Op het tweede gezicht Evo Morales

Mensen zijn belangrijker dan rechtsstaten, begrijpt iedereen die Evo Morales begrijpt

Olaf Tempelman legt Bekende Buitenlanders op de sofa. Deze week: Evo Morales.

Beeld Javier Muñoz

De meeste Latijns-Amerikaanse leiders die het opnemen tegen de Verenigde Satan van Amerika kunnen wereldwijd een potje breken – geen leider sinds Fidel Castro raakte bij een internationaal publiek zo geliefd als Evo Morales, die zondag niet vrijwillig opstapte als president van Bolivia en dinsdag uitweek naar Mexico. Morales schopte het tot ‘darling of the world’ omdat hij assertief was tegen de VS, omdat hij het IMF de wacht aanzegde en omdat hij met sociale programma’s en nationalisaties ettelijke miljoenen mensen uit de armoede haalde. In tegenstelling tot Nicolás Maduro van Venezuela was hij slim genoeg zijn land financieel-economisch niet in de afgrond te duwen. In tegenstelling tot Daniel Ortega van Nicaragua meed hij forse hoeveelheden kogels om ‘ongehoorzame’ delen van de bevolking te disciplineren.

En dan was hij ook nog een imagokunstenaar. Deze leider bezat hetzelfde zesde zintuig voor presentatie als Fidel Castro. Een ijzersterk imago begint met ijzersterke kleren. Castro bleef om imagotechnische redenen vijftig jaar rondlopen in zijn legergroene revolutie-outfit, Morales koos ervoor wereldtournees in een gestreepte trui te doen. Koppen als ‘President Bolivia draagt al vijf dagen dezelfde trui’ waren voor zijn imago goud waard. Op zulke tournees sloeg Morales maximaal munt uit zijn indiaanse komaf. Een uitspraak als ‘Wij indianen zijn Latijns-Amerika’s morele reserve’ ging er wereldwijd in als koek. Dat zo’n uitspraak impliceert dat niet-indiaanse bevolkingsgroepen moreel minder hoogstaand zijn, vonden fans niet problematisch. De situatie van de inheemse bevolking van Bolivia vertoonde veel overeenkomsten met die van de zwarte bevolking van Zuid-Afrika tijdens de apartheid. Morales’ eerste verkiezingszege in 2005 werd terecht vergeleken met die van Mandela.

Nog geen veertien jaar later gingen horden Bolivianen tegen dezelfde man de straat op. Na nog geen veertien jaar zetten kwade krachten Evo een hak, schreef de wereldfanclub deze week. Pardon, veertien jáár? Zo lang kan een president democratisch toch niet aan de macht blijven?

Ze zeggen dat loopbanen van leiders die knokken voor verworpenen vaak drie stadia kennen. 1) Ik probeer aan de macht te komen voor de mensen. 2) Ik gebruik mijn macht voor de mensen. 3) Ik kan de mensen niet in de steek laten door mij aan de wet te houden en mijn macht op te geven.

Morales heeft nog wel geprobeerd zijn presidentschap grondwettelijk te verlengen. Toen een meerderheid in een referendum een grondwetswijziging verwierp om hem een vierde termijn te bezorgen, wist hij dat de bevolking was geïndoctrineerd. Wat je niet goedschiks krijgt, moet je kwaadschiks halen. Mensen zijn belangrijker dan rechtsstaten, begrijpt iedereen die zich enigszins kan verplaatsen in een ideologisch gedreven leider van bijvoorbeeld Bolivia.

Er was een scenario denkbaar geweest waarin Morales zich aan de wet had gehouden en een partijgenoot zijn strijd voor Bolivia’s verworpenen had laten voortzetten. Dat had behalve vertrouwen in zo’n partijgenoot ook enig vertrouwen in de oppositie gevergd. Dat heb je niet als je weet dat je tegenstander immoreel is. Dan kun je niet aftreden, want zodra je weg bent, nemen schurken het over. Morales bleef voor de bevolking, pleegde voor de bevolking verkiezingsfraude en kreeg, zo zei hij woensdag in Mexico, te maken met ‘de sluwste en rampzaligste coup in de geschiedenis’. De Verenigde Satan deed mee. Als de Latijns-Amerikaanse geschiedenis constanten kent, zal de Mexicaanse ballingschap van Evo Morales niet lang duren. Bolivianen die niet werden gemanipuleerd, roepen nu al om zijn terugkeer.

MEER OP HET TWEEDE GEZICHT

Evo Morales wachtte het post-Morales-tijdperk in Bolivia niet af en stapte deze week op het vliegtuig naar Mexico. Voor zijn Argentijnse bondgenoot Cristina Fernández de Kirchner bracht de herfst van 2019 meer geluk: op 27 oktober boekte zij een forse verkiezingszege. Alleen harteloze Argentijnen zijn niet blij met haar terugkeer.

Miljoenen Syriërs droomden van het post-Assad-tijdperk. Na acht jaar oorlog is het verder weg dan ooit. Vorige week besteedde Op het Tweede Gezicht aandacht aan Bashar al-Assad. Vijf jaar geleden dacht de wereld nog dat hij in 2019 begraven of gevangen of een balling in Rusland zou zijn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden