het eeuwige leven Loek Hilgers (1950-2019)

Loek Hilgers (1950-2019) een natuurvorser van het eerste uur

Hij wilde de heide met korensla en bleekgele hennepnetel terug waarop kuddes schapen van dorp naar dorp overheen zouden trekken.

Loek Hilgers. Beeld RV

In Ton van Zantvoorts documentaire Schapenheld (Sheep Hero) ruimden Loek Hilgers en zijn vrouw Margriet met stoffer en blik de keutels op die een kudde van 300 schapen op de stoep van een ijssalon in een dorp had achtergelaten. De kudde was van zijn zoon Stijn Hilgers, die daar door de politie op was aangesproken. Soms moest hij als schaapsherder dorpen doorkruisen om van het ene stuk heide naar het andere te gaan. Net als zijn dochter Astrid (biologe) deelde hij zijn vaders idealen.

Loek Hilgers was zelf een natuurvorser van het eerste uur. ‘Al vanaf zijn twaalfde jaar was hij daar volop mee bezig’, zegt zijn echtgenote Margriet Hilgers. Eigenlijk vond hij het zelf een beetje bizar dat hij al zo jong vogelaar was en insecten bestudeerde, terwijl anderen gek waren op voetbal en popmuziek. Maar van daaruit verdiepte hij zich in het oorspronkelijke heidelandschap en de daarbij horende vogels, insecten, planten, potstallen, graslanden en akkers. Het ging hem om de onderlinge verbanden die de bloei van de korensla en bleekgele hennepnetel mogelijk maakte en de ruimte gaf aan honingbijen en solitaire bijen. ‘Een compleet functionerend heidelandschap met de overgang naar droge hei naar natte hei, bleekdal en akker bestaat niet meer in Nederland.’ Hij wilde dat weer terugbrengen. Maar hij zal de opening van zijn heideboerderijproject in Gelderland en Brabant niet meemaken.

Loek Hilgers overleed 13 september aan de gevolgen van uitgezaaide kanker. ‘Het is razendsnel gegaan. De kanker is pas in april vastgesteld’, vertelt Margriet.

Hilgers werd geboren in een katholiek Oisterwijks gezin van vijf kinderen. Hij was een slimme jongen, maar strandde op het gymnasium van de paters Assumptionisten in Boxtel. Later haalde hij wel zijn HBS-diploma in Den Bosch. Vanaf 1975 werkte hij op de personeelsafdeling van de Katholieke Universiteit Brabant (KUB) in Tilburg, waarbij hij in de avonduren een studie milieugeografie ging doen, De eerste keer dat hij publiekelijk aan de bel trok was toen Staatsbosbeheer in Zweden korhoenders kocht voor de Veluwe en Sallandse Heuvelrug.

‘Zinloos’, vond Hilgers. ‘De levenscyclus van de korhoender kan pas worden gegarandeerd als het aloude cultuurlandschap met extensieve graanakkers en heide wordt hersteld.’ In de jaren negentig begon hij zijn eigen natuurontwikkelingsbureau Coördinaat. Hij verzamelde de zaden van bedreigde planten en granen als emmer, evene, eenkoorn, Veluwse Kruiprogge en Brabantse grijze boekweit. Die moesten weer teruggebracht worden. Hij richtte de stichtingen Oerakker en Korensla op. In Duitsland vond hij op de Lüneburger Heide nog de bijna onaangeroerde combinatie van natuur en landbouw compleet met grote schaapkuddes. Hij wilde hier ook in Nederland ruimte aan geven. Hij bedacht het Heideboerderij-model waarbij gezonde heide en landbouwbodems samen opgaan met een vitale regionale, ambachtelijke markt van (kringloop) streekproducten.

Bijna twintig jaar maakte Loek Hilgers deel uit van de Landschapscommissie Midden-Brabant. Nooit stelde hij zich op als onwrikbare milieufanaticus. Altijd toonde hij tijdens de vergaderingen begrip voor de standpunten van mensen die het niet met hem eens waren. ‘Hij was daarbij integer en diplomatiek’, karakteriseert zijn vrouw hem.

De documentaire Schapenheld is overigens vanavond nog te zien op het Nederlands Film Festival in Utrecht in de Gouden kalf Selectie en is woensdag de openingsfilm bij het Natuurfilmfestival in Oisterwijk – Hilgers’ geboortedorp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden