Kerk gaat beschermengelen ontuchtige pastor berechten

De samen op weg-kerken gaan vijf functionarissen berechten voor het verzwijgen van een geruchtmakende ontuchtzaak. De vijf wisten dat pastor Adriaan B....

Op aandrang van de slachtoffers en hun ouders is onderzocht in welke mate de kerk verantwoordelijk was voor een klimaat waarin B. zijn gang kon gaan. Bij de presentatie van de bevindingen, vrijdag in Utrecht, benadrukte onderzoeksleider G. Vrieze dat pedofiel B. door zijn charisma en manipulatieve karakter in staat was de ontuchtzaak stil te houden.

Maar in niet mindere mate heeft ook de sfeer in het aan de Hervormde kerk gelieerde recreatiecentrum Het Grote Bos, waar B. werkte, daartoe bijgedragen. Veel (kerkelijke) medewerkers wisten van de ontuchtpraktijken, maar hielden het stil. Zo kon B. ruim 25 jaar zijn gang gaan.

Adriaan B. maakte tussen de veertig en zestig slachtoffers, vrijwel allemaal jongens, vaak vier of vijf uit dezelfde gezinnen. Pas in 1997 werd hij aangeklaagd door slachtoffers, en veroordeeld tot tweeënhalf jaar cel. Tien maanden geleden werd B. vervroegd vrijgelaten - sindsdien is het de kerken onbekend waar hij is.

De Vrieze schetste een beeld van een kerkgemeeschap die het misbruik ontkende, verzweeg of zelfs vergoelijkte. De eenheid van de kerk, en de loyaliteit ermee, was belangrijker dan het lot van de slachtoffers. 'Er was een sfeer van: zo gaan we niet met elkaar om in de kerk - naar de burgerrechter stappen om het elkaar lastig te maken', zei De Vrieze gisteren. 'De vergevingsgezindheid in de kerk noopte tot zwijgen.'

Veel van het zwijgen dichtte hij toe aan 'algemeen menselijke reacties'; getuigen wilden zich geen problemen op de hals halen, geloofden het simpelweg niet of waren vervuld van mededogen met de dader. Maar in vijf gevallen werd B. zo overduidelijk beschermd door kerkfunctionarissen, dat tot vervolging wordt overgegaan.

De vijf worden volgens kerkelijke richtlijnen berecht. Zij kunnen een vermaning krijgen, een schorsing, of uit hun ambt worden ontzet. Voor de slachtoffers was het nieuws een opluchting, zei gisteren M. Grandia-Feddema, die hen de afgelopen jaren bijstond.

De zaak geeft de discussie over pedofilie en ontucht binnen de kerk een nieuwe wending. De samen op weg-kerken (gereformeerd, Nederlands hervormd en evangelisch-luthers) hebben het plan opgevat voormalige ontuchtplegers binnen de kerk nauw in de gaten te houden, bijvoorbeeld door ze te dwingen te verhuizen naar een klein dorp waar de sociale controle sterk is.

'Er moet een plek gevonden worden voor de mensen van wie je kunt verwachten dat ze opnieuw over de schreef gaan', zei J. Doff, gereformeerd synodevoorzitter. 'Zo iemand zou je kunnen laten verhuizen naar een dorp waar hij scherper in de gaten wordt gehouden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden