Kinderen eten nog altijd te weinig fruit, groente en vis - en dit zegt de wetenschap erover

Hoe ouder ze worden, hoe minder ze eten, blijkt uit Gezondheidsmonitor

En wéér blijken de meeste kinderen tot 12 jaar - net als hun ouders trouwens - minder fruit, groente en vis te eten dan wordt aanbevolen door het Voedingscentrum. Dat blijkt uit de Gezondheidsmonitor van het CBS.

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit deelt fruit uit op bassischool De Springbok in Den Haag. Foto anp

Bijna vier op de tien kinderen tot 12 jaar krijgt voldoende fruit en groente binnen. De helft eet voldoende vis. Voor de monitor werden 1100 ouders in de periode 2014-2016 ondervraagd. De resultaten zijn vergelijkbaar met die uit 2012-2014. Opvallend is dat naarmate de kinderen ouder worden, ze minder fruit en groente en vis binnenkrijgen. Vanaf het negende levensjaar eet nog maar 20 procent van de kinderen voldoende fruit en 25 procent voldoende groente. Onderzoekster Tanja Traag van het CBS vermoedt dat naarmate de invloed van ouders afneemt, er ongezondere keuzes worden gemaakt. Basisscholen kennen bovendien geen vast fruitmoment zoals kinderdagverblijven.


Zo vroeg mogelijk beginnen

Baby's staan meer open voor nieuwe smaken dan peuters. Daarom denken wetenschappers dat je zo snel mogelijk moet beginnen met groente. Voedingswetenschapper Coraline Barends deed een test met baby's die hun eerste hapjes vast voedsel kregen. De helft van de kinderen kreeg drie weken alleen gepureerde groente, naast de melk. De andere helft kreeg afwisselend groente- én fruithapjes. De groentebaby's bleken een jaar later bijna 40 procent meer groente te eten.

Bijna vier op de tien kinderen tot twaalf jaar krijgt voldoende fruit en groente binnen. Foto anp

Aan (veel) smaken kun je wennen

Bier en koffie vinden we ook niet meteen lekker. Gewenning bereik je via wat wetenschappers 'herhaalde blootstelling' noemen. Daarom moet nieuw voedsel tien à vijftien keer worden aangeboden, in kleine hapjes, speels. De Amerikaanse hoogleraar psychologie, Leann Birch, oermoeder van het voedingsonderzoek kreeg baby's zelfs zo gek dat ze tofu aten. Maar kinderen hoeven niet àlles te lusten. Uiteindelijk mag iets op de 'nee-lijst'. Probeer vooral te ontdekken wat de aversie opwekt: dat hoeft niet de smaak maar kan ook de textuur (glibberig, knapperig) zijn.

Straffen en omkopen werken averechts

Omkoping (als je de groente niet opeet, krijg je geen toetje) werkt slechts één of twee keer. Het kind straffen door het net zo lang aan tafel te laten zitten tot het bord leeg is, werkt evenmin. Het kind krijgt dan een aversie tegen eten. Beide strategieën leiden volgens kinderpsychiater Sebastian Cardona Cano, die recent onderzoek deed naar lastige eters, tot strijd. Dat is funest voor de sfeer aan tafel met als gevolg dat er nog beroerder wordt gegeten.

Blijf ontspannen

Een gespannen sfeer aan tafel en eetplezier gaan niet samen. Eerstgeborenen zijn vaker lastigere eters dan hun jongere broertjes en zusjes, waarschijnlijk omdat ouders bij latere kinderen relaxter zijn. 'Ook denken wij dat het stimulerend werkt om oudere broertjes en zusjes te zien eten', aldus kinderpsychiater Cardona Cano eerder dit jaar in deze krant.

Maak gebruik van het Popey-effect

Of met de populariteit van Popey kinderen meer spinazie gingen eten, is nooit onderzocht. Maar vermoedelijk is dat wel gebeurd. In 2013 liet onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam vier- tot zesjarigen kiezen uit wortels of kaasblokjes als snack. Kinderen die kort daarvoor waren voorgelezen uit een boek over een konijn dat sterker werd door het eten voor wortels, bleken succesvol 'geïndoctrineerd'. Ze kozen twee keer zo vaak voor een wortel als snack dan kinderen in controlegroepen. Het effect was het sterkst als met de kleuters achteraf werd gepraat over waarom dat konijn zo sterk was geworden.

Richtlijn groente en fruit volgens het Voedingscentrum

Vier- tot achtjarigen. Groente: 100 à 150 gram.
Fruit: 1,5 stuks (100 gram) Acht- tot dertienjarigen.
Groente: 150 à 200 gram. Fruit: 2 stuks (200 gram)

Tegen koek, chips en snoep kan je nooit op

Kinderen houden standaard van koek, chips en snoep. Het eten van groente - en in mindere mate fruit - moeten ze leren. Dus zorg dat er standaard fruit en groente voor het grijpen ligt en haal zo min mogelijk zoetigheid, snacks en frisdrank in huis. Want het 'Popey-effect' effect werkt wel als kleuters tussen een wortel en een blokje kaas mogen kiezen. Maar zodra de keus wordt aangevuld met zoute stengels kun je voorlezen wat je wilt: die zoute stengels gaan als eerste op.