Postuum Klaas Jan Beek (1935-2019)

Klaas Jan Beek (1935-2019) ging met een grondboor de halve wereld rond

Een wereldburger, idealist en wars van opsmuk was Klaas Jan Beek. Hij voltooide de eerste volledige bodemkaart van Zuid-Amerika.

Klaas Jan Beek

Waar dreigen natuur- en milieurampen? Hoe kan land optimaal gebruikt en ingericht worden? Met welke informatie kunnen we de beste keuzen maken?

Het waren vragen waarmee prof.dr.ir. Klaas Jan Beek zijn leven lang bezig was. Opgeleid als tropisch landbouwkundige en ontwikkelingseconoom in Wageningen stortte hij zich vanaf 1962 voor de FAO, de landbouw- en voedselorganisatie van de VN in Rome, op het Wereld Bodemkaart Project.

Eerste volledige bodemkaart van Zuid-Amerika

Vanuit standplaatsen in Mexico, Brazilië en Chili werkte hij met ­lokale partners en een grondboor in de hand aan de voltooiing van de eerste volledige bodemkaart van Zuid-Amerika. Het gedwongen vertrek uit Chili ten tijde van de machtsovername door Pinochet bracht hem en zijn gezin met drie kinderen terug naar Nederland.

Vanaf 1974 werkte Beek als deskundige namens Wageningen Universiteit aan de ontwikkeling van voedselzekerheid voor de derde wereld en hij promoveerde op Land Evaluation for Agricultural Development. Van 1980 tot 1996 was hij rector van het ITC (International Training Centre for Aerial Survey) in Twente. Dit instituut, opgericht in 1950 door oud-premier Schermerhorn en gefinancierd uit de ontwikkelingspot, was een Nederlandse bijdrage aan de net opgerichte Verenigde Naties.

Vele duizenden studenten uit de derde wereld werden sinds de jaren vijftig bij het ITC opgeleid in het omzetten van lucht- en satellietfoto’s in praktische kaarten.

Wageningen

Volgens oud-collega Homme Martinus heeft Beek in zijn tijd als rector veel veranderingen bij het ITC doorgevoerd, zoals de overgang van analoge luchtfotografie en satellietbeelden naar digitale geo-informatica en de invoering van een doctoraalstudie. ‘Wat wij doen lijkt misschien op een long shot’, zei hij bij het 40-jarig bestaan. ‘Maar dat is niet zo.’ Het ITC met vierhonderd studenten uit de hele wereld is nu een faculteit van de Universiteit Twente.

Beek, die op 13 januari overleed aan de gevolgen van kanker, werd geboren in het Drentse dorp Anloo, als oudste zoon van dominee M.A. Beek, vermaard vrijzinnig protestants theoloog. Het gezin verhuisde vaak. Van Groningen naar Enschede, waar hij met zijn zusje ternauwernood het geallieerde vergisbombardement op de wijk Het Zwik overleefde, en later naar Amsterdam.

Daar was zijn vader vanaf 1946 hoogleraar Hebreeuws en uitleg van het Oude Testament geworden. Geïnspireerd door gesprekken van zijn vader met een collega, die was teruggekeerd na onderzoek en opgravingen in het Midden-Oosten, koos hij voor een studie in Wageningen. Daar was hij actief in het studentenleven, praeses van de senaat en later erelid van studentenvereniging Ceres.

Verbindend idealist

Na zijn emeritaat werkte Beek tien jaar voor de afdeling buitenland van de MER-commissie (Milieu Effecten Rapportage) in Utrecht. Zijn taak was overheden en financiers te helpen bij het beoordelen van projectvoorstellen op hun economische en ecologische effecten.

‘Hij is naar zoveel landen gereisd dat ik de tel kwijtraakte’, zegt zijn echtgenote Herma Beek. Ook zette hij zich in als stichtingsvoorzitter voor Hotel De Wereld in Wageningen en Het Tropenbos.

Beek ontwikkelde zich tot wereldburger en verbindend idealist, wars van opsmuk. Behalve van zijn werk, hield hij veel van fietsen en kamperen, het liefst in combinatie. Thuis voelde hij zich het meest op de plek waar zijn ouders in 1939 een zomerhuisje lieten bouwen: Ommen. Hier deed hij nog bestuurswerk voor natuurvereniging De Vechtstreek. Met zijn eerste vrouw had Beek drie kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden