Lichtig en luchtig

De bron ligt bij TNO. Daar mocht zeven jaar geleden een handjevol designers komen fröbelen met hightech materialen die ze combineerden met oude technieken....

Dat resulteerde in onder meer een geknoopte stoel van verharst touw, een matras van samen gesmolten vilt en fiber, en een lamp van gebreide glasvezels.

Volgens Bernardine Walrecht, designwatcher en curator voor designmusea, vormde het de opmaat van wat je gerust een typisch Nederlandse stroming kunt noemen: een ambachtelijke techniek toepassen op een nieuw materiaal of, omgekeerd, een nieuwe techniek loslaten op oud materiaal. 'In andere landen zie je die combinatie nauwelijks.'

Vooral fibers zijn onder Neder landse ontwerpers populair. Niels van Eijk kantkloste van 500 meter glasvezel een lamp die oogt als een kwal. 2,5 Meter lang is zijn Bobbin Lace Lamp, die helemaal oplicht als je haar aandoet, door de vezelsoort die Eijk gebruikte, een optical fiber die licht geleidt. Drie jaar was hij met idee en techniek bezig. 'Voor mij is materiaal meer dan versiering. Zoals mijn Cow Chair bestaat uit gedroogde koeienhuid, bestaat de Bobbin Lace Lamp uit louter lichtgevend materiaal. De hele lamp is het peertje.'

Maar de echte Mister Fiberman is waarschijnlijk ontwerper Bertjan Pot. In zijn atelier in een Rotterdams rijtjeshuis geurt het naar Velpon en kunsthars. Op tafel liggen drie soorten kunstvezel. In volgorde van stevigheid en prijs: glas, kevlar en carbon, geliefd

materiaal in de boten-, raceautoen vliegtuigbouw. Dat interieurontwerpers het in toenemende mate ontdekken, heeft volgens Pot alles te maken met hun startsituatie. 'Koop een bus hars en een klos garen, en je kunt direct aan de slag. Voor hout heb je een dure werkbank en veel gereedschap nodig, voor spuitgieten peperdure mallen.'

Pot haalde recent de wereldpers met zijn Random Light. Een kogelronde lamp van geharste glasvezels die hij wikkelt om een ballon (die er daarna uit wordt gehaald). Eerder maakte hij van high tech garens plus tien meter glasfiberstaaf de Tentlamp. De Large Foldup Lamp bestaat uit een opfrommelbare stof met een glasfiber frame, de Gebreide Lamp uit een sok van rondgebreid acrylgaren. 'In die kous stop je tussen de zes en 25 ballonnen en daarna zuig je alles vacuüm. De ballonnen geven de lamp vanzelf vorm, elk exemplaar is anders.'

Stoelen van glasvezels, dat ligt moeilijker, dus daarom 'spint' hij die van carbongarens die hij spant om een amorfe plastic mal.

Pot punnikt en breit gestaag

verder. Binnenkort kunnen we een eetkamerof kantoorstoel met

poten en leuning van carbon

verwachten. 'Weer wat lastiger.'

De Random Chair, Large Foldup Lamp en Bobbin Lace Lamp: al die lichtgewichten passen perfect in een tijd waarin we van mens en maatschappij steeds meer helderheid en openheid eisen, heet het. Maar dat vindt Pot een te makkelijk trendgoeroeverhaal. Hij heeft een andere verklaring voor de toevloed van licht en luchtig, waartoe hij ook lampen van hars, tafels van gehaakt en verhard katoen, en zitjes van schuimrubber en piepschuim rekent: 'Hoe lichter en luchtiger, hoe sterker en moderner: dat is het streven van ontwerpers sinds de industriële revolutie. En technologische ontwikkelingen en nieuwe materialen zorgen er ook voor dat producten steeds lichter kunnen worden.'

Bernardine Walrecht spreekt al over de Nieuwe Luchtigheid. 'Ontwerpers proberen met zo weinig mogelijk materiaal zo groot mogelijke volumes te maken.' Zij ziet het ook terug in de Blob-architectuur (gebouwen en monumenten met organische vormen) die ons land verovert. Dat van de Eggvase van Marcel Wanders een vaas in mini-Blobvorm binnenkort een gebouwversie verschijnt, zegt genoeg. Nog even wachten voordat de Gebreide Lamp en Random Chair in reuzenvorm in onze polders opdoemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden