Het Eeuwige LevenJos Stevens (1950-2021)

Machinist verzette zich als onverschrokken vakbondsman met succes tegen rondje om de kerk

Iwan Tol
Jos Stevens, FNV Spoor Beeld YouTube
Jos Stevens, FNV SpoorBeeld YouTube

Het was eind jaren tachtig dat er een conducteur was neergestoken en machinist Jos Stevens tegen zijn collega’s bij de NS uitriep: ‘Moeten er soms eerst doden vallen voordat we in actie komen?’ Niet veel later hing de Rotterdamse personeelskantine vol met pamfletten en werd Stevens bestuurslid bij FNV Spoor. Bij de vakbond groeide hij uit tot onverschrokken protestleider.

Hij kwam op voor overbelaste loketmedewerkers, buitenlandse materiaalreinigers die buiten de boot dreigden te vallen of mishandelde en bedreigde conducteurs. Zijn finest hour was de driedaagse staking begin deze eeuw, toen de NS-top treinpersoneel aan vaste trajecten wilde binden: het zogeheten rondje om de kerk. De acties leverden het gewenste resultaat op: het rondje om de kerk kwam er nooit.

Stevens groeide op in de Haagse Spoorbuurt, als zoon van een PTT-medewerker. Nadat hij was begonnen als tv-monteur, stapte hij in de jaren zeventig over naar de NS om als machinist te gaan werken. ‘Hij was er helemaal op zijn plek’, zegt zijn vrouw Ina. ‘Een lerares zei vroeger altijd tegen hem: met naar buiten kijken verdien je geen geld, Jos. Ze had ongelijk. Hij zei altijd lachend: ik zie heel Nederland aan me voorbij trekken en ik word er nog voor betaald ook.’

Fel uit de hoek

Nadat hij was toegetreden tot het kader van FNV Spoor, luidde zijn motto: ‘Alle bazen bij de NS zijn klootzakken, maar het zijn wel ónze klootzakken.’ FNV-collega Peter den Haan: ‘Hij voelde zich heel betrokken bij de NS-familie. Als er iets gebeurde wat tegen zijn rechtvaardigheidsgevoel indruiste, kon hij fel uit de hoek komen. Hij was niet op zijn mondje gevallen.’

Met name in de beginjaren vergat hij nog wel eens dat je ook tactisch en strategisch moet kunnen opereren, zegt Den Haan. ‘Maar dat was Jos: hij sprak uit zijn hart. Daardoor stond hij als zeer integer te boek. Mensen voelden: hij staat daar niet voor zichzelf.’

Het vakbondswerk deed hij grotendeels naast zijn werk als machinist. Er waren dagen dat hij ’s morgens vroeg de deur uitging om pas ’s nachts weer terug te komen. Zijn vrouw: ‘Waar hij precies mee bezig was, wist ik vaak niet eens.’ Soms zag ze hem terug op het Journaal, of bij de talkshow van Sonja Barend. ‘Dan dacht ik: zo hé, is dat echt Jos? Hij kon zaken goed verwoorden.’

Tien appeltaarten

In 2015 ging hij met pensioen. Zijn laatste ritje eindigde op Rotterdam CS, waar traditiegetrouw zijn stropdas werd afgeknipt. Daarna toog hij met een select gezelschap naar de personeelsruimte. Hij kreeg onder meer een pennenset als dank voor bewezen diensten.

In het begin was er nog de hang naar het spoor, merkte zijn vrouw. ‘Reden we op de A12 langs het spoor en zei Jos als er een trein voorbij kwam: ‘kijk, daar rijdt mijn werk’.’ Maar geleidelijk genoot hij steeds meer van zijn vrijheid. ‘Toen de buurman eens vroeg of hij diens hond op een vast tijdstip wilde uitlaten, weigerde hij dat: hij wilde geen verplichtingen meer.’

Onrecht bleef hij zich aantrekken. Toen personeel van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda door corona steeds vaker met bedreigingen te maken kreeg, stond hij op een dag met tien appeltaarten op de stoep om hun een hart onder de riem te steken.

Begin september, tijdens een vakantie in Italië, begon hij verontrustend veel te kuchen. Bij onderzoek in het ziekenhuis bleek dat hij uitgezaaide nierkanker had. 28 december overleed Jos Stevens, 71 jaar oud. Op zijn condoleancekaart stond: ‘Het is niet de weg die je gaat, maar het spoor dat je achterlaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden