Moeten we ons zorgen maken over afgepeigerde oppasoma's?

Beter/leven

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: kun je een burn-out krijgen door regelmatig op de kleinkinderen te passen?

Beeld Daantje Bons / de Volkskrant

Het leven is niet gemakkelijk voor de jongbejaarde babyboomer. Althans, als je sommige sociologen en artsen mag geloven. Zij wijzen erop dat ouderen tegenwoordig zo'n gevulde agenda hebben dat ze niet meer aan zichzelf toekomen. In plaats van op hun lauweren te rusten nadat hun eigen kinderen al lang en breed een eigen gezin hebben gesticht, lopen ze zich het vuur uit de sloffen.

Een zorgwekkend verschijnsel, menen sommigen. Dit voorjaar kwam er een boek uit van socioloog Herman Vuijsje en journalist Anneke Groen onder de opwekkende titel Eindeloos ouderschap - Zorgen voor je kinderen houdt nooit meer op. Grootouders fungeren op grote schaal als oppas, zo klonk het alarmerend: 'Zij zijn de pioniers die in deze overgangsperiode hun eigen weg moeten zoeken en daarbij stuiten op onbeantwoorde vragen'. Columnist Aleid Truijens herkende zich in het verhaal en sprak in deze krant van een 'emotioneel mijnenveld'.

En nu is daar ook al hoogleraar cardiologie Angela Maas, die op de website van het Radboudumc vijf vragen beantwoordt over overbelaste oma's. Een nieuwe ontwikkeling, volgens het Nijmeegse academisch ziekenhuis. En ja, zegt Maas, de laatste drie jaar is steeds vaker bal: 'Ik hoor verhalen van vrouwen die om half 5 's morgens in de auto zitten, om vervolgens enige tijd in de file te staan, alvorens ze een hele dag op hun kleinkinderen moeten passen.'

Deze oudere vrouwen, zegt Maas, zijn moe. Ze hebben vaak een te hoge bloeddruk en dat kan weer leiden tot slecht slapen, hartritmestoornissen en pijn op de borst. Moeten we ons zorgen gaan maken over massaal afgepeigerde oppasoma's in ons land?

'Oudere vrouwen hebben vaak een te hoge bloeddruk en dat kan weer leiden tot slecht slapen, hartritmestoornissen en pijn op de borst.' Beeld Daantje Bons / de Volkskrant

Volgens Christiaan Vinkers, psychiater en onderzoeker bij het Hersencentrum van het UMC Utrecht en gespecialiseerd in het gestresste brein, is er wel een probleem. En dat is dat we onszelf aanpraten dat we zo gestresst zijn. 'Overal lees je het: er komt te veel op ons af, we kunnen al die informatie die de smartphone op ons afstuurt niet aan, we bezwijken onder alle stress door alle sociale media... maar die beweringen worden helemaal niet ondersteund door cijfers. We praten onszelf de put in.' Bovendien: stress hoort onlosmakelijk bij het leven en is van alle tijden: 'In de 18e eeuw sprak men al van een depressie-epidemie.'

Niets wijst er volgens Vinkers op dat grootouders meer stress hebben en al helemaal niet dat dat komt door het oppassen op de kleinkinderen. Integendeel. Een recente studie in Evolution and Human Behavior toont aan dat zorgende zeventigplussers fitter zijn en zelfs langer leven: de evolutie aan het werk. Vinkers: 'Natuurlijk wil ik stress niet per definitie positief duiden, ik ben niet Emile Ratelband. Maar het uitgangspunt 'we zien steeds meer oma's met een burn-out' klopt niet. Dan denk ik: hashtag #WAARDAN?'

Maar Witte Hoogendijk, hoogleraar psychiatrie aan het Erasmus MC en met Wilma de Rek auteur van het boek Van big bang tot burn-out, vindt Maas' observatie niet ondenkbaar. Volgens hem hebben veel mensen vandaag de dag last van wat in de wetenschap 'daily hassle' wordt genoemd: stress door verkeerslawaai, burengerucht, een onveilige buurt, de eindeloze stroom van wereldnieuws en berichtjes en ja, allerlei dingen die 'moeten'.

Die achtergrondstress kan zeker gezondheidsproblemen opleveren, denkt hij. 'Het oudere brein is bovendien kwetsbaarder voor stress. Een oma die nooit nee durft te zeggen, loopt dus wel degelijk het risico overspannen te raken.'

Maak het bespreekbaar met je kinderen, adviseert Maas. Het contact met kinderen en kleinkinderen moet wel leuk blijven. 'Gezond oud worden betekent ook dat je af en toe pas op de plaats moet maken.'

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar beterleven@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.