Laatste machtswisseling in 'n uitstervend métier

Het zesde Europees kampioenschap schaatsen onder het dak van Thialf liet een nimmer vertoonde suprematie zien van de Nederlanders, maar wie de eindafrekening van de Heerenveense driedaagse aan een koele analyse onderwierp, blikte zorgelijk naar de toekomst....

Van onze verslaggever

HEERENVEEN

Onverwacht, maar daarom niet minder indrukwekkend, wierp Ids Postma zich op als de nieuwe ster van de vierkamp. Zijn greep naar de macht oogde als de perfectionering van een strategie die door Koss werd ingevoerd en nadien met Zandstra en Ritsma bekwame trendvolgers kreeg. Waar in het verleden Veldkamp en Gustafson bewezen dat een matige sprint nog geen kwalijke gevolgen hoefde te hebben voor het eindklassement, is sinds Koss de 500 meter de sleutelafstand in de meerkamp geworden.

Onmiskenbaar lagen Koss' grootste talenten op de lange afstanden en illustratief voor de stormachtige ontwikkeling die het allrounden in de laatste tien jaar doormaakte, is dat inmiddels een sprinter de grote meerkamp kan regeren. Met zijn 500 meter zou Postma tijdens het vorig jaar in Heerenveen gehouden WK-sprint vierde en negende zijn geworden.

Alleszeggend is dat nota bene Ritsma afgelopen weekeinde liet doorschemeren dat dergelijk geweld de lust om op de resterende drie afstanden nog een tegenaanval in te zetten bijkans wegneemt. Als de nummer twee al aan lichte wanhoop ten prooi valt, kan van de subtoppers uiteraard helemaal geen redding worden verwacht.

De vier klassieke afstanden zo kundig volbrengen als Postma mag als een bijzondere gave worden aangemerkt, maar vervelend voor het schaatsen in het algemeen is dat de animo bij zijn vakbroeders om hetzelfde kunstje aan te leren zo goed als verdwenen is. De recente introductie van het WK-afstanden is daar debet aan. In het moderne schaatsen zijn meer prijzen te vergeven dan louter allround-titels.

Aangezien de drie huidige Friese kemphanen nog niet van zins zijn hun ijzers definitief in het vet te zetten, kan het publiek zich nog verheugen op enkele hoogwaardige allround-kampioenschappen. Zodra Postma, Ritsma en Zandstra echter hun afscheid aankondigen, dreigt de meerkamp in een diepe crisis te raken.

Gedrieën sprak het supertrio van het EK de wens uit na de Olympische Spelen van Nagano nog enkele jaren actief te blijven, maar even stellig kwamen Postma cum suis tot het oordeel dat de Winterspelen van 2002 voor hun drieën te ver weg is. Het jaar 2000 zal vanuit dat oogpunt zeer waarschijnlijk een keerpunt blijken te zijn in de geschiedenis van de schaatssport.

Veelzeggend is dat Ritsma al herhaaldelijk tot de conclusie kwam dat hij één der laatste mohikanen is. Op zijn beurt stelde de nieuwe kampioen Postma vast dat de EK-titel hem weliswaar grote voldoening schonk, maar dat het WK-afstanden internationaal meer aanzien geniet. Met enige schroom erkende bondscoach Gemser dat de meerkamp passé is en de rijke vaderlandse traditie ten spijt, vindt die mening in Nederland steeds meer bijval.

Slechts de ISU, wel vaker betrapt op struisvogelpolitiek, sluit de ogen voor de tanende interesse voor het allrounden. Binnen enkele jaren wil de internationale schaatsunie zelfs in Amerika, Azië en Oceanië equivalenten van het EK invoeren. Of de daaruit voortkomende winnaars als allrounder aangemerkt mogen worden, valt sterk te betwijfelen. De nu door Postma aangelegde normen worden elders in de wereld bij lange na niet gehaald.

In de achterliggende tien jaar ondervonden de Nederlanders steeds minder concurrentie op de allround-toernooien. Waar eind jaren tachtig nog sprake was van een kwartet uitdagers (Goeljajev, Bozjev, Hadschieff, Gustafson), was de concurrentie enkele jaren later gereduceerd tot twee schaatsers (Koss en Sighel) en momenteel is er geen buitenlander meer te vinden die de Nederlandse allrounders zelfs maar schrik kan aanjagen. Een al enige tijd op zijn retour zijnde Italiaan (Sighel) bleef in Thialf nog het dichtst in de buurt van de drie Friese alleskunners.

Een jaar geleden klommen voor het eerst in de historie drie Nederlanders op het podium en met kinderlijk gemak werd daar afgelopen weekeinde een vervolg aan gegeven. In twaalf maanden tijd groeide de kloof tussen de nummers drie en vier van driekwart punt (Hersman ten opzichte van Veldkamp) naar anderhalf punt (Zandstra ten opzichte van Sighel).

Er is veel reden aan te nemen dat Postma zal uitgroeien tot de man die de ontwikkeling van het allround-schaatsen voltooit. Weliswaar wensen zijn twee provinciegenoten zich nog niet gewonnen te geven, maar de naslagwerken leren dat nog nooit een schaatser erin is geslaagd na een eerste meerjarige regeerperiode een tweede ambtstermijn te beginnen. Schoorvoetend gaf ook Ritsma toe dat waarschijnlijk het tijdperk Postma is aangebroken.

Even symbolisch was de machtwisseling bij de vrouwen. Na een acht jaar durend schrikbewind - waarin slechts een val vier jaar terug haar EK-cyclus verstoorde - moest Niemann de macht overdoen aan Tonny de Jong en ook daar drong de vraag zich op wie de nieuwe vorstin de komende jaren gaat bedreigen. Vermoedelijk is op mondiaal niveau slechts de zestienjarige Kirstin Holum op termijn daartoe in staat. En te hopen valt dat Thomas op de tribune geprikkeld raakte.

Niemann is overduidelijk op haar retour, maar dat betekent niet dat De Jong een troonopvolgster is bij de gratie van een versleten koningin. Tijdens vijf zegetochten in Heerenveen realiseerde Niemann slechts één keer (in 1995) een beter puntentotaal dan De Jong gisteren. En gelet op de speelse wijze waarop de Langezwaagse haar rondjes afwerkt, heeft ze nog lang niet het plafond van haar talenten bereikt.

Inspiratie dient De Jong vooral te putten uit de barrières die Niemann in haar topjaren opwierp (wereldrecords op drie en vijf kilometer en het puntentotaal). In die jacht zal De Jong menige allroundtitel opeisen, waarbij de drie triomfen van Atje Keulen-Deelstra te evenaren moeten zijn. Toen Keulen-Deelstra overigens in 1974 een punt achter haar loopbaan zette, haalde de ISU het EK wegens te geringe belangstelling voor zeven jaar van de kalender.

Wybren de Boer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.