postuum

Melvin van Peebles (1932-2021), pionier van de zwarte Amerikaanse cinema

De Amerikaanse filmmaker Melvin van Peebles, ‘pionier van de zwarte cinema’, is op 89-jarige leeftijd overleden. Met zijn bekendste en esthetisch vooruitstrevende film Sweet Sweetback’s Badasssss Song bracht hij een trotse zwarte held bij het grote publiek.

Melvin Van Peebles in 1972.  Beeld Getty Images
Melvin Van Peebles in 1972.Beeld Getty Images

Een van de eerste filmmakers die stilstond bij het overlijden van Melvin Van Peebles, pionier van de zwarte Amerikaanse cinema, was Spike Lee. De filmmaker deelde een door Van Peebles gesigneerde filmposter op Instagram. ‘Ik ben zo bedroefd om het verlies van mijn brother Melvin Van Peebles, die de onafhankelijke zwarte cinema in de schijnwerpers zette met zijn film Sweet Sweetback’s Badasssss Song.

Die laatste titel verscheen in 1971 en hoewel de film uiteindelijk in 2020 zou worden opgenomen in het prestigieuze National Film Registry van de Library of Congress in Washington, vanwege het ‘culturele, historische en esthetische belang’, kende de totstandkoming van deze inmiddels klassieke lowbudgetfilm vele hindernissen. Multitalent Van Peebles schoot zelf het budget voor, draaide de film in negentien dagen op de straten van Los Angeles en stond op de credits als hoofdrolspeler, scenarist, regisseur en editor.

Daarnaast deed hij zijn eigen stunts en gaf zichzelf een belangrijke rol in diverse seksscènes. En zijn zoon Mario Van Peebles, de latere acteur en filmmaker was ook in een rolletje te zien. Mario zou in 2003 een documentaire maken over de film van zijn vader met als titel BAADASSSSS!

Bij de première draaide de film in slechts twee zalen, maar toen rondging dat er hier iets geheel nieuws te zien was, trok de film een jong en zwart publiek aan. Uiteindelijk zou de film 15 miljoen dollar (ruim 12 miljoen euro) opleveren, waardoor Van Peebles de lening van 50 duizend dollar van financier Bill Cosby kon terugbetalen.

De film, waarvan de muziek door Earth, Wind & Fire werd gemaakt, was esthetisch vooruitstrevend met razendsnelle montage en camerawerk waarbij de horizon voortdurend zoek was. Het militante aspect speelde ook een grote rol bij de populariteit. Held van de film (Sweet Sweetback) is in een voortdurende strijd met de (witte) politie verwikkeld en slaat op de vlucht met zijn vriend Mu-Mu, lid van de Black Panther Partij. De film van Van Peebles gold als verplichte kost binnen Panther-kringen.

Van Peebles wist dat om een trotse zwarte held bij het grote publiek brengen, hij niet een didactisch college moest geven. Hij moest een film maken die, in zijn woorden, niet alleen onderwijst maar ook entertaint.

De aanloop naar Sweet Sweetback’s Badasssss Song ging bepaald niet in een rechte lijn. Van Peebles werd geboren in Chicago (als Melvin Peebles), studeerde literatuur en diende drieënhalf jaar bij de Amerikaanse luchtmacht. Tussen zijn filmavonturen door studeerde hij astronomie in Nederland en vestigde zich later in Parijs, waar hij een serie romans, korte verhalen en toneelstukken schreef.

Hij won zijn eerste prijs op een Amerikaanse filmfestival met de Franse film La permission (1968). In 1970 maakte hij zijn eerste Hollywoodfilm. Watermelon Man gaat over een racist die op een ochtend ontwaakt als een zwarte man. Zijn ervaringen met filmstudio Columbia Pictures leidden ertoe dat hij voortaan volledige controle over elk facet van het filmmaken wilde hebben.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden