Medewerkers AIVD vrijgesproken

Haarlem De rechtbank in Haarlem heeft woensdag twee oud-medewerkers van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) vrijgesproken. Bewijzen van het lekken van staatsgeheimen naar De Telegraaf zijn onrechtmatig verkregen....

Het Openbaar Ministerie in Haarlem had respectievelijk drie en twee jaar celstraf geëist tegen Heleen S. (40) en haar vriend Hans H. (49). Ze zouden interne stukken hebben doorgegeven aan Telegraafjournaliste Jolande van der Graaf. Dat leidde volgens justitie tot een publicatie over veiligheidsrisico’s tijdens een bezoek van de dalai lama, in juni 2009, en een artikel over fouten van de AIVD voorafgaand aan de Amerikaanse invasie van Irak in 2003.

Om het veronderstelde ‘lek’ op te sporen, luisterde de dienst meerdere telefoons af, waaronder die van de verslaggeefster en leden van haar hoofdredactie. Dat leverde potentieel bewijsmateriaal op, maar de strafzaak tegen haar werd uiteindelijk stopgezet. Het OM nam dat besluit toen was vastgesteld dat de AIVD te vergaande opsporingsmiddelen had ingezet, waardoor het recht op journalistieke bronbescherming was geschonden.

Bewijzen tegen andere verdachten waren volgens het OM wel bruikbaar. Door de telefoontaps was Hans H. in het vizier van de AIVD gekomen. Hij had vroeger bij de dienst gewerkt, en zijn partner Heleen S. werkte daar op dat moment nog steeds.

De rechtbank heeft dit bewijsmateriaal naar de prullenbak verwezen. Geen enkel bewijsstuk dat is verkregen door journalisten af te luisteren, mag worden gebruikt. Daardoor valt de basis onder de strafzaak weg.

‘Een vrije pers is een noodzakelijke voorwaarde voor het goed functioneren van de democratische rechtstaat’, stellen de rechters. Het fundamentele recht op journalistieke bronbescherming is in deze zaak geschonden door Van der Graaf af te luisteren, alleen om haar bronnen te achterhalen. Het belang van de staat weegt in deze zaak niet zwaar genoeg om die inbreuk te rechtvaardigen.

Volgens de advocate van S., Inez Weski, is de uitspraak ‘zeer belangrijk voor journalisten’. Hoewel de rechters oordelen dat verslaggevers in bijzondere omstandigheden wel mogen worden afgeluisterd, worden er in ieder geval duidelijke grenzen gesteld.

Haar cliënt heeft altijd ontkend dat ze informatie lekte naar de krant. Weski zegt dat uit onderzoek is gebleken dat de informatie in De Telegraaf ook afkomstig kan zijn uit openbare bronnen. Ze noemt het ‘wel een beetje wrang’ dat S. is vrijgesproken, omdat ze vanwege deze zaak is ontslagen door de AIVD.

Verdachte H. is volgens raadsman Derk van der Elzen ‘erg blij’. ‘Deze zaak is een lijdensweg geweest voor beide verdachten. Ze konden zich nauwelijks verdedigen omdat de AIVD alles dicht houdt, onder het mom dat het om geheimen gaat.’

De advocaat hekelt het oordeel van de rechters over de stevige verhoren van zijn cliënt. Dat rechercheurs tijdens zijn ondervraging verkapte dreigementen uitspraken, is volgens de rechtbank onprofessioneel, maar er worden geen consequenties aan verbonden. De AIVD wil geen commentaar geven. Een woordvoerder verwijst naar het Openbaar Ministerie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden