Liever funshoppen dan fietsen

WINKELEN BLIJKT DE POPULAIRSTE VRIJETIJDSBESTEDING. WAT WE KOPEN ZIJN WE ZELF. DOOR CASPAR JANSSEN..

Hoe de massa mensen op deze zondag het opgebroken centrum van Amsterdamheeft weten te bereiken, dat is op zich al verbazingwekkend. Schouder aanschouder schuifelen duizenden dagjesmensen door de Kalverstraat, over hetversmalde voetpad van het Rokin, door de Leidsestraat en de rest van debinnenstad, ongeveer op de manier waarop duizenden Nederlanders alweer langgeleden iedere zondag zij aan zij de kerk uitwaggelden.

Is het een speciale zondag in de hoofdstad, is er misschien sprake vaneen grootscheeps evenement? Nee, dit is een zondag zoals alle zondagen inde hoofdstad: de mensen drommen samen voor de deur van De Bijenkorf, zekijken hun ogen uit in winkelcentrum Magna Plaza, ze lopen kleren- enschoenenwinkel in en uit, ze bekijken etalages in de Kalvertoren, ze zijnbenieuwd naar de nieuwe interieurafdeling van de modeketen Zara, tussendoordrinken ze koffie of eten een Hema-rookworst en na een paar uur later gaanze, al of niet beladen met aangeschafte spullen, weer naar huis.

Nederland winkelt. En Nederland winkelt niet omdat het moet, maarNederland winkelt omdat het dat graag wil. Althans, dat blijkt uit eengrootschalig onderzoek naar het vrijetijdsgedrag van de Nederlandsebevolking. Het ContinuVrijeTijdsOnderzoek (CVTO) is een project van hetNederlands Research Instituut voor toerisme & recreatie, het NederlandsBureau voor toerisme en onderzoeksbureau TNS Nipo.

De uitkomst: funshoppen is de populairste activiteit in Nederland. Bijruim één op de vijf vrijetijdsactiviteiten is er sprake van winkelen voorhet plezier. Daarmee is winkelen (21%) net iets populairder dan'buitenrecreatie' (20%). Ter vergelijking: het bezoek aan attracties scoortslechts 6 procent, culturele activiteiten zijn al helemaal niet populair(3%).

Het moeten voor sommige mensen verbijsterende uitkomsten zijn. OokCVTO-directeur Kees van der Most stond er wel even van te kijken datfunshoppen blijkbaar populairder is dan wandelen en fietsen. 'Tot voor eenpaar jaar terug hielden we er vaak niet eens rekening mee dat winkelen ookeen vorm van vrijetijdsbesteding kan zijn.'

Dat is inderdaad veranderd. Al in 2002 kwam het Sociaal en CultureelPlanbureau (SCP) tot de conclusie dat Nederlanders relatief veel tijdbesteedden aan winkelactiviteiten, alleen maakte het SCP nog niet hetonderscheid tussen boodschappen doen en funshoppen. In datzelfde jaar sprakde pretparkenbranche zijn bezorgdheid uit over de concurrentie van hetwinkelen als toeristisch uitje. En inderdaad: naar Amerikaans voorbeeldheeft een beetje winkel-tuin- of meubelcentrum tegenwoordig vermaak tebieden voor het hele gezin, variërend van ballenbak tot restaurant.

'Sterker,' zegt Koen van Eijck, vrijetijd-wetenschapper te Tilburg,'iedere stad probeert tegenwoordig met nieuwe winkelcentra dagjesmensen telokken. Shoppingcentra worden steeds meer entertainmentcentra.'

Van Eijck verbaast zich niet over de populariteit van funshoppen. 'Dealgemene trend in vrije tijd is dat mensen streven naar onmiddellijkebehoeftenbevrediging; de spaarzame vrije tijd moet iets opleveren. Bijconsumptie is dat vrij concreet.'

Maar volgens Van Eijck is er nog wel iets meer aan de hand. 'Toevalliggeef ik net een cursus over vrije tijd en identiteitsvorming. Daarin speeltconsumptie nogal een grote rol. Identiteiten zijn tegenwoordig minderstabiel, omdat er nogal wat traditie overboord is gegooid. Je ziet datconsumptie een manier wordt om een eigen identiteit te creëren of tesuggereren. Door je kleding, of door het interieur van je huis probeer jeje een bepaalde identiteit aan te meten.'

Individualiteit, hedonisme en zelfexpressie werken consumptiegedrag inde hand, zo schreef de Britse socioloog Colin Campbell.

We willen inderdaad ook laten zien wat en wie we zijn, meent Van Eijck.'De samenleving is anoniemer geworden, vooral in de stad, vandaar dat webehoefte hebben om heel snel duidelijk te maken wat voor menstype we zijn.Mensen zien je kleding of je interieur en weten meteen: dat is er zoéén.'

Is het niet een beetje treurig dat we onze identiteit blijkbaar ontlenenaan allerlei producten die we kopen? Van Eijck: 'Je mag hopen dat er bijons nog een duurzamer laag onder ligt. Maar je ziet dat er een grotebehoefte bestaat om mee te blijven doen, om up to date te blijven. Je moetals hippe burger erg alert zijn.'

Dat is niet alleen maar negatief, vindt Van Eijck: 'Shoppen heeft ookiets sociaals. Mensen doen het meestal samen en bovendien: mensen houdenelkaar goed in de gaten. Dat is onderdeel van het funshoppen; het kijkenwat er in de mode is, wat er in de winkels ligt. Funshoppen hoeft ook nietper se veel geld te kosten. Mensen kunnen uren zoet zijn met zoeken naarhet perfecte onderzettertje.'

Overigens blijkt uit het ContinuVrijeTijdsOnderzoek, waarvoor deonderzoekers een jaar lang iedere week naar de activiteiten vroegen van eengrote groep mensen, dat Nederlanders vijf à zes plezierig bedoeldeactiviteiten per week ondernemen. Gemiddeld wordt per activiteit 16 eurouitgegeven. Op jaarbasis bedragen de vrijetijdsbestedingen ongeveer 77miljard euro per jaar. Daarmee is de vrijetijdsmarkt zes keer zo groot alsde vakantiemarkt, aldus de onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden