Op het tweede gezicht Marine Le Pen

Marine Le Pen: ambitieuze leider met politiek talent

Olaf Tempelman legt Bekende Buitenlanders op de sofa. Deze week: de ambities van Marine Le Pen stuiten niet op een glazen plafond.

Beeld Javier Muñoz

In tijden vol pleidooien voor vrouwelijk leiderschap wordt soms vergeten dat daar vele vormen van bestaan. Pleitbezorgers lijken doorgaans op een bepaald sóórt vrouwelijk leiderschap te doelen. Rosa Luxemburg en Rosa Parks noemen zij vaker dan Catharina de Grote en Margaret Thatcher. Een succesvolle vrouw uit het huidige Frankrijk ­noemen ze helemaal nooit in ­boeken met ondertitels als ‘Op naar een hoopvolle toekomst’.

Deze vrouw is extra bijzonder omdat ze zo succesvol is in zo’n harde branche: de rechtspopulistische, neonationalistische tak van de Europese politiek. Nergens anders vechten ze elkaar zo de tent uit. De Oostenrijkse FPÖ heeft een lange geschiedenis van bonje, net als het Britse Ukip. In de Duitse AfD hebben ze in zes jaar tijd meer geruzied dan in de CDU in zestig jaar.

Nog iets: in geen enkele andere stroming is het opbrandrisico zo groot en worden leiders zo makkelijk ingehaald door concurrenten die net wat beter inspelen op onbehagen bij kiezers. Het politieke einde van Geert Wilders is in zicht. Matteo Salvini is nu populair, maar of hij langer meegaat dan een Fiat Bravo valt te bezien.

Marine Le Pen zit al jaren stevig in het zadel, heeft haar partij onder controle en bleef zondag Macrons En Marche-beweging voor. In 2014 werd haar partij bij de Europese verkiezingen óók al de grootste, maar ditmaal had Macron alles gedaan haar van de eerste plek af te houden, maar hij onderschatte haar taaiheid, en niet als eerste.

Ooit gold Marine Le Pen simpelweg als de dochter van Jean-Marie die papa’s partij overnam. ‘Dochter van’ is zij allang niet meer: haar ­vaders boedel maakte zij helemaal de hare. Succes was haar meer waard dan haar vader. ‘Obstakels’ die tussen papa en kiezers hadden ingestaan, ruimde ze efficiënt op. Toen papa de holocaust voor de zoveelste keer ‘een detail in de geschiedenis’ noemde, gooide de dochter, die vroeger het vaakst bij papa op schoot had gezeten, papa de partij uit. Zijn Front National werd háár Rassemblement National. Daarin ageren ze niet meer tegen homoseksualiteit of abortus, maar worden pijlen afgeschoten op migranten, de islam en de EU.

Marine Le Pens politieke talent is vermoedelijk groter dan dat van Jean-Marie Le Pen, Wilders en Salvini bij elkaar opgeteld. En daarom moet het haar steken dat ze voor tweederde van de kiezers een demagoog blijft, dat ze de politieke hoofdprijs, het presidentschap, niet zal krijgen – tenzij zich in Europa onvoorziene rampen voordoen.

De ambities van deze vrouwelijk leider stuiten niet op een glazen plafond, maar op verkiezingsuitslagen in ‘het waarachtige Frankrijk’. Je kunt wel roepen dat jij als enige ­namens ‘het volk’ spreekt, als tweederde van ‘het volk’ je ideeën verwerpt, word je in een functionerende democratie geen president.

23 procent haalde ze zondag, bijna 25 procent in 2014. Het meest tekenend waren de 33,9 procent in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, terwijl haar ­tegenstander Macron ook toen al weinig fans had: 66,1 procent van de kiezers stemde niet óp hem, maar ­tégen haar.

Om aan een groter electoraat te appeleren, moet ze af van ideeën waarmee ze nu eenderde binnenhaalt, én van bezoeken aan Poetin, én van Poetins donaties, én van de naam Le Pen zelf. Ze begon haar politieke carrière dankzij haar vader, schreven biografen. Toekomstige ­biografen zullen schrijven: vanwege deze vader eindigde ze niet waar ze wilde, ze bleef slechts de sterkste speler van hard rechts.

Meer Op het tweede gezicht lezen?

De evenknie van Marine Le Pen van de overkant van het kanaal, Nigel Farage,  komt ook weer in het europarlement: zijn Brexitpartij won de Britse Europese verkiezingen. Samen optrekken zullen Le Pen en Farage niet, daarvoor hebben beiden een te grote hekel aan het land van de ander.

In Op het tweede gezicht was ook al aandacht voor een Franse vrouw die in tegenstelling tot Marine Le Pen wél bij een grote meerderheid van de bevolking geliefd is: Brigitte Macron, 24 jaar jaar ouder dan de Franse president, ongeveer twee keer zo populair.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden