Kunstmatige zoetstoffen hopen zich op in de natuur

Grote hoeveelheden kunstmatige zoetstoffen blijken zich op te hopen in de natuur omdat ze niet kunnen worden afgebroken. Een Canadees onderzoeksteam onderzocht de Grand River in Ontario en ontdekte de hoogste concentratie ooit gemeten. In de Nederlandse natuur zijn ook hoge concentraties zoetstoffen vastgesteld, maar volgens onderzoeksbureau STOWA is er geen reden voor paniek.

Waterzuiveringsinstallatie in Den Haag. Beeld anp

'Uit voorzorg wil je deze chemicaliën niet in het water hebben, het is niet uit te sluiten dat er langetermijneffecten aan de concentraties zoetstof zitten', zegt onderzoekscoördinator Bert Palsma van Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA). 'Maar er zijn ergere zaken om ons druk over te maken zoals hormoonverstoorders, medicijnen en bestrijdingsmiddelen in de natuur. De zoetstoffen kunnen niet veranderen en daardoor biologische processen niet verstoren.'

Vier van de zeven door de Europese Unie goedgekeurde kunstmatige zoetstoffen zwerven rond in de natuur omdat deze niet door het lichaam worden afgebroken en onvoldoende uit het afvalwater worden gezuiverd. Niet alleen in Nederland zijn concentraties in oppervlakte- en grondwater aangetroffen. Ook Noorse fjorden zijn verontreinigd met de chemicaliën.

Geen alarmbellen
Toch hoeven de alarmbellen niet gelijk te rinkelen, stelt Palsma. 'De zoetstoffen zijn goed getest en er zal goed zijn gekeken naar effecten op de gezondheid van de stoffen. Ook is er maar een kleine toegestane waarde van de stof die weer in het drinkwater mag voorkomen.'

Al sinds het toestaan van de zoetstoffen op de Europese markt is er gesteggel over de veiligheid ervan. Er zijn partijen die zeggen dat de stoffen voldoende getest zijn, maar tegenstanders zeggen dat de langetermijneffecten nog niet getest kunnen zijn omdat de stoffen nog niet zo lang bestaan. Verschillende studies spreken elkaar tegen en het is daarom nog onduidelijk wat de effecten zullen zijn.

Onvruchtbaar
Vooral over de stof sucralose, die in de suikervervanger Splenda zit, is twijfel of het gevaarlijk is voor dieren. Uit studies komt naar voren dat muizen verminderde rode bloedcellen en leukemie kunnen krijgen van sucralose. Andere studies wijzen uit dat dieren onvruchtbaar kunnen worden, slechter groeien en aandoeningen hebben aan de organen. Daarnaast zou de stof zorgen voor een verhoogd hongergevoel bij de muizen. The Center for Science in the Public Interest (CSPI) heeft in juli van dit jaar de status van sucralose bijgesteld van 'veilig' (safe) naar 'oppassen' (caution).

E-code
In Europa zijn zeven kunstmatige zoetstoffen toegestaan. Wel is er voor elke zoetstof een Dagelijkse Toegestane Hoeveelheid. De zoetstoffen zijn gekoppeld aan een E-code. Zo is Aspartaam bijvoorbeeld E 951. Aspartaam is een van de stoffen die wel afgebroken kan worden in het lichaam en daardoor niet in de natuur voorkomt. OOk E 959 (NHDC3) en E 961 (Neotaam) kunnen afgebroken worden.

E954 (Sacharine), E 952 (Cyclamaat), E 950 (Acesulfaam-K) en E 955 (Sucralose), afgekort als SAC, CYC, ACE en SUC, kunnen niet door het lichaam worden afgebroken of uit afvalwater gefilterd worden.

 
Het is niet uit te sluiten is dat er geen langetermijneffecten aan de concentraties zoetstof zitten.
Bert Palsma Onderzoekscoördinator STOWA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.