Kweken van stamcellen in zuurbadje blijkt toch geen doorbraak

Na de gekloonde mensenembryo's uit Zuid-Korea (2006) en de arseen etende bacteriën in de VS (2010) moet de wetenschap alweer een sensationele ontdekking inslikken. Japanse onderzoekers lijken er bij nader inzien toch niet in geslaagd om embryoachtige 'stamcellen' te kweken in een zuurbadje.

Een embryo van een muis. Beeld Haruko Obokata

Die vinding, anderhalve maand geleden beschreven in het vakblad Nature, werd binnengehaald als een grote doorbraak. Aan stamcellen, die nog kunnen uitgroeien tot andere celtypen, is schreeuwende behoefte omdat je er in theorie kapot weefsel mee kunt repareren, zoals bij een dwarslaesie. De beste stamcellen komen echter uit embryo's of navelstrengen. Geen wonder dat men opveerde toen Haruka Obotaka van het centrum voor ontwikkelingsbiologie in Kobe meldde dat het was gelukt om volwassen muizencellen te 'herprogrammeren' tot embryonaal aandoende stamcellen, simpelweg door ze te 'stressen' met zuur.

Al snel rees er echter twijfel: andere wetenschappers slaagden er niet in de vondst na te doen. Afgelopen weekend barstte de bom, toen stamcelexpert Teruhiko Wakayama, een van Obotaka's co-auteurs, het vertrouwen in de vinding opzegde.

'Destijds geloofde ik dat het absoluut klopte', zei Wakayama. 'Maar nu er veel vergissingen aan het licht zijn gekomen, lijkt het me het beste het onderzoek terug te trekken.' Nature zegt zich op de zaak te beraden.

'Terugtrekking terecht'
De ontdekking van de nieuwe celtechniek, eind januari, riep al meteen vragen op. Zo zei de Leidse hoogleraar ontwikkelingsbiologie Mummery niet te begrijpen waarom mensencellen niet spontaan in stamcellen veranderen in het zure milieu van de maag.

Ook Mummery zou terugtrekking van de vinding 'terecht' vinden, reageert ze. 'Gezien de problemen met de figuren en het feit dat niemand het tot nu toe kan herhalen.'

De Britse stamcelexpert Robin Lovell-Badge waarschuwde gisteravond tegen te snelle beschuldigingen van fraude. 'Ik sta er neutraal tegenover. Ik wacht eerst af of het verschillende stamcellaboratoria lukt de Japanse resultaten te reproduceren.'

 
Destijds geloofde ik dat het absoluut klopte
Stamcelexpert Teruhiko Wakayama
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.