interviewThe Barefoot Dutchman

Met een tocht van 2.600 kilometer op blote voeten wil hij een taboe slechten: de mentale gezondheid van mannen

Anton aan het einde van zijn eerste dag op de camping waar hij een bungalow kreeg aangeboden.

 Beeld Lachlan Peknice
Anton aan het einde van zijn eerste dag op de camping waar hij een bungalow kreeg aangeboden.Beeld Lachlan Peknice

Afghanistan-veteraan Anton Nootenboom belandde in een zwart gat, totdat hij de helende werking van blootvoets wandelen ontdekte. Afgelopen weekend begon hij een recordpoging: 2.600 kilometer door Australië om aandacht te vragen voor mentale problemen onder mannen.

Veel Australiërs kennen hem inmiddels: The Barefoot Dutchman – de stoere bouwvakker en Afghanistan-veteraan uit Nederland die graag over zijn gevoelens praat. Afgelopen zaterdag vertrok Anton Nootenboom uit de Noord-Australische stad Cairns, op zijn blote voeten, voor een wandeltocht naar zijn woonplaats Sydney. Als hij daar na meer dan honderd dagen aankomt – een voettocht van 2.600 kilometer – vestigt de 34-jarige Zeeuw een nieuw wereldrecord voor blootvoets wandelen. Maar belangrijker: dan heeft hij aandacht gekregen en geld verzameld voor de bestrijding van een hardnekkig taboe: mannen die zich schamen om hulp te zoeken bij mentale problemen.

‘Wandelen werkt’, zegt Nootenboom vlak voor zijn vertrek door de telefoon. ‘Je kunt wel aan een tafel met iemand gaan praten, maar als je dan begint over dieperliggende gedachten, voelt dat al snel als een verhoor. En als je bier drinkt met je maten, gaat het gesprek al gauw over vrouwen en grappen.’ Maar zodra je samen een stuk loopt door de natuur, ontdekte de Nederlander die na zijn diensttijd vertrok voor een wereldreis, snijd je makkelijker zware onderwerpen aan. ‘Alles voelt dan lichter’, zegt Nootenboom, ‘je hebt een gezamenlijk doel, de natuur biedt afleiding en je lichaam maakt endorfine aan (gelukshormoon). Door walk & talk kan een enorme last van je schouders vallen.’

Anton Nootenboom trok al op blote voeten door de Himalaya.  Beeld Anton Nootenboom
Anton Nootenboom trok al op blote voeten door de Himalaya.Beeld Anton Nootenboom

Om dit te bewijzen, nodigt The Barefoot Dutchman alle stoere mannen onderweg uit om een stukje met hem op te lopen. Door de tropische bossen in het noorden, langs de zonovergoten surfstranden van de Goudkust, tot de befaamde haven van Sydney. Praat gerust over je gevoelens, stelt Nootenboom; hij luistert graag (‘ik heb onderweg alle tijd’) en vertelt desgevraagd zijn eigen verhaal. Als de tocht gaat lijken op een scene uit de film Forrest Gump – een joggende Tom Hanks in Monument Valley met een stoet volgelingen achter zich aan – zou Nootenboom dat niet erg vinden. Zijn recordpoging is bedoeld om de Australische hulporganisaties Gotcha4Live en Tomorrow Man te steunen. Die zetten zich in voor de mentale gezondheid van de Australische man en het bestrijden van gedateerde stereotypen van mannelijkheid. Dagelijks plegen gemiddeld acht personen per dag zelfmoord in Australië, van wie driekwart man is. Het motto van Tomorrow Man: vind je mannelijkheid opnieuw uit – train je mentale spieren.

‘Daar ben ik het dus helemaal mee eens’, zegt Nootenboom die naar eigen zeggen relatief ongeschonden uit Afghanistan terugkeerde. Hij tekende als achttienjarige – direct na zijn vmbo-opleiding in Goes – bij defensie. ‘Mijn oudere broer diende al en het leek mij tof. Ik had zin in avontuur en reizen.’ In tien jaar tijd stuurde Nederland hem drie keer op uitzending naar Afghanistan. Eén keer naar Uruzgan als minimischutter (een licht machinegeweer) en twee keer naar Kabul ter ondersteuning van commando’s die vips beveiligden. ‘Die tijd heeft mij gevormd. Ik had het niet willen missen, zowel de positieve als de negatieve ervaringen.’

Een moeilijk moment was volgens Nootenboom de dag waarop een zelfmoordenaar zich opblies. ‘We beveiligden een shura in Deh Rawod, een bijeenkomst van stamoudsten, en waarschijnlijk maakte de zelfmoordenaar een fout bij het aantrekken van zijn bomvest. Hij ontplofte om de hoek waar ik stond, maar daar lagen toen wel 15 dorpelingen dood op de grond. Dat is wel iets dat je bijblijft.’ Maar over het algemeen kijkt Nootenboom positief terug op zijn uitzendingen. ‘Ik ben daar heelhuids uitgekomen, ook mentaal. Maar sommigen maten niet. Ook mijn broer kampt met zware ptss, en heeft mij nog altijd niet verteld wat er is gebeurd.’

Pas jaren later, in een Australisch hostel, valt Nootenboom in een zwart gat. ‘Wat ik heb geleerd in Afghanistan: je leven kan in één seconde voorbij zijn, dus leef het op zijn volst.’ Na zijn diensttijd vertrok Nootenboom op wereldreis, te beginnen in Australië. ‘Ik ontmoette daar een meisje, werd opgenomen in haar familie en vriendenkring, en besloot te blijven.’ Na een jaar was zijn spaargeld op en ging hij werken in de bouw. Toen Nootenboom min of meer gesetteld was, ging hij nadenken over zijn leven. ‘Waar sta ik nu, waar gaat dit heen? Dat werd een enorm vraagstuk. Leeftijdsgenoten waren al verder dan ik. Als je uit dienst komt, moet je eigenlijk weer opnieuw beginnen.’

Anton Nootenboom, The Barefoot Dutchman, op weg naar het Everest Basecamp. Beeld
Anton Nootenboom, The Barefoot Dutchman, op weg naar het Everest Basecamp.

Tegelijkertijd stapelden problemen zich op: de verkoop van zijn appartement in Goes leverde een schuld op van ruim 30.000 euro, hij kreeg visumproblemen en zijn vriendin maakte het uit. ‘Ik was blut, leende geld van iedereen en sliep weer in een hostel met zes 18-jarigen op één kamer.’ Nootenboom belandde naar eigen zeggen in een neerwaartse spiraal en voelde zich steeds slechter.

‘Dan stond ik beton te schuren op een bouwplaats en bedacht ik mij hoe ver ik was verwijderd van het leven dat ik wilde.’ Nootenboom volgde als soldaat nog een horecacursus – ‘wel goed van defensie, ze pushen je voor vertrek nog een opleiding te volgen’ – met als droom ooit een eigen retreat te beginnen op een zonnige plek in de wereld. Dat ideaal leek hem onbereikbaar geworden. Nootenboom deed niet meer gezellig mee en kreeg last van paniekaanvallen. ‘Ik ben een keer uitgestapt op weg naar de bouwplaats en huilend naar huis gelopen.’

Praten met collega’s bleek lastig. ‘Ik heb in tien jaar als militair en vijf jaar als bouwvakker heel wat stoere mannen zien langskomen. Maar zelf ben ik best wel een zachtgekookt ei.’ Veel Australische mannen, stelt Nootenboom, kampen met een nogal ouderwets zelfbeeld. ‘Hoe groter en sterker, hoe beter. Praten over zorgen is een zwakte.’ Aan zijn kamergenoten in het hostel had Nootenboom ook niks; die wilden feesten.

Dus ging Nooteboom naar het strand. ‘Soms peesde ik zes, zeven, acht uur per dag heen en weer over Manley Beach nabij Sydney. Dankzij de frisse lucht en fysieke inspanning kon ik ‘s nachts weer slapen. Ik maakte hier en daar een praatje, en voelde me iedere dag een stukje beter. Rond die tijd liet Nootenboom ook zijn schoenen thuis. ‘Ik las over earthing en grounding. Als je met je blote voeten de grond raakt, krijg je energie, dan ga je je beter voelen. Bij mij werkt dat in ieder geval.’

null Beeld

Hoogleraar klinische neuropsychologie Erik Scherder (Vrije Universiteit) bevestigt desgevraagd de heilzame werking van bewegen. ‘Als je gaat lopen, ga je vanzelf minder piekeren, je knapt er vanop.’ Volgens Scherder blijkt uit onderzoek dat gebieden in de hersenen die actief zijn tijdens het piekeren, geremd worden tijdens een wandeling door de natuur. ‘Dat biedt een verrijkte omgeving voor de mens. Het stimuleert de sensoren: ruiken, zien, horen, voelen. Blootvoets lopen lijkt me een extra verrijking, al is daar geen onderzoek naar gedaan.’ Door te wandelen, stelt Scherder, activeert een mens het prefontale netwerk en de kleine hersenen die hun remmende werk doen, terwijl daarnaast – als je niet al te cognitief bezig bent – het zogeheten default netwerk een kans krijgt. ‘Soms zit je een dag tobben over een probleem, en als je dan naar de supermarkt loopt of onder de douche staat, zie je opeens de oplossing. Default is een prachtig netwerk dat leidt tot creativiteit. Mijn advies na een moeilijk gesprek: ga even wandelen, laat het zakken, en dan komt de oplossing soms vanzelf.’

Nooteboom loopt in 2019 naar het Everest Basecamp in de Himalaya om geld in te zamelen voor natuurbescherming. Hij is de eerste bezoeker die op zijn blote voeten arriveert op 5.364 meter hoogte. In Australië wijst de The Barefoot Dutchman steeds vaker op het negatieve verband tussen machogedrag en mentale gezondheid. Op zijn Instagramaccount schrijft Nootenboom dat een echte alfaman zijn vrouw of vriendin respecteert en steunt. Echte mannen slaan hun vrouw niet, stelt hij. Nootenboom: ‘Beren van gasten lopen nu naar mij toe op de bouwplaats en zeggen: ‘supermooi wat jij doet’.’

Zaterdag vertrok Nootenboom vanuit Cairns, aangemoedigd door voorbijgangers die de Dutchman al kennen van radio of tv. Zijn tent en proviand zitten in een hondenkarretje dat hij voortrekt. ‘Ik wilde eerst op het strand slapen, maar dat kan hier niet. Dan eten de zoutwaterkrokodillen me op.’ Nootenboom maakt zich lichte zorgen over de dodelijke tunnelwebspin en oosterse bruine slang. ‘Ik loop wel op blote voeten, hè.’ Na zijn eerste wandeldag kreeg Nootenboom een gratis bungalow aangeboden voordat hij zijn tent kon opzetten, en een enorme hamburger van een dame die een restaurant verderop runt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden