HET EEUWIGE LEVENLeo de Klerk (1958-2020)

Leo de Klerk (1958-2020): Willy Wortel van een nieuwe geluidstechniek

Hij ontwikkelde een ‘onhoorbare’ speaker die iedere ruimte om-toverde in een concertzaal. Leo de Klerk was technicus en muzikant met een gouden oor.

Leo de Klerk.

Voor de opname van een muziekstuk van Vivaldi met hoboïst Paul Dombrecht en Il Fondamento reserveerde hij ooit een kerkje in het Belgische Ukkel.

Bij aankomst merkte hij dat de akoestiek niet optimaal was. Met het hele ensemble reed geluidstovenaar Leo de Klerk vervolgens half België door op zoek naar een kerk met de juiste akoestiek. Ze stopten in Leuven, Mechelen, St. Niklaas en Brugge waar ze telkens alle instrumenten uitlaadden, de kerk inliepen, iets speelden, de koster bedankten en weer verder reden. Uiteindelijk vonden ze de perfecte akoestiek in de Eglise Saint-Apollinaire in Bolland.

Omniwave

Leo de Klerk was altijd op zoek naar iets beters. ‘Zijn lijfspreuk was: ‘Niets is wat het lijkt. Blijf luisteren en blijf kijken’, zei hij op zijn sterfbed’, aldus zijn vrouw Ank. In 2016 overtuigde hij een achterdochtige wetenschapsjournalist van de Volkskrant van de voordelen van zijn uitvinding: de ‘onhoorbare’ luidspreker of Omniwave. ‘De speaker is niet onhoorbaar omdat er geen geluid uitkomt. Hij is onhoorbaar, omdat je niet weet waar hij staat’, legde De Klerk uit.

Conventionele speakers duwen het geluid één kant op. Bij De Klerks speakers in de vorm van een kegel werd het geluid verspreid door de hele ruimte, waardoor een echte concertzaal werd gecreëerd. Eelco Grimm, vriend en geluidstechnicus, zegt dat het geen innovatie was: ‘Het was geen verbetering van een bestaande techniek, net zoals een vork geen verbeterd mes is. Het was een volstrekt nieuwe manier van geluid maken.’ Onder meer de Tweede Kamer, het Rijksmuseum, en het Holland Festival kozen voor het systeem.

Leo de Klerk kampte al zo’n twintig jaar met longproblemen. Pas vorig jaar werd duidelijk wat hij mankeerde: een diffusiestoornis waardoor de zuurstofopname in het bloed te laag was. In april werd hij opgenomen in het UMC in Utrecht voor een longtransplantatie. Maar het was te laat. Hij overleed 9 september in een hospice in De Bilt.

De Klerk was niet alleen uitvinder. Hij was ook pianist, componist en muziek- en klankregisseur. Hij groeide op in een muzikaal gezin in Barendrecht met drie jongere zussen. Al heel jong componeerde hij eigen muziek. Hij speelde in pop- en salsabands en muziektheatergezelschappen, maar hield ook van Bach. Hij combineerde muzikaliteit met een fascinatie voor opnametechniek. Na een studie piano en compositie aan het Rotterdams conservatorium, volgde hij een opleiding muziekregistratie in Den Haag. In 1980 opende hij in ’s Gravendeel zijn eigen muziekstudio met zelfgebouwde studiomengtafels, effectprocessors en microfoons.

‘In die tijd was het de gewoonte dat muziekstudio’s werkten met 8- en 16-sporenrecorders, die alle instrumenten apart opnamen. Leo vond dat muzikanten samen hoorden te spelen. Hij gebruikte een nieuw ontwikkeld geluidssysteem – Sonic Solutions – dat ervoor zorgde dat het toch natuurgetrouw op cd werd gezet’, zegt zijn dochter Anna die doorgaat met het bedrijf Bloomline Acoustics. In veertig jaar tijd deed De Klerk 1.100 producties.

Vindingrijk tot in zijn sterfbed

‘Een man met een gouden oor’, noemde sopraan Anne Cambier hem. Zijn interesse beperkte zich niet tot muziek. Ank: ‘Terwijl andere families op zondag naar de sportclub of McDonald’s gingen, maakten wij met de kinderen archeologische en historische wandelingen.’

Eelco Grimm: ‘De Klerk bleef vindingrijk tot in zijn sterfbed. Toen de zuurstofslang in zijn neus niet meer voldoende lucht produceerde, wist hij twee luchtcompressors te combineren en zo de capaciteit te verdubbelen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden