HET EEUWIGE LEVENLouw de Graaf (1930-2020)

Louw de Graaf was een bewindsman met encyclopedische kennis

Hij was elf jaar lang het gezicht in politiek Den Haag van de sociale wetgeving. Hij moest hervormen. ‘Met een bloedend hart’, zo zeggen zijn vrienden.

Louw de Graaf.Beeld Michel de Groot / HH

Hij had zijn tijd niet mee: de jaren tachtig. Hij moest bezuinigen en het sociale stelsel hervormen, kortom de naoorlogse welvaartsstaat afbreken omdat die niet meer betaalbaar was. ‘Hij wist dat het niet anders kon, maar hij deed het met bloedend hart’, zegt zijn gereformeerde Friese broeder Sytze Faber over Louw de Graaf. ­Faber was Tweede Kamerlid toen Louw de Graaf bijna twaalf jaar als staatssecretaris en als minister op het department van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zat.

Ze waren progressieve CDA’ers die liever met linkse partijen ­regeerden dan met de VVD. Beiden waren verlichte gereformeerden met de slogan ‘leven en laten ­leven’. Maar in de jaren tachtig moest de tering naar de nering worden gezet, en dat bracht Louw de Graaf in aanvaring met zijn ­partijgenoten en de vakvereniging waaruit hij was voortgekomen. Hij probeerde zoveel mogelijk van het sociale stelsel intact te houden, iets waarvoor hij pas veel later waardering kreeg. In 1989 verliet hij de politiek en werd voorzitter van de Ziekenfondsraad.

Louw de Graaf, die in Lemmer woonde, overleed 15 juli op 90-jarige leeftijd in een hospice in Heerenveen. Uit zijn eerste huwelijk met Sjoukje Lise had hij twee kinderen. Na een scheiding hertrouwde hij in 1996 met Diny Hoeksema, die twee kinderen had.

De Graaf werd geboren in het buurtschap Kooten (nu Kootstertille), niet zo ver van de grens met de provincie Groningen. Zijn ­vader had een kruidenierszaak in Eestrum (Jistrum). Het gereformeerde gezin van twaalf kinderen werd getroffen door tragedies. Een kind werd dood geboren, twee ­andere kinderen stierven op zeer jonge leeftijd.

Louw deed de mulo en stroomde nog door naar de hbs, die hij niet afmaakte. Hij kon een baan krijgen bij de Raad van Arbeid in Leeuwarden en later Amsterdam. Hij werd lid van de Arjos (Anti-Revolutionaire Jongerenstudieclubs). Hier liet hij van zich spreken, onder meer door zijn oppositie tegen ­kabinetten met de VVD. In 1955 had hij zijn overstap gemaakt naar het CNV. Hij volgde zo veel cursussen sociale zekerheid dat hij op dit gebied een wandelende encyclopedie werd. Binnen het CNV klom hij hiermee op tot vicevoorzitter achter Jan Lanser.

Het leverde De Graaf een enorm netwerk op. Hiertoe behoorde professor Wil Albeda, die in 1977 als ­minister van Sociale Zaken tot het kabinet-Van Agt/Wiegel toetrad en hem vroeg als staatssecretaris. In 1982 was hij zelf zes maanden ­minister in het kabinet-Van Agt II.

Daarna werd hij in het kabinet-Lubbers opnieuw staatssecretaris van Sociale Zaken onder minister Jan de Koning, die hij ook enige tijd verving als minister. In Lubbers II was hij opnieuw staatssecretaris. In de eerste kabinetten was het zijn taak de sociale regelingen te ver­soberen door de uitkeringen terug te brengen, zoals bij Bestek ’81.

Toen dat dweilen met de kraan open bleek te zijn, moest hij het hele stelsel zien te hervormen. Zo voerde hij een herziening door van de Kinderbijslag en schafte de BKR (Beeldende Kunst Regeling) af. Ook moest de gelijke behandeling van mannen en vrouwen bij uit­keringen worden bewerkstelligd.

Faber zegt dat De Graaf niet echt een politiek dier was. ‘Hij was overtuigd van de ratio van zijn besluiten, maar kon er maar moeilijk mee omgaan.’ Na zijn Haagse periode werd hij voorzitter van de ­Ziekenfondsraad, wat hij tot zijn 73ste jaar zou blijven. ‘Elke keer zei hij tegen mij er een keer mee te zullen stoppen, en dan kwamen er weer vier jaar bij’, zegt zijn echt­genote Diny Hoeksema. Ook zat hij in het College voor Zorgverzekeringen en was hij bestuurslid van een goededoelenstichting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden