Keizerin op de troon? Japanners zien het wel zitten

De hoop dat de Japanse prinses Masako een zoon ter wereld brengt, lijkt vervlogen. Er gaan steeds meer stemmen op haar dochter gewoon op te leiden tot keizerin....

Van onze buitenlandredactie

Waren er nog maar concubines aan het keizerlijke hof. Maar die zijn een halve eeuw geleden verdwenen, voorgoed de deur gewezen door de Amerikaanse bezetters van het naoorlogse Japan. En nu is het keizerrijk in last. Want de kroonprins en zijn echtgenote hebben geen manlijke troonopvolger voortgebracht. En een vrouw op de Chrysantentroon, dat is iets waarin de Japanse wet niet voorziet.

Waren er nog maar concubines aan het hof, want die hebben de Japanse dynastie in vroeger eeuwen meer dan eens van de ondergang gered. De negentiende-eeuwse keizer Meiji bijvoorbeeld, de keizer die gestalte gaf aan het moderne Japan, kon bij zijn eigen vrouw geen zoon verwekken; maar bij zijn vijf concubines verwekte hij vijftien kinderen, van wie één zoon lang genoeg in leven bleef om hem op te volgen.

Maar in het Japan van de eenentwintigste eeuw zijn concubines geen optie meer. Daarom heeft de regering haar toevlucht genomen tot een eigentijdsere aanpak: de adviescommissie. Tien wijze en aanzienlijke personen zijn dinsdag aan het werk getogen om de regering een oplossing aan te reiken.

Binnen een half jaar moet de commissie advies uitbrengen. De tijd dringt: prinses Aiko, het enige kind van kroonprins Naruhito (44) en zijn vrouw Masako (41) is vorige maand drie geworden - de leeftijd waarop volgens traditie de vorming van de toekomstige monarch begint. De hoop dat prinses Masako alsnog een zoon ter wereld brengt lijkt zo langzamerhand vervlogen. Maar de arme Masako werd door de hofhouding zo zwaar onder druk gezet om voor een troonopvolger te zorgen, dat ze een jaar geleden is ingestort.

De adviescommissie kan inspiratie putten uit de roemrijke geschiedenis van het Japanse keizershuis, die teruggaat tot in de achtste eeuw. In de loop der eeuwen is het acht keer voorgekomen dat een vrouw de troon besteeg - maar altijd was dat een noodmaatregel, bijvoorbeeld als een kroonprins nog te jong was om te regeren. En altijd ging de troon vervolgens over op een prins uit de mannelijke lijn. Zo'n prins is nu niet voorhanden: ook de broer van de kroonprins, prins Akishino (39), heeft alleen twee dochters.

Sommige Japanners willen een troonopvolger zoeken in de elf prinsenhuizen (iets verder verwijderde familieleden van de keizer), die na de Tweede Wereldoorlog officieel zijn afgeschaft. Anderen stellen zelfs voor dat de kroonprins dan maar een zoontje adopteert. Alles ter wille van de keizerlijke traditie, die eeuwenlang geheiligd is. Tenslotte was de keizer tot na de oorlog het middelpunt van het shinto-geloof, waarin hij als een god werd vereerd. En het shinto-geloof kent alleen manlijke priesters.

De shinto-organisaties zijn nog altijd belangrijke leveranciers van stemmen voor de Liberaal-Democratische Partij, die sinds de oorlog vrijwel onafgebroken aan de macht is geweest. Wel iets om rekening mee te houden. Maar premier Junichiro Koizumi lijkt niet van plan zich in allerlei bochten te wringen om het de verstokte traditionalisten naar de zin te maken. 'Volgens mij zouden de Japanners een regerende keizerin in de armen sluiten', zei hij vorige maand.

Waarschijnlijk had hij goed gelet op de de opiniepeilingen. In 1975 hield bijna 55 procent van de ondervraagden vast aan een man op de troon en kon 32 procent zich ook wel vinden in een vrouw. Inmiddels liggen de verhoudingen totaal anders: 76 procent ziet de kleine Aiko wel als keizerin, terwijl nog geen 10 procent vasthoudt aan een man als keizer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden