HET EEUWIGE LEVEN Martine Vonk (1974-2019)

Martine Vonk (1974-2019): Joodse bijbel vormde voor haar inspiratie

Ze putte de motivatie in de strijd voor een duurzamere wereld uit het geloof. Martine Vonk kreeg niet de tijd om haar boodschap helemaal uit te dragen.

Martine Vonk. Beeld RV

Martine Vonk was een diepgelovig mens, maar ook een gedreven wetenschapper die duurzaamheid hoog in het vaandel had staan. ‘Mijn christen zijn versterkt alleen mijn motivatie.’

Ze begon 25 jaar geleden met de organisatie Time to Turn over milieu, duurzaamheid en gerechtigheid. ‘Toen waren er slechts een paar malloten mee bezig. Ik voelde me weleens een roepende in de woestijn: ‘Jongens, dit is echt belangrijk, waarom zien jullie dit niet?’, zei ze in juni vorig jaar in een interview met EO-presentator Minella van Bergeijk.

Ze had Tweede Kamerlid willen worden voor de ChristenUnie, maar uitgezaaide borstkanker doorkruiste dat. Martine Vonk hoopte dat haar nog enkele jaren op aarde zouden worden gegund voor het uitdragen van haar boodschap. Er was in haar ogen wel meer begrip gekomen voor het streven naar een meer duurzaam leven. En mensen wilden, zo zei ze, ook best een keer minder vlees eten, fairtrade-koffie kopen of een tweedehands kledingstuk dragen. Maar nog weinigen waren bereid echt hun leven aan te passen. Er was nog heel veel werk aan de winkel. Martine Vonk overleed op 14 november in ecowijk Mandora (gezamenlijke binnentuin, gasloze woningen en privétuinen zonder schutting) in Houten, waar ze met haar man en dochter woonde.

Ze werd geboren in Goudriaan in de Alblasserwaard waar ze als boerendochter opgroeide tussen de koeien. Al jong zag ze de natuur als Gods schepping. Ze besloot milieukunde te gaan studeren. ‘Hoe meer ik leerde over de impact van wereldwijde handel, het verslepen van voedsel, de kledingindustrie en de consequenties van ons consumeren voor de natuur, hoe meer ik besefte: hier zitten dingen zó scheef.’

Vonk promoveerde in 2011 aan de VU bij het Instituut voor Milieuvraagstukken op het proefschrift Sustainabilty and Quality of Life. Daarna begon ze voor zichzelf als adviseur bij bedrijven en organisaties. Veel inspiratie putte ze uit het verblijf bij ‘gemeenschappen die duurzaamheid in de westerse wereld’ in de praktijk brachten, zoals de Amish en de Hutteriet. Ze bewonderde de trappisten die hun bierproductie beperkten, zodat ze tijd behielden voor hun gebeden.

In 2014 werd ze lector Ethiek en Technologie bij hogeschool Saxion in Deventer/Enschede. Ze onderzocht er welke ethische vragen technologie met zich meebracht.

In een interview met het Reformatorisch Dagblad zei ze toen: ‘Christenen lopen niet voorop in de milieubeweging. Ik denk dat dat komt doordat veel christenen de Bijbel lezen met een westerse bril, gevormd door het Griekse denken, waarbij de schepping vooral als nuttig voor de mens werd gezien. Ik geloof dat je de Bijbel meer vanuit de joodse traditie moet lezen: de schepping heeft waarde in zichzelf, omdat God de Schepper is.’

Zelf schreef ze als een soort van geestelijke erfenis het bezinnings- en doeboek Genieten van genoeg dat in 2017 verscheen. Tijdens het schrijven van het boek kwam de kanker weer terug. ‘Moet ik er boos op worden? Waarom zou ik boos worden? Er is geen relatie met het verleden. Het is gewoon domme pech’, stelde ze vast.

Ze was lid van het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie. In maart van dit jaar sprak ze in de Noorderkerk in Amsterdam tijdens de Klimaatmars, in mei gaf ze de Groen van Prinstererlezing, en in september opende ze nog Symbiose, een landwinkel van biologische boeren in de Alblasserwaard. Begin oktober kreeg ze een prijs voor 25 jaar lang inspireren en verbinden van gelovigen rondom duurzaamheid.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden