POSTUUMFLORIAN SCHNEIDER-ESLEBEN (1947-2020)

Kraftwerk-oprichter Florian Schneider-Esleben overleden (73)

De invloed van Florian Schneider-Esleben (1947-2020), klankarchitect en Kraftwerk-oprichter, kan moeilijk overschat worden. 

Florian Schneider in Parijs, 2015.Beeld Getty Images

Ze klonken vervreemdend, futuristisch, anders dan alle popvocalen daarvoor: de mechanische, monotone robotstemmen van Kraftwerk, te beginnen in Autobahn (1974). De uitvinder ervan, Florian Schneider-Esleben, vroeg zelfs patent aan op zijn ‘Robovox’. Zowel hij als medeoprichter Ralf Hütter zong ermee.

Schneider-Esleben is woensdag na een kort ziekbed overleden aan kanker, 73 jaar oud. Hij stopte in 2006 met optreden en verliet Kraftwerk in november 2008 in een ruziesfeer, maar werkte aan alle studioalbums mee. Het laatste dateert uit 2003.

Vader Paul Schneider-Esleben was een beroemd Duits architect. Florian eigenlijk ook, maar dan in geluid: klankarchitect, volgens Hütter ‘geluidsfetisjist’, oppertechneut in een groep techneuten, een man wiens invloed op de popmuziek nauwelijks overschat kan worden.

Het parallelle elektronische popuniversum schiep hij niet in zijn eentje, maar met zijn vondsten wees hij het publiek als geen ander de weg ernaartoe. In elke geschiedenis over synthesizerpop, techno of house komt zijn naam voor.

Schneider en Hütter ontmoetten elkaar in 1968 aan het conservatorium van Remscheid. Schneider was dwarsfluitist. Al in hun eerste avant-gardegroep Organisation bleek hij geïnteresseerd in nieuwe techniek. Hij dompelde het geluid van zijn fluit onder in een bad van effecten.

Ook in Kraftwerk, opgericht in 1970, was de muzikale basis aanvankelijk analoog, gespeeld op klassiek instrumentarium. Het leverde drie albums op die aansloten bij de experimentele, met elektronica flirtende Duitse muziek die bekend werd als ‘krautrock’.

Een optreden van Kraftwerk in 2012. Florian Schneider verliet de band vier jaar eerder in een ruziesfeer.Beeld EPA

Epicentrum

Van die drie albums (het derde heette Ralf und Florian) wilde de band later niet meer weten: ze ontbreken in de officiële oeuvrebox en zijn niet leverbaar. De boodschap: gelieve 1974 als hun debuutjaar te beschouwen, het jaar waarin ze hun ‘gedisciplineerde’ elektronische sound vonden en geschiedenis schreven met Autobahn.

Hun eigen Kling Klang Studio in Düsseldorf, geopend in 1970, werd het epicentrum van elektronische vernieuwing in de voorhoede van de popmuziek. Kraftwerk smeedde er in de jaren zeventig een kwartet platen dat zowel Duits- als Engelstalig verscheen en tot de invloedrijkste popmuziek ooit hoort: Autobahn (1974), Radio-Aktivität (1975), Trans Europa Express (1977) en Die Mensch-Maschine (1978).

Schneider was er, in elk geval qua technologie, de drijvende kracht achter. Hij bleef altijd een enigma, liet zich zelden interviewen en ontregelde de vraaggesprekjes die hij wel deed. Over hem hoefde niemand iets te weten.

Over de breuk met Hütter sprak hij nooit, maar Wolfgang Flür, Kraftwerk-lid van 1974 tot 1987, zei in 2009 dat Florian ‘de bondage en het dictatorschap’ van Hütter zat was en dat hij dat goed kon begrijpen.

Al vroeg in hun loopbaan spraken Hütter en Schneider de ambitie uit om ooit inwisselbaar te zijn: vervangbaar door robots of anonieme ‘muziekarbeiders’. Zo bezien volbracht Schneider zijn missie door in 2006 af te zwaaien.

Bij zestien van de in totaal 24 Nederlandse Kraftwerk-concerten stond hij niet op het podium. Stefan Pfaffe en later Falk Grieffenhagen namen plaats achter zijn T-vormige desk, vorig jaar nog op Best Kept Secret. De uit duizenden herkenbare muziek vulde de lucht, de Robovox klonk en Florian was er, ook al was hij er niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden