Krokus vol miljoenen van Bernhard

In het werkpaleis van de koningin tieren de narcis, lelie en krokus welig. Bloemrijke benamingen voor fiscale sluiproutes naar een belastingparadijs....

DEN HAAG Op 3 april van dit jaar stond minister-president Jan Peter Balkenende voor een ingewikkelde opgave. Hij moest de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uitleggen hoe het zat met de privé-stichtingen van de familie Van Oranje, gevestigd in het werkpaleis van koningin Beatrix.

Terughoudendheid was vereist, want de Van Oranjes hebben recht op privacy – zeker waar het om hun belastingzaken gaat. En dat terwijl de Kamer het naadje van de kous wilde weten over wat er in paleis Noordeinde gebeurde.

Het werkpaleis van koningin Beatrix leek te zijn uitgegroeid tot een familiekantoor, waar fiscale sluiproutes en constructies werden bedacht voor de familie Van Oranje. Het leek ook een paleis te zijn geworden waar vertegenwoordigers van de huisbank (Mees-Pierson) en het vaste advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek permanent hun hulp aanboden op kosten van de belastingbetaler. Een paleis, waar de schatbewaarder van de koningin, Joop Baars, er geen enkel probleem mee had om voor de familie Van Oranje fiscale handigheidjes te benutten.

Twee maanden eerder was de Tweede Kamer in opstand gekomen, nadat de Volkskrant het bestaan van een fiscale sluiproute naar het belastingparadijs Guernsey had onthuld. Vanuit paleis Noordeinde werd sinds februari 2005 de Stichting Protector Daffodil Trust bestierd.

Deze stichting waakt over een royaal vermogen van de in Londen woonachtige prinses Christina, die geen lid is van het Koninklijk Huis. En er was het Lysfonds, opgericht voor de familie De Bourbon de Parme, dat ook vanuit het werkpaleis werd geëxploiteerd.

Belangrijkste bestuurder van dit fonds is Carlos Hugo de Bourbon de Parme, die in 1981 scheidde van prinses Irene. Drie van hun vier kinderen vormen de rest van het bestuur.

Ook hier was sprake van een aantrekkelijke constructie: in het Lys-fonds kan Carlos eenvoudig en onder gunstige voorwaarden gelden aan zijn kinderen overdragen.

Het leek erop alsof zowel de Daffodil Trust (narcis) als het Lysfonds (lelie) was opgericht om gelden uit de erfenissen van de in 2004 overleden prinses Juliana en prins Bernhard in onder te brengen. Naar schatting waren dat tientallen miljoenen euro’s.

Het waren 25 vragen die minister-president Balkenende op 3 april moest beantwoorden. Ze gingen over twaalf stichtingen. De focus lag op de Daffodil Trust en het Lysfonds. In de vragen over die fondsen werd gesproken van ‘een Kamerbrede afwijzing’, waar het ging om ‘opmerkelijke belastingconstructies’. Ook minister van Financiën Wouter Bos noemde de constructies ‘opmerkelijk’.

Heel ver ging Balkenende niet in de beantwoording van de Kamervragen. ‘De persoonlijke levenssfeer’ van de betrokken prinsen en prinsessen was in het geding, en verder werden er ‘geen mededelingen’ gedaan. Balkenende wilde niet zeggen of hij toestemming had gegeven voor deze belastingconstructies. Evenmin wilde hij zeggen of het werkpaleis zich als familiekantoor had ontwikkeld.

Een maand later, op 14 mei, toen de kritiek op de constructies enigszins leek te zijn verstomd, kregen twee notarissen van het kantoor Greenille uit Rotterdam van de stichting Daffodil de opdracht om een statutenwijziging door te voeren.

Niet langer was de stichting Daffodil verantwoordelijk voor één trust naar het recht van het belastingparadijs Guernsey. Vanaf mei zag die toe op ‘één of meer trusts’.

De activiteiten werden uitgebreid, daar kwam het op neer. Nog een fiscale sluiproute naar het belastingparadijs Guernsey dus, zo valt te lezen in de bij de Kamer van Koophandel gedeponeerde documenten.

Willem van Roijen, fiscaal adviseur en een van de drie vertrouwelingen van prinses Christina in de stichting, laat per e-mail vanuit New York weten dat in mei, en met de statutenwijzing, de Crocus Trust in het leven is geroepen, eveneens voor prinses Christina. De naam van deze trust was nog niet eerder gevallen.

‘De (kleine) wijziging van de statuten van Stichting Protector was nodig om te formaliseren dat, naast Daffodil Trust, de stichting ook toezicht mag houden op Crocus Trust’, schrijft Van Roijen.

Ook verschaft Van Roijen voor het eerst inzicht in de achtergronden van de Guernseyroute van prinses Christina. Crocus blijkt te zijn opgericht in overleg met de bewindvoerder van de erfenis van prins Bernhard. Dat is de eveneens op Paleis Noordeinde gevestigde stichting Bewind, onder leiding van advocaat Pierre Nijnens.

Was Daffodil voor de erfenis van prinses Juliana, bij de Crocus Trust wordt het geërfde vermogen van Christina’s vader ingebracht. ‘Op deze manier kan de nalatenschap van haar ouders als een geheel beheerd en bewaakt worden’, aldus Van Roijen.

De hoogte van de erfenis is onbekend, net als de omvang van het familiekapitaal van de Van Oranjes. Prins Bernhard schatte dat ooit op 200 miljoen euro. Als die schatting klopt, heeft Christina circa 50 miljoen euro geërfd.

Het voordeel van het stallen van zo’n groot kapitaal op Guernsey is tweeërlei. In de eerste plaats betaalt de in Londen woonachtige Christina geen vermogensbelasting. Die bestaat niet op Guernsey.

In Londen hoeft ze verder in principe alleen inkomstenbelasting te betalen over dat deel van haar vermogen dat ze naar Engeland overhevelt, bijvoorbeeld voor de dagelijkse boodschappen. Over geld dat Christina buiten Engeland opneemt, betaalt zij geen belasting.

De prinses is met deze regeling in Londen zeker geen uitzondering. Het gros van de vermogende expats in de Engelse hoofdstad heeft geld gestald op de Britse kanaaleilanden Jersey en Guernsey, of in een ander belastingparadijs.

De talrijke Russische tycoons die in Londen wonen, maken vrijwel allemaal gebruik van deze route. Die route wordt door de Engelse belastingdienst getolereerd, omdat die de aantrekkingskracht van Londen als financieel centrum vergroot.

Dat doet voor Balkenende niet ter zake. Hij ziet zich weer geconfronteerd met een nieuwe fiscale constructie vanuit paleis Noordeinde, het familiekantoor van de Oranjes.

Het bestaan van de eerste brievenbusfirma kwam voor de minister-president en de Rijksvoorlichtingsdienst als een verrassing. Of er voor de oprichting van de Crocus Trust overleg is geweest met Balkenende, werd gisteravond duidelijk. ‘De minister-president was hiervan niet op de hoogte’, aldus de Rijksvoorlichtingsdienst. Om eraan toe te voegen dat Balkenende hierover informeren blijkbaar niet strikt noodzakelijk is. ‘Dat hoeft ook niet, want het betreft hier de afwikkeling van een nalatenschap.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.