Levend water uit de fles

Gewoon kraanwater is net zo goed als water uit een flesje. Toch stijgt de verkoop van flessenwater explosief en blijft de consumptie van kraanwater gelijk....

‘Je kunt naar de kraan lopen na het sporten, maar Kaiserbrunnen heeft meer body. Ik heb echt het gevoel dat ik ervan opknap’, zegt Patrick van der Doef. Hij doet aan hardlopen en traint wekelijks drie keer. In de Watershop in Amsterdam, waar bijna 150 soorten verkocht worden, vond hij zijn favoriete water: Kaiserbrunnen, een Duits merk. ‘Het is heel erg zoutrijk. Dat is handig, want bij het hardlopen verlies ik veel zweet en dus zout. Ik vind het heerlijk: lekker pittig en koolzuurhoudend.’

Nederland is aan de waterfles. De verkoop van verpakt water neemt jaar na jaar toe. ‘Het is de gezondheidstrend’, verklaren vertegenwoordigers van de branche. ‘Veel mensen hebben last van overgewicht, en water bevat nul calorieën.’

Maar ook leidingwater bevat nul calorieën, en terwijl de consumptie van flessenwater toeneemt, blijft de consumptie van leidingwater al jaren constant. Nederlands leidingwater hoort tot het gezondste ter wereld. Waarom kopen dan toch steeds meer mensen flessen?

De gemiddelde Nederlander drinkt dagelijks anderhalve liter kraanwater, inclusief thee en koffie. Daar is al tien jaar geen verandering in te bespeuren. Het flessenwaterverbruik (met en zonder koolzuur) daarentegen is de laatste 25 jaar verdrievoudigd, tot 19,1 liter per jaar en per persoon in 2005. In 2009 zal de gemiddelde consumptie van flessenwater tot 29 liter zijn gestegen, voorspelt Euromonitor, die de Nederlandse markt in kaart bracht.

Smaak noemen consumenten als een van de redenen waarom ze flessenwater verkiezen boven leidingwater. Sommigen prefereren zoutig, zoals het populaire Vichy of het minder bekende Kaiserbrunnen; anderen willen juist neutraal, zoals Spa.

De smaak wordt bepaald door de mineralen, zegt Karel Thieme van Thiemes Echte Thee. Water met veel mineralen smaakt sterk, met weinig neutraal. Thieme zweert voor zijn thee bij Spa blauw. Dat bevat zo weinig mineralen dat het bijna ‘smaakloos’ is.

Thieme heeft een metertje om de hoeveelheid mineralen te meten. Spa heeft een mineralengehalte van 40. Het leidingwater in Papendrecht, waar zijn theehandel is, komt tot 400. Te veel om thee van te zetten. ‘Thee bestaat voor 99 procent uit water, dus heeft het een enorme invloed op de smaak van thee.’

Leidingwater mag dan voor thee niet ideaal zijn, het smaakt niet per definitie minder of slechter dan flessenwater. Zoals elk merk flessenwater anders smaakt, verschilt de smaak van leidingwater van streek tot streek. In Gelderland komt zacht water uit de kraan, in Zuid-Limburg hard (kalkrijk) water.

Zuiverheid is een andere reden om niet uit de kraan maar uit de fles te drinken. ‘Nadat ik me gedoucht heb, hangt er een chloorlucht om me heen’, schrijft een inwoonster van het Westland op een internetforum. ‘Dat zegt al genoeg. Het water is hier niet te drinken.’

West-Nederlanders hebben wat hun leidingwater betreft geen geluk, want alleen in het westen van het land, waar de ondergrond te zout is, is het kraanwater gezuiverd rivier- en oppervlaktewater.

In de rest van Nederland wordt leidingwater gewoon uit de grond gepompt, net als bronwater. Alleen worden mangaan en ijzer eruit gezeefd, omdat die stoffen zich op de leidingen afzetten. De zuiverheid van leidingwater verschilt niet van die van dat uit flessen. Integendeel, flessenwater wordt gecontroleerd op de aanwezigheid van vijftien stoffen; leidingwater op zestig. Chloor wordt in leidingwater slechts in uitzonderlijke gevallen gebruikt.

Het Utrechtse leidingwater is zelfs identiek aan flessenwater. Om de simpele reden dat het wordt opgepompt op ongeveer op dezelfde plaats als mineraalwater Sourcy. Hetzelfde geldt voor het Tilburgse kraanwater en het flessenwater Prise d’Eau.

In juni 2005 deed de Consumentenbond een onderzoek naar de zuiverheid van leiding- en flessenwater. Het Nederlandse leidingwater – ook dat in het westen van het land – is ‘qua kwaliteit en smaak vergelijkbaar met flessenwater’, luidde de conclusie. ‘Er is nauwelijks een reden om verpakt water te verkiezen boven drinkwater uit de kraan.’

Desondanks wordt er steeds meer verpakt water verkocht. Het imago van leidingwater strookt niet met de realiteit, aldus Euromonitor in zijn rapport over de watermarkt. ‘Nederlanders krijgen geen “gezond” gevoel van leidingwater, ook al is het van goede kwaliteit. Leidingwater wordt gezien als “dood” water.’ Daar spelen watermerken in hun publiciteit handig op in: Spa noemt zijn water in de reclame ‘zuiverend’, Tönissteiner ‘levend’, Contrex ‘slankmakend’ en Evian zet op zijn etiket ‘100 procent vitaliteit’.

Het grootste verschil is uiteindelijk de verpakking. Een flesje is gemakkelijk want altijd bij de hand te houden. Maar het geeft bovendien een chique uitstraling, die sommige watermerken tot een luxeproduct maakt.

Het gletsjerwater van VOSS zit in een door Calvin Klein ontworpen fles. Daarvoor betalen mensen grif tien keer meer dan voor Spa, al zijn de twee in smaak amper te onderscheiden.

Dit jaar kwam Bling H2O op de markt, in een fles met Swarovski-kristallen. ‘Het kostte 45 euro voor nog geen liter gewoon Amerikaans water, maar in een week was het uitverkocht’, zegt Viktoria Susovits, verkoopster van de Watershop. ‘Serra da Estrella, het zuiverste water ter wereld kost slechts 1,5 euro maar zit in een lelijke fles. En dus koopt niemand het.’

Ook meer alledaagse merken als Spa en Evian experimenteren met speciale verpakkingen. In België bracht Spa een karaf van drie liter op de markt. Evian had succes met oudejaarsflessen in de vorm van een berg – een verwijzing naar de bron in de Franse Alpen – en in de vorm van een druppel.

Een trend met potentie zijn de near-water drinks: water met een smaakje. Sinds Chrystal Clear en Spa Clear in 2003 op de Nederlandse markt kwamen, stijgt de verkoop van dit soort drankjes elk jaar met 10 procent.

De smaakwatertjes zijn zoet als frisdrank, maar bevatten bijna net zo weinig calorieën als water. Dat maakt ze populair bij tieners en vrouwen die willen afvallen. ‘Dan is het minder saai om twee liter per dag te drinken.’

Water met extra caffeïne, extra calcium, extra vitamines of extra zuurstof – ‘functioneel water’ in het jargon – is in Amerika een razend succes, maar de nuchtere Nederlander aarzelt. Volgens een woordvoerder van het Voedingscentrum zijn functionele waters overbodig. ‘In ons eten zitten genoeg vitamines en mineralen, die hoef je niet extra uit water te halen. Water drink je voor het vocht, niet als aanvulling op je voeding.’

Ook de claim van met zuurstof verrijkt water – verhoogt de prestatie van geest en lichaam – is door onderzoek weerlegd. ‘Met één keer ademhalen krijg je meer zuurstof binnen dan met een flesje zuurstofwater’, concluderen de Amerikaanse medische onderzoekers Hampson, Pollock en Piantadosi.

Functionele waters zijn geen hardlopers in Nederland. Waarschijnlijk wordt de laatste innovatie in de wondere wereld der waters dat evenmin. Toch even melden: Mollibrands Inc. heeft een nieuw smaakwater voor honden en katten. Het water bevat extra calcium, en bestaat in vier smaken. Rund, spek, kalkoen of kip.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden