Lof der pekelharingh

Op het tentoonstellingsaffiche staat een klein schilderij afgebeeld, voorstellende een takje met kruisbessen. Dit werkje van Adriaen Coorte, uit 1701, is eigenlijk helemaal niet representatief voor de tentoonstelling Het Nederlandse stilleven (nog tot 19 september in het Rijksmuseum)....

Elsje de Ruijter

Hele groentenkramen zijn uitgestald, complete bloementuinen in een vaas geschikt. Fraaie schelpenverzamelingen zijn uit de kast getrokken en de buit van de jacht met trots gepresenteerd. Op een schilderij van Joannes Fyt uit 1652 zijn de patrijzen, kwartels, verse vijgen en artisjokken zo levensecht dat je ze van het doek zou willen pakken. Watertandend sta je voor de harde kaas, olijven, brood, peren, noten en wijn op een werk van Floris van Dijck uit 1615.

Je gaat je ongemerkt afvragen of de met zorg bijeengeplaatste etenswaren allemaal smaakvolle combinaties opleveren. Brood met ham en hazelnoten? In 1635 geschilderd door Willem Claesz Heda. Oesters met rozijnen en tamme kastanje? Werk van Clara Peeters. Kreeft, strandkrab en garnalen met pruimen, bramen, citroen, perzik en moerbeien? Met de rode kreeft als stralend middelpunt, in 1644 geschilderd door Adriaen van Utrecht.

Stellig lekker is haring met roggebrood, zoals afgebeeld en verwoord in een geschilderd gedicht, Lof van den Pekelharingh. Joseph de Bray schilderde dit werk in 1656 op basis van een gedicht van zijn oom, de arts en theoloog Jacob Westerbaen. Het gedicht is een lofzang op de geneeskracht en de goede smaak van de zoute haring: Een peeckel-haringh blanck,/ Swaer-lijvigh, dick en lanck,/ Dien 't hoofd is afgeslagen;/ (...) En daer toe dan een stick/ Soo groot ghelijck een mick/ Van roggen-broodt ghekloven/Is goede medecijn (. . .).

Roggebrood met haring, dus. Of, als je liever wat langer in de keuken staat om voor twee personen een frisse, nazomerse maaltijd te bereiden, haringsalade. Kook 250 gram nieuwe aardappelen gaar en 2 middelgrote bieten. Laat ze afkoelen. Was 2 schoongemaakte nieuwe haringen, zonder graat en staart, dep ze droog en snij ze in blokjes. Schil een zure appel. Ontvel de aardappelen en de bieten. Snij appel, biet en aardappel in blokjes. Hak een uitje fijn. Roer 1 dl. yoghurt door 1 eetlepel witte wijnazijn. Doe alles in een kom en schep het door elkaar.

Bedek een platte schaal met blaadjes sla, schep de haringsalade erop en garneer met een fijngeprakt, hardgekookt ei en 2 in waaiervorm gesneden augurken. Hij maeckt het gorgel-gat/ Weer vaerdigh, ficx en glat/ Om 's morgens weer te suijpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden