De Wending Leonne Zeegers

Leonne (58) is de eerste Nederlander zonder aangegeven gender: ‘Ik wil een soort Jeanne d’Arc van de intersekse personen worden’

Leonne Zeegers. Beeld Kiki Groot

Leonne Zeegers (58) is de eerste Nederlander met een paspoort zonder aangegeven gender. Achter geslacht staan sinds oktober vorig jaar twee x’jes.

‘Engelen bestaan. Kijk maar naar Leon’, zei de pastoor tijdens godsdienstles als de vragen weer kwamen. Kinderen kunnen gemeen zijn als je anders bent, wist Leon Zeegers. ‘Kijk dan, is hij nou een jongen of een meisje?’ of ‘Wat bén jij nou Leon?’ Maar als dan het antwoord van de pastoor kwam, hield het plagen op. Tegen de heren van de kerk trok je de mond niet open.

Een engel. Na bijna vijftig jaar resoneren de woorden nog steeds bij Leon – nu Leonne – Zeegers (58). Maar een engel bleef Leonne niet voor lang. De engel werd al snel een man, toen een vrouw en uiteindelijk een X. Sinds oktober 2018 is Leonne Zeegers de eerste Nederlander met een paspoort zonder aangegeven gender. In plaats van de standaard m of v prijken achter geslacht twee x’jes.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Zo’n 58 jaar geleden, staand voor het gemeentelijk loket van de burgerlijke stand, had vader Zeegers niet lang hoeven twijfelen hoe hij zijn nieuw geborene zou opgeven.

Man. Jongen. M. 

Hij had alleen nog maar dochters gekregen, het werd tijd voor een ­jongen. Er waren maar twee keuzen. Dat zijn ‘zoon’ eigenlijk geboren was met kenmerken van zowel het mannelijke als het vrouwelijke geslacht – hij had een minipenis die ook voor een grote clitoris door kon gaan – maakte hem niet veel uit. Een chirurgische ingreep om de natuur een handje te ­helpen was uitgesloten. ‘Je verandert niets aan wat God op de aarde heeft gezet’, had de pastoor gezegd. En zo geschiedde. Leon zou hij heten. Leon Zeegers uit het Limburgse Swalmen.

In het ouderlijk huis groeit Leon de eerste jaren op met twee oudere zussen. Hij identificeert zich met hen. Totdat de familie op een zaterdag – naar gebruik – met elkaar in bad gaat. Leon mag opeens niet meer met zijn zussen in de badkuip. ‘Ga maar met je vader’, zegt z’n moeder. Leon snapt het niet. Maar zijn oudste zus wijst naar beneden, tussen de benen. ‘Je bent anders. Je bent een jongetje.’

Vanaf die dag blijft Leon met vragen zitten. Als hij aan z’n moeder vraagt hoe het nou precies tussen zijn benen zit, antwoordt ze ‘het maakt niet uit’. Ondertussen probeert Leon zijn mannelijke identiteit te omarmen. Hij gaat sporten om spieren te kweken en gedraagt zich zo mannelijk mogelijk. Op z’n 23ste is hij al getrouwd. Met een vrouw. Nog geen jaar later wordt Leon vader. Het is een jongetje.

Beeld Kiki Groot

In het monumentale herenhuis in Breda komt Leonne Zeegers met ­dozen en mappen vol foto’s uit een zijkamertje gelopen. Er zijn foto’s bij van Leon, Leone en Leonne. Leon is gestoken in een driedelig pak, inclusief das en bijpassend pochet. Leone is gehuld in lingerie met een duidelijke voorkeur voor zwart leer en zweepjes. En Leonne draagt een blouse met kleurige bloemen. Als trotse ouder staat ze op de trouwfoto’s van haar zoon.

‘Haar’ zoon. Leonne maakt het weinig uit hoe ze wordt aangesproken. Zij, haar, de vrouwelijke vorm is prima. ‘Het is maar hoe mensen me zien.’ Hij mag ook. 

Zelf ziet Leonne weinig verschil tussen de verschillende versies van haarzelf. Ze was makelaar, wereldreiziger, sm-meesteres, vader en echtgenoot. Uiterlijk zijn ze misschien anders, maar ze zaten allemaal tussen man en vrouw in, vertelt ze. Na bijna zestig jaar overpeinzen heeft Leonne met de x’jes in haar paspoort invulling gegeven aan dat gevoel.

Aan de tafel in het herenhuis zit een tevreden mens. Ze heeft nagenoeg een ‘voltooid leven’, vertelt ­Leonne tussen het bespreken van de foto’s door. Dat lijkt een beetje vroeg misschien, maar ze is álles wat een mens kan zijn, al geweest.

Hoe voelt het om een x te zijn?

‘Ik voel me genderfluïde. Niet genderneutraal, dan zou ik elke dag helemaal niks zijn. Identiteit is hoe je overkomt op anderen. Mijn ouders hebben me in mijn jeugd wel geprobeerd te conditioneren tot een man. Ze hebben mij vooral mannelijk speelgoed gegeven en op een jongensschool gezet. Maar het stukje ­natuur dat een kind heeft, kun je niet wegdrukken. Zeker niet een leven lang.’

Hoe was het om op te groeien met beide geslachtskenmerken?

‘Mijn ouders hielden onvoorwaardelijk veel van me. Op de basisschool plaagden de kinderen me wel, maar dat gebeurt bij iedereen. Mijn ouders drukten me daarom wel op het hart dat ik niet te veel te koop moest lopen met mijn toestand. Dus ik ben me maar gaan gedragen als een heel stoere jongen.

‘Toen ik op de middelbare school mijn seksualiteit ontdekte, werd het lastiger. Ik schaamde me. De andere jongens op school kwamen allemaal met verhalen over hoe lang hun geslacht was. Vijftien, twintig centimeter. En ik dacht ‘oh nee…’ Zit ik daar met mijn paar centimeter. Toen ik ­ouder werd, begonnen mijn vrienden opeens te roepen: ‘Zeg Zeegers, je krijgt tieten…’. Zo gaat dat dan op de middelbare school. Ik haatte mijn ­lichaam.

‘Ik was ook altijd het kussen waar meisjes op kwamen uithuilen. Zelden mocht ik een keer lekker seks hebben met ze. Ze kwamen mij wel vertellen dat het uit was met hun vriendje en vragen of ze bij mij konden uithuilen…’

Toch vond u vrij snel een vrouw. Jullie kregen samen jong een kind. Hoe was het om de rol van echt­genoot en vader op u te nemen?

‘Hoewel ik ook op mannen viel, had ik mezelf lang wijsgemaakt dat ik een voorkeur had voor vrouwen. Ik wilde namelijk graag kinderen en dat kon alleen op die manier. Er was dan ook weinig seksueels tussen mijn vrouw en ik. Ik had geen echt mannelijk geslachtsorgaan, dus ik kon daar niet aan voldoen. Het was vooral een goede vriendschap.

‘Toen onze zoon werd geboren, mocht ik de navelstreng van het kind doorknippen. Als een echte vader. Ik was toen een familieman. We woonden in een nieuwbouwwijk, ik speelde kerstman en we gingen keurig op vakantie met de tent of caravan. Een burgerlijk bestaan.

‘Dat hield ik niet lang vol. Mijn vrouw zocht haar plezier op het laatst buiten de deur. Ze kreeg wat met een man uit de buurt. Dat vond ik niet eens zo erg. Ik dacht: ik kan geen normale seks hebben. Dus als jij een keer seks wilt met een echte vent dan moet dat kunnen, toch? Toen zijn we gaan scheiden en hebben co-ouderschap geregeld. Het was beter dat we ons ­eigen leven gingen leiden. Ik wilde gaan reizen. De wereld over.

‘Tijdens die reizen voelde ik me ongelukkig. En overal werd ik eraan ­herinnerd dat ik geen echte man was. Toen ik na jaren weer terugkwam – ik was inmiddels 35 – besloot ik een transitieproces in te gaan. Een echte man zou ik nooit worden, dus dan werd ik maar een vrouw. Wel gelijk een heel mooie.’

Beeld Kiki Groot

Was dat transitieproces zwaar?

‘Nee. Ik was al half vrouw. Normaal gesproken moet iemand er heel veel voor doen om van man naar vrouw te gaan. Maar ik had bijvoorbeeld geen baardgroei. Ik had alleen een wat grote clitoris. Dus die heb ik kleiner laten maken.

‘Meer dan dertig jaar was ik als man door het leven gegaan. Ik moest nu bedenken: wat ga ik als vrouw doen? Omdat ik best wel sterk was, ging ik twee dagen in de week werken als uitsmijter en barvrouw bij het bekende dragqueen café Lellebel in Amsterdam.

‘Daar kwamen veel verschillende mensen, ook mensen met een sm-­fetisj . Mede vanwege mijn kracht vroegen ze of sm niet wat voor mij was. Ik zou een goede meesteres zijn. In mijn leven was toen alles mogelijk, dus ik ben dat maar gaan doen. Ik had er eigenlijk niks mee, maar het verdiende goed. Ik werd mama Leone. Dat heb ik acht jaar volgehouden.’

Toch bleek u ook als vrouw niet gelukkig. Hoe kwam u erachter dat u geen man of vrouw, maar een x bent?

‘Toen ik man was kreeg ik opmerkingen dat ik niet zo vrouwelijk moest doen en toen ik vrouw was geworden dat ik niet zo mannelijk moest doen. Door de buitenwereld werd ik steeds met mijn neus op de feiten gedrukt. Dat ik geen man en geen vrouw was.

‘Dat wilde ik eindelijk eens definitief in mijn paspoort en geboorteakte hebben. En in de rechtszaal bleek ik een kans te hebben. In tegenstelling tot jaren geleden is het administratief mogelijk om een x in het paspoort te zetten en daarnaast heb ik ook een interseks conditie.’

Beeld Kiki Groot

Hoe reageert uw omgeving op de veranderingen in uw leven?

‘Mijn zoon heeft het geaccepteerd. Dat komt doordat zijn moeder, mijn ex, er ook heel redelijk mee omging. Die vertelde dat het heel normaal is dat papa soms verandert. Maar mijn zoon ziet me nog steeds als zijn vader.

‘Mijn zoon en zijn vrouw verwachten binnenkort een kind. Hij vroeg me laatst: ‘Wat wil je zijn? Opa of oma?’ Toen zei ik: ‘Opoe. Dat lijkt me een mooi woord. Het past wel.’ Nu heeft hij voor mij een shirtje gekocht met I love opoe erop. Ik heb al slingers besteld. ‘Hoera! Een mensje’.’

Met de 19-jarige Nanoah Struik krijgt een tweede Nederlander een X in het paspoort. U geldt als voorbeeld, is dat belangrijk?

‘Toen ik vorig jaar mijn paspoort ging halen stonden er veertien cameraploegen. Eerst wilde ik al die aandacht niet. Ik moest nog normaal over straat kunnen in Breda. Maar ik vind het wel belangrijk dat er aandacht komt voor deze groep. Er zijn in Nederland 85 duizend interseks personen. Veel hè?

‘Ik wil de komende tijd wel een soort Jeanne d’Arc van de intersekse personen in Nederland worden. Het is eigenlijk gewoon weer een nieuwe uitdaging. Hopelijk wel mijn laatste, want ik wil daarna wat rust vinden. Ik wil nog wel graag voor mijn kleinkind zorgen. Dan probeer ik ook wat van mijn identiteit over te brengen. Wordt hij of zij misschien een beetje zoals ik.’ 

Eerdere afleveringen van De Wending

Erik Beijen (72) weet sinds afgelopen jaar dat hij maar liefst acht kinderen heeft. Als anonieme zaaddonor had hij er nooit rekening mee gehouden ooit oog in oog met ze te zullen staan.

Nicky van Grinsven (21) stond met zijn neus boven op de tramaanslag in Utrecht eerder dit jaar. Hij sleepte een gewonde vrouw in veiligheid, zag een man sterven, werd beschoten, en kreeg vervolgens een bak haat over zich heen.

Toen haar kinderopvangorganisatie besloot niet-gevaccineerde kinderen buiten de deur te houden, kreeg Alien Alberts (65) antivaxxers, antroposofen en streng gelovigen over zich heen.

Overleeft een liefde ziekte, een miskraam of vreemdgaan? In Van Twee Kanten interviewt Corine Koole twee partners apart van elkaar over een heftige gebeurtenis in hun relatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden