180 graden voedingstrends

‘Laat je bij voeding niet leiden door trends’

Voedingskundige Renske Hagen (25) veranderde van mening over voedingstrends.

Renske Hagen: ‘Nieuwe voedingstrends worden vaak in de markt gezet als gezond. Zo simpel is het niet.’ Beeld Ivo van der Bent

Oude standpunt

‘Voedingstrends komen voort uit nieuwe inzichten over wat gezond is. Ze leiden tot verbeterde producten en prikken mythes door over wat wel en niet goed voor ons is. Het is daarom goed eraan mee te doen. Het is ook leuk om iets nieuws uit te proberen. Ik ging er vanaf mijn zestiende, selectief, in mee. Ik was natuurlijk jong en beïnvloedbaar. Met vriendinnen naar een koffietent om een smoothie te drinken, een vruchtensapje, of pumpkin vanilla latte met skimmed milk, volgens de laatste trends. Een andere hype was veel water drinken voor het eten, omdat het gezond zou zijn en de eetlust zou verminderen. Daar deed ik niet aan mee, sommigen vriendinnen wel.’

Het kantelpunt

‘Tijdens mijn studie voeding en diëtiek aan de Hogeschool van Amsterdam, gingen twee vakken over trends en voedingsmiddelen. We kregen de opdracht onderzoek te doen naar trendy ‘superfoods’, zoals gepofte quinoa, chiazaadjes, goji-bessen, cranberries en lijnzaad. We moesten achterhalen wat er gezond aan is: welke voedingsstoffen zitten er in en voegt het iets toe aan ons dagelijks eetpatroon? Helpen ze ons de gewenste dagelijkse hoeveelheid vitamines, mineralen en bioactieve stoffen binnen te krijgen? 

‘De conclusie was dat ze bij een gevarieerd eetpatroon geen enkele toegevoegde waarde hebben. En dat sommige eerder slecht dan goed voor onze gezondheid zijn omdat er veel suikers aan zijn toegevoegd, zoals bij cranberries en goji-bessen. Ook kwam ik erachter dat onderzoeksresultaten waarmee nieuwe producten worden gepromoot, vaak niet genoeg wetenschappelijk onderbouwd zijn. Dan blijken ze bijvoorbeeld maar op vijftig personen te zijn getest en toch als een feit in de media terecht te komen. De claim dat ze bewezen gezond zijn, was met het checken van de onderzoeksmethode en onderzoeksgroep eenvoudig door te prikken.’

Nieuwe standpunt

‘Nieuwe voedingstrends worden vaak in de markt gezet als gezond. Zo simpel is het niet. Het is naïef te denken dat de voedingsindustrie alleen gedreven wordt door de gezondheid van de consument. Ook is het niet zo dat alle producten die op de markt komen uitgebreid zijn getest om aan te tonen dat ze goed voor ons zijn. De smoothies, sapjes en nieuwe koffie die ik dronk zijn wel hip, maar heel ongezond, omdat ze bomvol suiker zitten. Vruchten zijn gezond om de vitamines en vezels, maar die zijn er bijna allemaal uitgeperst. 

‘Er zit vaak een commercieel belang achter een nieuwe trend. Zoals speltbrood, dat heel slim in de markt is gezet als een extra gezond oerproduct op het moment dat de broodverkoop minder werd. Maar speltbrood is alleen gezond als het van volkorenspeltmeel is gemaakt. Wie let daar op? Detoxthee is er ook zo een. Niet nodig, want het lichaam is zelf in staat om afvalstoffen af te voeren. Geen brood meer eten kun je ook niet zomaar doen, omdat je dan essentiële stoffen als jodium en foliumzuur niet binnenkrijgt. Wie zonder vervanging aardappelen uit zijn eetpatroon haalt, mist belangrijke mineralen. Als je gevarieerd eet, krijg je al gauw voldoende voedingsstoffen binnen die je dagelijks nodig hebt.

‘Trends zijn niet per se slecht maar er zijn er te veel die niks toevoegen of schadelijk kunnen zijn. De meeste consumenten hebben niet de kennis om ze op waarde te schatten. Daarbij komt dat bijna niks wat je over voeding beweert een feit is. Het kan bij iedereen anders uitpakken, omdat geen mens hetzelfde in elkaar zit. En over twintig jaar kan er weer nieuwe kennis zijn die huidige beweringen onderuit halen. Er is nog zoveel in de werking van het lichaam waar we geen weet van hebben. Sommige trends zijn wel bewezen gezond, zoals havermout, veel groente, geen suiker en weinig of geen vlees.’

Het effect

‘Door de kennis en inzichten uit mijn studie, ga ik niet meer blindelings mee in voedingstrends. Maar ze blijven mij fascineren. Omdat ik nu weet hoe beïnvloedbaar we als mens zijn, en dit niet zonder risico's is, check ik bij een nieuw product dat mijn nieuwsgierigheid wekt, eerst wat onafhankelijke deskundigen op sociale media erover zeggen. Zoals hoogleraar voedingsleer Martijn Katan en de diëtisten en onderzoekers achter ‘I am a foodie'. Het tv-programma Keuringsdienst van Waarde is voor mij als religie. Ik laat mij nu beïnvloeden door feiten in plaats van meningen en hypes. Aan sommige trends die bewezen gezond zijn doe ik mee, zoals havermout bij het ontbijt, minder zoet beleg op mijn brood en ik eet geen vlees meer. Door mijn studie weet ik welke voedingsstoffen we dagelijks nodig hebben en waar die in zitten. En doorzie ik trends die louter een commercieel doel hebben. Neem bijvoorbeeld glutenvrije shampoo, kom op jongens. Wel ben ik bang dat de goede trends die er zeker ook zijn weer zullen overwaaien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden