dat iemand omvalt als je binnenkomt.

‘Na een leven ploeteren, proberen, mislukken en opstaan weet ik – gelukkig al geruime tijd – dat familie het dierbaarste in mijn leven is. Alles zou ik ervoor inruilen.’

Meer in deze serie

Albert Verlinde – ‘Ik wilde bewijzen dat ik méér was dan mijn geaardheid’

Wilfried de Jong – ‘Dat is het verhaal van mijn leven: dobberend op de golven, zonder een idee van waar het naartoe gaat’

Sinan Can – ‘Ik ben er na al die jaren wel achter dat sommige mensen gewoon slecht zíjn’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden