PostuumKees Verkade (1941 - 2020)

Kees Verkade: de bekendste beeldhouwer, maar doodgezwegen door de kunstelite

Hij was wereldberoemd en geliefd bij een groot publiek, maar de musea moesten niks hebben van zijn herkenbare, menselijke figuren. Kees Verkade overleed vorige week op 79-jarige leeftijd.

In 2009 onthult (toenmalig) koningin Beatrix beelden van koningin Juliana en prins Bernhard, gemaakt door Kees Verkade, in de voortuin van Paleis Soestdijk.  Beeld ANP
In 2009 onthult (toenmalig) koningin Beatrix beelden van koningin Juliana en prins Bernhard, gemaakt door Kees Verkade, in de voortuin van Paleis Soestdijk.Beeld ANP

Hij was de André Rieu van de beeldende kunst. Beeldhouwer Kees Verkade werd door de elite verguisd en door de critici doodgezwegen, maar door het grote publiek in de armen gesloten. Zijn beelden zoals die van Louis Couperus op het Lange Voorhout in Den Haag, Johnny Jordaan en Tante Leen op de kop van de Elandsgracht in Amsterdam, en Juliana en Bernhard op Soestdijk behoren tot de bekendste en meest gefotografeerde van het land.

In 2001 zei hij in een interview met NRC Handelsblad: ‘Omdat ik kan leven van mijn vrije werk en geen les hoef te geven, vinden ze me in Nederland een commercieel kreng. Mensen denken dat ik zo rijk ben dat ik niet meer hoef te werken, nou niets is minder waar. Ik ben elke dag gewoon in mijn atelier, en ontvang kopers aan huis.’

In Nederland staan vele tientallen beelden van hem, in grote steden maar ook in dorpen: Simon Carmiggelt (Eerste Weteringplantsoen, Amsterdam), koningin Wilhelmina (boulevard Noordwijk), Audrey Hepburn (Lawick van Pabstraat in Arnhem), Frits Philips (Eindhoven) en het werk Fietsles aan de Ubbo Emmiussingel in Groningen. In 2008 werd een beeld van hem gestolen in Harderwijk, waardoor zijn kunst enige tijd door de politie in de gaten werd gehouden.

Het standbeeld van Frits Philips op de Markt in Eindhoven, een bekend beeld van Kees Verkade. Beeld Marcel van den Bergh
Het standbeeld van Frits Philips op de Markt in Eindhoven, een bekend beeld van Kees Verkade.Beeld Marcel van den Bergh

Verkade werd wel ‘De hofkunstenaar van Monaco’ genoemd, omdat hij daar al veertig jaar woonde en werkte. Hij maakte hier onder meer het beeld van Prinses Gracia dat zich, omringd door vierduizend rozenstruiken, bevindt zich in La roseraie Princesse Grace – een van de meest geliefkoosde pleisterplaatsen van de Monegasken.

Hier overleed Verkade 29 december op 79-jarige leeftijd. Hij was nog volop actief. Zo was hij nog bezig met een beeld ter herdenking van de slachtoffers van de coronapandemie, en een dankbetoon aan alle zorgmedewerkers. Voor dit kunstwerk is een crowdfunding op touw gezet door de Stichting Dank Helden van de Zorg.

Kees Verkade in gesprek met voormalig koningin Beatrix, hier op de foto in 2009. Beeld Martijn Beekman
Kees Verkade in gesprek met voormalig koningin Beatrix, hier op de foto in 2009.Beeld Martijn Beekman

Boetseren

Verkade werd in 1941 geboren als zoon van een fabrieksdirecteur in Haarlem. Op zijn zestiende jaar werd hij voortijdig van school gestuurd. Hij besloot naar de Kunstacademie in Den Haag te gaan omdat hij reclametekenaar wilde worden. Daar ontdekte hij het boetseren.

Van 1958 tot 1963 oefende hij fanatiek en ontwikkelde zijn eigen stijl, waarbij de nadruk werd gelegd op beweging en emotie. In 1965 vestigde hij zich in Zandvoort. Hij stond zich voor op zijn goede manieren. ‘Ik ging gewoon in een pak met stropdas de architecten langs om foto’s van mijn werk te laten zien. Je kunt als kunstenaar wel kapsones hebben, maar geen mens komt zomaar op je af’, zei hij. Na een expositie in de Haarlemse Vishal kocht het Frans Hals Museum twee werken van hem. In 1966 kreeg hij zijn eerste opdracht van de gemeente Haarlem voor het standbeeld Winkelen (of Stadten).

Drie jaar later werd hij ineens wereldberoemd, nadat de beroemde Amerikaanse fotograaf David Douglas Duncan – bekend van de boeken over de Vietnam-oorlog – een paar bronzen beeldjes van hem kocht en meenam naar zijn studio in het Zuid-Franse Saint-Paul-de-Vence. Hij toonde ze aan zijn vrienden uit de jetset van de Côte d’Azur, en bezorgde Verkade zo in één klap een clientèle van beroemdheden: schrijver Paul Gallico, Pablo Picasso, Kirk Douglas en mensen uit de top van het zakenleven dienden zich als kopers aan.

In 1970 wijdde het invloedrijke tijdschrift Time onder de kop ‘The hottest underground figure’ een verhaal aan Verkade, waardoor mensen in de rij stonden om beelden van hem te kopen. Verkade, die met zijn eerste vrouw twee zonen had, verhuisde naar Zuid-Frankrijk. Hier scheidde hij van haar en hertrouwde met Ludmila Von Falz-Fein, een opvallende en knappe dochter van een Russische baron. Op het societyhuwelijk in 1979 was prinses Gracia een van de eregasten. Ludmila werd behalve zijn echtgenote ook zijn manager, die nauwlettend op zijn zakelijke belangen lette.

De musea moesten niets van hem weten. Na het Frans Hals toonde geen enkel museum meer belangstelling voor zijn werk. Maar de herkenbare menselijke figuren werden zeer gewaardeerd door beroemdheden en het grote publiek. Hij stond ook bekend als sociaal bewogen. Zo stelde hij vaak de opbrengst van zijn exposities deels beschikbaar voor het goede doel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden