Markante visie van ultra-rechtse voorman gaat VROM net iets te ver

Markant waren de geluiden van de extreem-rechtse voorman Constant Kusters zeker. Maar toch net iets te bar om ze op te nemen in een VROM-rapport over hoe Nederland er in 2030 moet uitzien, oordeelde de leiding van het departement....

Van onze verslaggever

Rob Gollin

AMSTERDAM

Het leek de Rijksplanologische Dienst wel een aardig idee ook wat onorthodoxe - 'niet geïnstitutionaliseerde' - visies op de toekomstige ruimtelijke indeling van Nederland op te tekenen. Markante geluiden uit de onderstroom heette het rapport, en het was bedoeld als bijdrage aan de landelijke discussie over hoe de Nederlander woont, werkt en recreëert in 2030. Hoor je eens iemand anders dan louter hooggekwalificeerde deskundigen.

Het is kennelijk te veel onderbuik geworden. Directeur-generaal ruimtelijke ordening C.J. Vriesman van het ministerie van VROM heeft woensdag opdracht gegeven de markante geluiden in de papierversnipperaar te stoppen. De representanten van de onderstroom - negen zijn door de RPD geïnterviewd - krijgen van hem een excuusbrief. 'Dit had nooit mogen gebeuren.'

Een van de ondervraagden krijgt geen brief. Zijn bijdrage is de reden waarom het departement door het stof moet. Constant Kusters, secretaris van de Nederlandse Volksunie, voorman van de Germaanse jeugd, oud-CP'86-lijsttrekker in Arnhem, meermalen voor de rechter wegens geweldpleging, verboden wapenbezit en aanzetten tot rassenhaat, heeft inderdaad ongewone opvattingen over Nederland in 2030. Een greep: 'een nationaal-socialistische volksstaat waar het bloed en bodem-principe heerst', 'groot Germaans rijk', 'de aarde schoon en blank', 'door het vertrek van twee miljoen mensen ruimte voor nieuwe ontwikkelingen'.

De 'niet-geïnstitutionaliseerde' visie haalde ongeschonden het rapport. Tot gisteren konden belangstellenden het opvragen.

Het ministerie van VROM is nu naarstig op zoek naar de verzendlijst. Hoeveel namen daarop staan, was nog onduidelijk, maar vast staat dat ook de geadresseerden excuses tegemoet kunnen zien. Hoe de 'racistische opvattingen' (aldus directeur-generaal Vriesman in de brief) in de ambtelijke notitie konden belanden, wordt nog uitgezocht, verzekert een woordvoerder. Minister De Boer van VROM is 'zeer verbolgen' en neemt de zaak hoog op.

Niet alleen de secretaris van de Volksunie staat bij de RPD te boek als een 'markant' vertegenwoordiger van de onderstroom. Voor het project spraken de medewerkers onder anderen met Bouchra Ismaili van de stichting Steunpilaar in Delft, Hanneke van Veen van de stichting Zuinigheid met stijl (de Vrekkenkrant), oud-NRC-journalist Jurriaan Kamp van de 'denktank' Club van Schier, lijsttrekker Jan Verschure van de politieke partij Idealisten, en Freek Kallenberg van actieblad Ravage. Ze zijn allen geselecteerd op basis van artikelen ten tijde van het project, licht de VROM-woordvoerder toe. Zo figureerde Kusters in Trouw in een serie over Het Kwaad, november vorig jaar.

Het was de meesten uit de onderstroom niet eens zo opgevallen dat hun vraaggesprekken waren gebundeld met de visie van Kusters. Kallenberg van Ravage had het departement in maart al laten weten 'onaangenaam verrast' te zijn toen hij ontdekte dat een gesprek met Kusters ook deel uitmaakte van het project. 'Ik heb er verder geen werk van gemaakt, want ik kende de status van het project niet. Ik vind het best dat het ministerie met een neonazi praat, maar het wordt anders als een officiële publicatie volgt.'

Van Veen van de Vrekkenkrant noemt de affaire 'heel vervelend', Kamp van de Club van Schier vindt het 'eigenlijk wel netjes' dat de bijlage wordt vernietigd. 'Ik voel me niet verbonden met die man, dus is het juist dat dit gebeurt. Al blijft het wel klungelig: het is toch helder dat je zo iemand niet aan het woord moet laten.'

Verschure van de Idealisten denkt anders over de ingreep van het ministerie. 'In de versnípperaar? Het is niet waar, hè? Begrijp me goed, ik verwerp de ideeën van Kusters, maar het verzwijgen van afwijkende meningen, ook al is het wartaal, vind ik censuur.'

Het vernietigen van Markante geluiden uit de onderstroom betekent niet dat de visie van Kusters geheel uit de ambtelijke nota's is geweerd. Het eindverslag van Nederland 2030, Het debat, bevat ook een bijlage met samenvattingen. Daarin staat puntsgewijs nog even de boodschap van Kusters: een blank Europa, economie à la Kadhafi en de afbraak van moderne kunst. Die bloemlezing blijft buiten de versnipperaar, erkent de woordvoerder van VROM.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden