Opinie

'Mannen, laat je bezielen'

Malou van Hintum heeft gelijk als ze zegt dat seksueel misbruik niet wordt gepleegd door enge zonderlingen in extreme situaties. 'Waarom reageren jullie dan toch zo defensief, collegamannen?', vraagt Jos van der Schot zich af.

Folder voor jongeren over seksueel misbruik. Beeld ANP

'Wat bezielt jullie?' vraagt Malou van Hintum aan dé mannen. Aanleiding zijn nieuwe cijfers over seksueel misbruik. Ho even, niet álle mannen zijn daders, is een veelgehoorde reactie. Wat je die vele 'onschuldige' mannen kunt verwijten is dat ze zich stil houden, seksueel geweld laten gebeuren en vinden dat dit niet over hun gaat. Het gaat wel over hen. Over mijn bezieling deel te zijn van de oplossing.

Malou van Hintum heeft gelijk als ze zegt dat seksueel misbruik niet wordt gepleegd door enge zonderlingen in extreme situaties. Schrikbarend veel mannen maken zich op schrikbarend veel plekken schuldig aan schrikbarend seksueel geweld tegen vrouwen en kinderen. Daders zijn zelfs opvallend vaak familie, vrienden en andere relaties van de slachtoffers. Terecht vraagt Van Hintum ons: 'Mannen, wat bezielt jullie?'

Is seksueel geweld dan werkelijk zo gewoon geworden? Veel mannen voelen zich door Van Hintums vraag niet aangesproken. 'Geen idee, ik hoor niet bij de verkrachters', luidt een van de reacties op vk.nl. Sommige mannen reageren ronduit beledigd. 'Wat bezielt mevrouw Van Hintum om alle mannelijke lezers van de Volkskrant op één stinkende hoop te vegen?' Hun verontwaardiging is deels terecht. De meeste mannen plegen immers géén seksueel geweld. Niet iedere man is een DSK, een Keith Bakker, een Robert M, een Joram van der Sloot of een Joseph Fritzl. Gelukkig is seksueel geweld níet gewoon. Het gros van de mannen wijst het zelfs categorisch af. Toch is de vraag - 'wat bezielt jullie?' - ook voor hen relevant en verdient een beter antwoord dan 'ik doe dat niet, hoor'.

Defensief
Waarom toch zo defensief, collegamannen? Laat de vraag binnenkomen. Geweld tegen vrouwen is namelijk een mannenzaak. Niet alleen zijn de daders voor het overgrote deel mannen; ook de oplossing ligt minimaal voor een deel bij mannen. Wat bezielde bijvoorbeeld de oom van een achtjarig meisje uit Hardinxveld Giessendam, die door haar ouders via het internet werd aangeboden voor seks? Hij zag het in de laptop van zijn broer, meldde hij het aan de politie en voorkwam seksueel misbruik van dit kind. Wat bezielde hém om in actie te komen?

Hij deed wat iedereen zou moeten doen, maar lang niet iedere man doet. Opstaan tegen seksueel geweld is, zeker als het bekenden betreft, niet vanzelfsprekend. Het merendeel van de mannen houdt de kaken stijf op elkaar als een broer, vader, vriend of collega zich vergrijpt aan een vrouw of een kind of dat dreigt te doen. Wie zwijgt stemt toe en is, minimaal moreel, medeplichtig aan het seksueel geweld.

Het vergt moed om je uit te spreken. De sociale druk om de vuile was binnen te houden en om mensen van de eigen groep de hand boven het hoofd te houden is enorm. Klokkenluiders worden maar al te vaak als het probleem gezien en verstoten uit de groep. Het is de macho-paradox: mannen die stoer doen en zich op of over de fatsoensgrens gedragen, zijn het machovoorbeeld voor anderen mannen. Maar de écht dappere mannen zijn zij die de misdragingen aan de kaak durven te stellen en het misnoegen van de groep en zijn macholeider trotseren. De oom die voorkwam dat zijn nichtje via marktplaats werd verkocht, is een held. Hij en andere dapperen der aarde verdienen steun van gelijkgestemden, van al die andere mannen die seksueel geweld categorisch afwijzen.

Steun
Vreemd genoeg krijgen ze deze steun niet. Zoals een van de reageerders het zei: 'Mannen in het algemeen zijn niet verantwoordelijk voor wat andere mannen doen'. Op die passieve houding is veel af te dingen. Wie zich misdraagt, verdient het om door andere mannen tot de orde geroepen te worden. Want zoals gezegd: wie seksueel geweld oogluikend toestaat, is er mede verantwoordelijk voor. Omgekeerd, wie verzet tegen seksueel geweld niet steunt is mede verantwoordelijk voor het mislukken ervan en daarmee van het voortwoekeren van het geweld.

In onze strijd hebben wij mannen elkaar nodig. 'Goede' mannen kunnen samen zorgen voor een mentaliteits- en cultuurverandering. Samen kunnen ze de 'mannencode' van onvoorwaardelijke solidariteit met de dominante 'foute' mannen breken. Goede mannen hebben elkaars bezieling nodig.

Onze jongens
Verantwoord vaderschap is een andere vorm van bezieling. Want wie bezielt onze jongens? Wie strekt ze tot voorbeeld? Wie leert jongens hun eigen gevoelens serieus te nemen? Wie leert ze over de sociale kant van hun seksualiteit? Wie leert ze dat ze de persoonlijke integriteit van kinderen, meisjes en vrouwen hebben te eerbiedigen? Wie leert jongens en mannen dat seks geen wapenwedloop is waar de grootste en de gewelddadigste wint? Mannen kunnen daar, als vader, als opvoeder, als vriend, een sleutelrol in spelen.

Ik voel me als man medeverantwoordelijk voor het meisje van twaalf, waarover een grootvader wanhopig uitroept: 'Hoe voorkomen we dat zij in de klauwen van zo'n ellendeling valt?' Daar raakt de bezielingsvraag van Malou van Hintum mij en hopelijk veel mannen met mij.

Jos van der Schot is publicist.

 
In onze strijd hebben wij mannen elkaar nodig. 'Goede' mannen kunnen samen zorgen voor een mentaliteits- en cultuurverandering
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.