Die ene leerlingJelle Kabbes

‘Meneer, ik heb niets aan uw uitleg, ik kan dit zelf ook wel’

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: aardrijkskundedocent Jelle Kabbes (42) over de dwarse Lauren, die hem deed inzien dat sommige leerlingen gedijen bij meer vrijheid.

‘Misschien was ik verwend, want dit was me nog nooit overkomen. Meestal vonden leerlingen mijn lessen interessant, ik hoefde er niet veel moeite voor te doen. En nu was daar Lauren, een bijdehandje uit vwo-2, een mondige tante, ondermijnend soms.

‘Ik was iets aan het uitleggen over Nederlandse landschappen. Dat is natuurlijk niet het bruisendste onderwerp, maar ik probeerde het levendig te maken met filmpjes en Google Earth. Lauren zat te zuchten, ze keek een andere kant op, praatte erdoorheen.

‘Eerst besloot ik het te negeren. Dat hielp niet. Ik probeerde haar bij de les te betrekken. Tevergeefs. En toen raakte ik geïrriteerd. Zelf was ik op school ook een enorme etterbak geweest. Grote mond, vaak gespijbeld, drie keer geschorst. Daardoor dacht ik haar gedrag te herkennen. Ze leek te muiten om het muiten. Dus ik vroeg waarom ze de hele tijd zat te praten, waarom ze steeds achterstevoren zat. En toen zei ze: ‘Meneer, ik heb niets aan uw uitleg, ik kan dit zelf ook wel.’

‘Zonder dat ik me op een pedagogisch inzicht baseerde, koos ik vervolgens de makkelijkste route. ‘Nou, weet je’, zei ik met ingehouden irritatie, ‘dat is goed. Je kunt gaan. Als je het allemaal zo goed weet.’

‘En ze ging. Ik had het niet verwacht, maar ze pakte haar spullen, stond op en verliet met een mysterieus glimlachje het lokaal. Terwijl ik acteerde dat ik een onverstoorbare leraar was, zwaaide ze vriendelijk naar me. De klas lachte zacht.

‘Ik bedacht ondertussen allerlei argumenten om mijn geïmproviseerde beslissing goed te praten. Het zou een waardevolle les voor haar zijn als ze een slecht cijfer haalde. Ze zou inzien dat het onmogelijk was zonder mijn onmisbare uitleg een voldoende te halen. En was het niet waardevol voor leerlingen om geconfronteerd te worden met hun eigen overmoed? Ik zag mezelf al aan een tafel zitten met deze jongedame, tussen ons in een toets, háár toets, met bovenaan een onvoldoende.

‘Een paar weken later zaten we inderdaad tegenover elkaar aan een tafel. Tussen ons in lag die toets, háár toets. En bovenaan prijkte een dikke 9. Ze genoot ervan mij te confronteren met mijn ongelijk, ze straalde toen ik zei dat ik het echt knap vond – en dat was het ook, want de toets zat vol inzichtvragen en tekenopdrachten.

‘Ik vroeg: hoe heb je dat geflikt? En toen hield ze me een spiegel voor. Ze vond het saai als ik een halfuur lang de stof uitlegde, zei ze. Dat had ze niet nodig. ‘Ik zit al in level 8 van de game’, zei ze, ‘en u begint altijd bij level 1.’ Toen besefte ik dat mijn inschatting onjuist was geweest. Ze had niet zitten muiten om het muiten, ik had haar gewoon onvoldoende uitgedaagd.

‘Vanaf dat moment ben ik meer gaan differentiëren in mijn lessen. De groep die uitleg wil, komt hier zitten. Wie alvast aan de slag wil, kan dat daar doen. Dat werkte veel beter.

‘Later ben ik leerlingen ook meer ruimte gaan bieden om hun eigen onderwijs vorm te geven. Zo hadden we een vakoverstijgend project over geopolitiek, waarbij ik de leerlingen de keuze gaf welke regio ze wilden bestuderen. Er kwam een groep jongens bij me met de vraag of ze ook de maan mochten kiezen. De maan! Binnen vijf minuten hadden ze allerlei argumenten bedacht waarom we dat ook als een geopolitieke regio moeten beschouwen. Geniaal toch?

‘Lauren volgde na die toets weer gewoon mijn lessen. Ze heeft in de anderhalf jaar dat ze nog bij me in de klas zat nooit meer zitten muiten, omdat ze zag dat ik meer rekening met haar hield. Ze voelde zich gezien en gehoord.

‘Zelf sta ik ondertussen niet meer voor de klas. De toenemende regeldruk heeft me genekt. Er is te veel focus op cijfers, opbrengsten, resultaten. En waar ik leerlingen vrijheid wilde geven, moesten we het leerplan juist steeds nauwkeuriger vastleggen. Nu ontwikkel ik onderwijspakketten voor stichtingen. En ik maak educatieve games. Het geeft me veel voldoening docenten te leren hoe ze hun onderwijs anders kunnen vormgeven. Al geef ik toe: ik mis de leerlingen wel.’

Zelf een verhaal over een leerling door wie u anders naar uw vak ging kijken? Mail het naar r.kuiper@volkskrant.nl.

Meer uit deze serie

Lees op deze pagina meer verhalen van leerkrachten, docenten en hoogleraren die vertellen over die ene leerling die hun kijk op het vak veranderde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden