‘Moslims hoeven niet te beledigen’

Moslim comedytour trekt overal volle zalen...

amsterdam Hebben moslims wel gevoel voor humor? Je zou bijna denken van niet, na de cartoonrellen van vorig jaar en de Nederlandse cabaretiers die bedreigingen ontvingen uit islamitische hoek. Drie Amerikaanse stand-up comedians Azhar Usman, Preacher Moss en Mohammed Amer willen aantonen dat je wel kunt lachen met moslims. Deze week doen ze Nederland aan met Allah made me funny, de eerste officiële moslim comedytour.

De drie comedians zijn al langer solo bezig, maar bundelden voor de toer hun krachten. Ze oordelen genadeloos over hun geloofsgenoten, steken de draak met Osama bin Laden en George Bush, maken grappen over terroristen en spelen met de vooroordelen over de islam. Controversieel zijn ze in hun thuisland zeker, maar intussen trekken ze wereldwijd volle zalen. Hun doel: de toeschouwers aan het denken zetten met scherpe grappen over wederzijdse intolerantie, en daarmee bruggen bouwen.

Maar tomeloos venijn zal het nooit worden. Het trio zegt rekening te houden met de ‘theologische, wettelijke en morele grenzen van het geloof’. Azhar Usman beklemtoont dat die beperkingen niet van buitenaf komen, maar dat ze die zichzelf opleggen. Beledigingen of blasfemie zijn niet te rijmen met hun leven als gelovige, praktiserende moslim. ‘Het feit dat je het kùnt doen, wil nog niet zeggen dat je het móet doen.’

Ook zijn Nederlandse collega’s zijn er niet op uit. Najib Amhali: ‘In Nederland zijn er eigenlijk geen taboes meer. Je kunt grappen maken over het geloof en de kerk. In de islamitische wereld en bij moslims ligt dat nog heel gevoelig. Er is een groot verschil tussen een grap maken en beledigen. Het is niet mijn stijl om tegen dingen aan te schoppen.’ Cabaretier Amar el-Hajjouri ontving eerder dit jaar doodsbedreigingen omdat hij in zijn show een pop van Geert Wilders zou onthoofden – achteraf bleek dit een broodjeaapverhaal te zijn. Hij sluit zich aan bij Amhali: ‘Ik hoef niet te beledigen. Zodra de zaal zich beledigd voelt, ben je te ver gegaan. Ik speel voor het publiek; je kunt dat niet wegspelen met beledigingen.’

Amhali en El-Hajjouri keren zich daarmee tegen de mening die Hans Teeuwen eerder dit jaar tegenover de Meiden van Halal verkondigde. In dat tv-interview betoogde hij dat een cabaretier ook moet beledigen. Shockeren mag omdat juist controversiële onderwerpen zich lenen voor satire. ‘Wat voor sommige mensen een belediging is, kan een waarheid zijn die ze liever niet willen horen.’

El-Hajjouri: ‘Ik snap wat hij zegt, maar het is ook een kwestie van smaak. Mensen die naar Teeuwen gaan, weten wat ze kunnen verwachten. Ik ga gewoon minder ver.’

Ook Amhali kiest voor de subtiele methode: ‘Ik praat liever over het feit dat mensen zich beledigd voelen. Veel moslims zeggen bijvoorbeeld dat je de profeet Mohammed niet mag afbeelden. Maar als er dan een tekening van hem wordt gemaakt, reageren ze opeens woedend. Waarom? Ze kunnen ook zeggen: ‘Ja, maar dit is Mohammed niet, want niemand weet hoe hij eruit ziet’.’

In de jaren zestig maakte cabaretier Fons Jansen stevige grappen over de rooms-katholieke kerk. Wordt het niet eens tijd voor een islamitische versie van Fons Jansen? ‘De islam is daar nog niet aan toe,’ zegt Najib Amhali. Iets voor hem? ‘Ha ha, ik voel het niet als mijn taak.’

El-Hajjouri: ‘Fons Jansen zei: Ik heb geen problemen met God, maar met zijn grondpersoneel. Daar ben ik het ontzettend mee eens. Maar je kunt de jaren zestig niet vergelijken met de situatie van nu. Toen was het christelijk geloof in Nederland de dominante cultuur, nu hebben we te maken met een islamitische minderheid in een bijna seculier land. Dan moet je voorzichtiger zijn. Een grap over de islam wordt al snel gezien als een zoveelste belediging.’

Amhali: ‘Het is tegenwoordig erg populair om een paar krasse dingen over de islam te roepen. Je hebt meteen aandacht van alle media. Maar wil je hier nu echt wat mee zeggen? Vaak is het puur aandachtvragerij. Als ik nu harde grappen ga maken over Mohammed, word ik misschien in de kranten geprezen. Maar ik loop ook graag over de Dappermarkt, zonder bewaking, maar met een goed gevoel en mensen die me aanspreken. Dat is een keuze.’

Azhar Usman zegt dat hij eigenlijk maar op één ding uit is: ‘Mensen pijn in de buik bezorgen – van het lachen, niet met geweld, voor alle duidelijkheid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden