Het eeuwige levenMarie Antoinette Reuten

Marie Antoinette Reuten (1948-2020), bevlogen mentor van jonge kunstenaars

Met een gloedvol betoog kon ze iedereen winnen voor de kunst die ze in haar galerie exposeerde. Als docent leerde ze studenten echt te kijken.

Een Volkskrant-recensent schreef over een expositie in Reuten Galerie: ‘Op het lieflijkste schilderijtje zingt een nachtegaal. De vogel is veel groter en ook onbeholpener dan zijn soortgenootjes in de natuur, maar tegelijk is hij ijler. Cock Sjardijn schilderde hem in dunne lagen; doorschijnend witte sluiers van verfstreken tegen een gele achtergrond. Het mooist is de zang die aan zijn snavel ontsnapt: een wolkje wit, een teer vleugje, nauwelijks meer dan een zucht.’

Mogelijk heeft galeriehouder Marie Antoinette Reuten het de recensent zelf zo verteld. Over elk schilderij kon ze een gloedvol betoog afsteken, over de bedoelingen van een kunstenaar, hoe die passen in het oeuvre en welke betekenis ze hadden voor de kunst. ‘Ze had het nog jaren willen doen. Maar op haar 71ste bleek ze kanker te hebben in haar aderen. De situatie was meteen uitzichtloos’, zegt haar dochter Rosa Reuten.

Ze overleed 7 februari in Amsterdam, waar ze sinds 1992 haar galerie had, op het laatst aan de Prinsengracht. Daarvoor was ze twintig jaar docent eigentijdse kunstgeschiedenis aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam.

René Verouden was daar een leerling en later collega. ‘Toen zij kwam, heette het nog de Academie voor Beeldende Kunsten. Tot haar komst werd er weinig aan theorie gedaan. Je had architecten, schilders en beeldhouwers, en die vormden aparte groepen. Zij ging het theorie-onderwijs structureren.’ Dat deed ze door een eigentijds of modern kunstwerk te tonen en met de leerlingen te discussiëren over de motieven van de kunstenaar. ‘Je moet begrijpen waarom iets gemaakt is zoals het is gemaakt. Als vorm en inhoud samenvallen, dan klopt het en is een kunstwerk goed’, legde ze uit.

Verouden: ‘Daar mocht best een keer een beetje lacherig over worden gedaan, maar de ondertoon was altijd serieus. Ze kon goed vertellen en ze wist het kaf van het koren te scheiden. Niemand hoefde bij haar met flauwekul aan te komen.’

Ze werd als Marie Antoinette Scholte geboren in een katholiek gezin van negen kinderen. Haar vader had een confectie-atelier in het Overijsselse dorpje Avereest. Kunst werd haar bepaald niet met de paplepel ingegoten.

Maar ze had op de middelbare school een vriendin wier vader burgemeester was van Zwolle. Daar was wel veel kunst in huis. Dat inspireerde haar om naar de Kunstacademie in Den Haag te gaan, hoewel haar vader vond dat ze daarnaast ook een lerarenopleiding moest doen. Ze deed het allebei.

‘Op een gegeven moment liep ze stage bij het museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Daar zag ze een schilderij van Mark Rothko. Ineens besefte ze: dat is wat ik bedoel. En dat kan ik niet maken, maar ik kan er wel over vertellen’, zegt Rosa Reuten.

Daarbij kwam dat ze op 19-jarige leeftijd een arm verloor door een ziekte. Ze ging lesgeven: in Rotterdam en aan vele andere opleidingen, zoals de postacademische regie-opleiding in Maastricht. Daar leerde ze mensen te kijken.

In haar eigen galerie was ze mentor voor jonge kunstenaars die solo of in de zomersalons konden exposeren. De kunstenaar Olphaert den Otter schreef: ‘Wat een verfijnde intellectuele sfeer heerste daar. Je zou dit makkelijk verkeerd kunnen begrijpen: als elitair, bijvoorbeeld. Maar hier was kunst geen extra, geen lifestyle-ding, maar noodzaak. Levensvoorwaarde.’

Marie Antoinette Reuten was eerst getrouwd met Geert Reuten met wie ze twee dochters kreeg.

Later had ze een relatie met de in 2016 overleden kunstkenner Loek van der Sande.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden