Die ene leerlingJan Harbers

Mark deed zijn best, maar kon de 500 bloemen niet onthouden

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: docent Jan Harbers (68) over Mark, die hem deed inzien dat de slagingsregels in het onderwijs soms wel erg star zijn.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘Zijn moeder had een bloemenwinkel in een dorp 10 kilometer buiten Emmen. Mark hoopte die zaak later over te nemen. Daarom volgde hij bij ons de mbo-opleiding Bloemschikken en -binden. Ik gaf hem natuurkunde. En ik was zijn mentor.

‘Al vroeg in het eerste jaar kwam aan het licht dat hij moeite had met het vak Bloem. Daar hoorden de studenten wanneer bloemen bloeien, hoe je ze verzorgt en hoe lang ze in een vaas kunnen staan. Van elke bloem leerden ze zowel de Nederlandse als de Latijnse naam uit hun hoofd. Een pioenroos is een Paeonia, een hortensia een Hydrangea macrophylla, een zonnebloem een Helianthus annuus. Bij het eindexamen moesten ze 500 namen kennen. Het was een cruciaal onderdeel van de opleiding. Om te slagen was een 6 vereist, een onvoldoende viel op geen enkele manier te compenseren.

‘Omdat je zo veel namen niet in een paar weken in je hoofd stampt, begonnen ze er al aan het begin van de opleiding mee. De docent gaf elke week een overhoring. Steeds kwamen er vijf tot tien nieuwe namen bij. En Mark, die dyslectisch was, haalde daarvoor telkens een onvoldoende. Het lukte hem niet die namen te onthouden.

‘Na de herfstvakantie reikte ik hem nieuwe strategieën aan. Hij kon misschien elke ochtend voordat hij naar school ging tien minuten oefenen en later op de dag nog een paar keer. Dat hielp niet. Ik liet hem kaartjes maken met aan de ene kant de Nederlandse naam en aan de andere kant de Latijnse naam. Daar zou hij al veel van leren. En vervolgens kon hij die kaartjes in zijn zak stoppen, om op de fiets naar school te oefenen.

‘Mark deed zijn best, hij probeerde het allemaal, was uitermate gemotiveerd. Maar het ging niet. En wij konden hem niet goed helpen. Als docenten hadden we niet voldoende kennis van zaken, het was een beetje houtje-touwtje allemaal. En in de jaren negentig liep er nog geen psycholoog rond op school.

‘Aan het einde van dat eerste schooljaar is Mark gestopt met de opleiding. Hij wist dat hij het examen nooit zou halen. Het was sneu, maar hij legde zich erbij neer. Het was niet anders.

‘Een paar jaar later trof ik Mark toevallig bij de bloemenveiling in Eelde, waar ik met mijn dochter ging kijken. Hij vertelde dat hij samen met zijn moeder de bloemenzaak runde. Hij had zojuist bloemen ingekocht. ‘En u mag het geloven of niet’, zei hij, ‘maar van alle bloemen en planten die we verkopen kan ik moeiteloos de Latijnse naam zeggen.’

‘Ik vroeg hem hoe hij dat voor elkaar gekregen had, maar dat wist hij niet. Het was vanzelf gegaan, zei hij. Door op de veiling rond te lopen. En in de winkel te staan. Dat heeft me aan het denken gezet. Aanvankelijk dacht ik altijd dat Mark die Latijnse namen niet kon leren vanwege zijn dyslexie. Dat bleek niet het geval. Hij kon ze wel leren, alleen niet op de manier waarop wij ze hadden aangeboden.

‘Ik besefte ook dat ons onderwijssysteem te star is. Deze jongen bezat vrijwel alle eigenschappen om een goede bloemist te worden. En toch kon hij bij ons geen diploma krijgen. Het liep niet stuk op zijn kwaliteiten, maar op de regelgeving. De trechter waar hij doorheen moest was te nauw.

‘Dat gebeurt veel vaker. In Nederland ligt precies vast hoeveel examenvakken je moet volgen en hoeveel voldoendes je moet hebben. Met als gevolg dat sommige leerlingen zakken op een tiende punt of met een lijst met allemaal prachtige cijfers en twee vieren. Wat schieten we daarmee op? Ik ken mensen die op school heel slecht in wiskunde waren en nu uitblinken in hun baan.

‘Nog altijd vraag ik me af waarom er voor Mark geen uitweg was. We hadden hem een extra opdracht voor een ander vak kunnen geven, hij had bijvoorbeeld een ondernemingsplan kunnen schrijven. Waarom moesten we hem vanwege een klein gebrek een heel diploma onthouden?’

Mark heet in werkelijkheid anders.

Meer uit deze serie

Lees op deze pagina meer verhalen van leerkrachten, docenten en hoogleraren die vertellen over die ene leerling die hun kijk op het vak veranderde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden