Het eeuwige leven Maïté Duval (1944-2019)

Maïté Duval (1944-2019): kunstenares van naam dankzij haar rebellie

Het meisjesinternaat was niet aan haar besteed. Maïté Duval rebelleerde, en werd, toch onverwacht, een kunstenares van naam.

Maïté Duval. Beeld RV

Beeldhouwster Maïté Duval bleef Française, ook al woonde ze in al sinds 1968 in Nederland. ‘Als je voorstelde: ‘Zullen we een wijntje nemen’, antwoordde ze ‘un petit Blanc. Maar ...petit’ waarbij ze met haar vingers duidelijk maakte dat het best een grote mocht zijn’, vertelt Hans Heesen, schrijver en filmdirecteur in Zutphen.

Hier was ze met haar Franse tongval als La petite grande dame een icoon in de lokale bohème.

‘Je hoefde maar één woord te horen en je wist waar ze vandaan kwam. Ze koketteerde daar ook een beetje mee. Als ze een kruik mee naar bed nam, zei ze ‘ik neem een ‘kruk’ mee. Met een grote glimlach.’

Maïté Duval was succesvol. Haar beelden, imposante maar ook intieme vrouwelijke naakten, zijn in heel Nederland te vinden: van Castricum tot Breda en van Utrecht tot Borculo. Tot haar bekendste beelden behoren Else, dat jarenlangvoor de Kamer van Koophandel in Zutphen stond en tegenwoordig in de Oude Bornhof, en het Stormramp-monument in Borculo. Ze maakte overigens ook beelden in opdracht, zoals een groep ijsberen in het winkelcentrum van Dieren, en ‘De gans’ in Voorst.

Maïté Duval overleed 2 november op 75-jarige leeftijd onverwacht aan een hartstilstand. Behalve door haar werken wordt ze overleefd door drie kinderen die ze kreeg met de schilder Thierry Rijkhart de Voogd die tien jaar geleden stierf.

Zonder haar grote liefde twijfelde ze of ze het werk nog zo goed kon doen. Een overzichtstentoonstelling die ze in 2017 organiseerde omdat ze veertig jaar beeldhouwster was, nam die twijfel weg. In dat jaar schonk ze het beeld ‘Draaiende vrouw’ aan Musea Zutphen aan het ‘s-Gravenhof.

Ze werd geboren in Renazé en groeide op in Normandië, in een arbeidersgezin met zeven kinderen. Haar moeder zond haar naar een meisjesinternaat, zodat ze een lyceumopleiding kon volgen. Maar ze voelde zich daar niet gelukkig.

Souffre-douleur 

In het boek Maïté Duval, Beelden en Tekeningen vertelde ze dat ze daar een souffre-douleur werd genoemd: ‘Het gebeten hondje, geminacht om mijn afkomst.’ Uitlaatklep was het vak tekenen. Tijdens een studie letterkunde in Rouen sloeg de rebellie toe. Hier ontmoette ze Thierry Rijkhart de Voogd, een in Rouen geboren en opgegroeide kunstschilder van Nederlandse ouders. Op een dag zette ze het raam open van de etage, driehoog, en smeet alle lesboeken naar buiten. Met Thierry ging ze naar Nederland. ‘Mijn vader hield heel erg van de vlakke Nederlandse landschappen met de laaghangende bewolking’, zegt hun zoon Barend de Voogd.

Aanvankelijk was zijn moeder niet actief als kunstenares. ‘Toen ik vijf jaar oud was in 1973 boetseerde ze als Sinterklaas-surprise een beeldje voor mij. Iedereen viel van de stoel van verbazing. Zo goed was het.’

Ze kreeg de smaak te pakken. In 1983 volgde haar doorbraak na een expositie in het Singer Museum in Laren. ‘Kunstcritici waren vanaf het begin af enthousiast’, zegt Heesen. In 1987 kwam ze met haar man in Zutphen wonen.

Haar kunstwerken en haar eruditie waren al snel in de stad bekend. Ze kon gesprekken voeren over de grote Russische en Franse romanciers van de 19de eeuw, over klassieke kunst en ballet, maar ook over films met Sylvia Kristel en die van Fellini.

‘Een conversatie met haar ging van Dostojewski naar Baudelaire, liep om via François Villon en het monster van Frankenstein om te eindigen bij Aki Kaurismäki. Alles geolied met un Petit Blanc of een Calvados’, zegt Heesen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden