Koning Sihanouk zegt Cambodja verbitterd vaarwel

Nu al zijn pogingen om te bemiddelen in de conflicten zijn mislukt, is koning Norodom Sihanouk het afgelopen weekeinde teruggekeerd naar China....

The New York Times

BANGKOK

De koning heeft twee maanden doorgebracht in Siem Reap, een hoofdstad uit vervlogen tijden, om te mediteren en boeddhistische gebeden te zeggen. Nu is hij terug in Peking, waar hij vrijwel voortdurend medische behandelingen ondergaat voor een aantal min of meer ernstige kwalen.

De sterke man van Cambodja, tweede co-premier Hun Sen, is niet ingegaan op het aanbod van de koning om te proberen een verzoening tot stand te brengen met prins Norodom Ranariddh, de eerste co-premier, die Hun Sen begin juli met geweld heeft verdreven.

De koning heeft zijn bezoek voortijdig afgebroken en wilde niet eens blijven om op 31 oktober zijn 75ste verjaardag te vieren. Wel gaf hij daags voor zijn vertrek nog een 'verjaarsboodschap' uit, waarin hij lucht gaf aan zijn vertwijfeling.

'Vandaag de dag is Cambodja wederom een ongelukkig land. Velen van onze landgenoten kunnen de pijn en het verdriet niet te boven komen van de moord op hun vaders, hun echtgenoten en broers. Alom heerst verdeeldheid en opnieuw worden er Cambodjanen gedood door Cambodjanen.'

Sinds de coup van Hun Sen is de toch al wankele economie volledig ingestort. Het buitenland heeft zijn onmisbare hulp ingekrompen, Cambodja is in een isolement geraakt, in de jungle laaien nog voortdurend gevechten op en de bevolking is aan wanhoop ten prooi.

Hoewel de koning na de coup nog verzoenende taal sprak tegen Hun Sen - kennelijk in de hoop nog íets te kunnen doen om Cambodja's wonden te helen - hadden zijn woorden van afscheid een bittere klank.

'Het stemt tot diepe droefenis dat de voorstellen die ik onlangs gedaan heb om een einde te maken aan de huidige militaire krachtmeting zijn afgewezen door onze leiders', aldus de koning. 'Mijn rol als ''Vader van alle Cambodjanen'' is daardoor uitgehold. Ik kan slechts met wanhoop en diepe smart toezien hoe onze natie wordt opgeslokt door de strijd en in een steeds groter isolement geraakt.'

Al vóór zijn vertrek had de koning zich teruggetrokken uit de staatszaken. Hij wilde niet langer voldoen aan zijn grondwettelijke taak de officiële stukken en decreten van de regering met zijn handtekening te bekrachtigen. Ook weigerde hij de leiding op zich te nemen van de nationale commissie die toezicht moet houden op algemene verkiezingen die voor volgend jaar mei op stapel staan.

Opnieuw gaf hij de wens te kennen afstand te doen van de troon. Hij wilde niet dat zijn verjaardag met feestelijkheden zou worden opgeluisterd en zei dat alleen zijn boeddhistische overtuiging hem ervan weerhield een einde aan zijn leven te maken.

Zijn zoon Ranariddh, die sinds de coup op pad is geweest om zich zoveel mogelijk buitenlandse steun te verwerven, kan niet terug naar Cambodja, want Hun Sen heeft gewaarschuwd dat hij dan onmiddellijk wordt opgepakt en voor de rechter gesleept.

In een dorpje in het noorden, vlakbij de grens met Thailand, houden nog enkele honderden Ranariddh-getrouwe manschappen stand tegen de herhaalde aanvallen door de troepen van Hun Sen.

Niet ver daar vandaan zit een harde kern van Rode Khmers in hun eigen junglebasis, in de hoop ooit nog eens terug te keren aan de macht in het land waarover ze van 1975 tot '79 een bloedig schrikbewind hebben uitgeoefend.

De verdrijving van het Rode-Khmerbewind door de Vietnamezen in 1979 werd gevolgd door een burgeroorlog van tien jaar, die werd afgesloten met een wankel vredesverdrag. De Verenigde Naties zetten in 1993 verkiezingen op touw, die uitmondden in een gespannen democratie waarin Ranariddh en Hun Sen - die elkaar op het slagveld nog naar het leven hadden gestaan - de macht met elkaar deelden.

Corruptie en wetteloosheid vieren echter nog altijd hoogtij in Cambodja, waar de overheidsorganen weinig echte macht kunnen uitoefenen. Het gros van de Cambodjanen vormt nog altijd een van de armste volkeren ter wereld.

Hoewel koning Sihanouk nog altijd wordt geadoreerd door de meesten van zijn onderdanen, kent de nieuwe grondwet ook hem weinig machtsmiddelen toe. Tijdens zijn laatste bezoek bleef hij in Siem Reap en weigerde naar het regeringscentrum in Phnom Penh te komen. Hun Sen vloog zaterdag naar Siem Reap om de koning uitgeleide te doen, zoals hij hem in augustus ook welkom had geheten - ook al had de koning duidelijk gezegd dat hij hem niet wenste te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden