de gids lust en liefde

Karel weet dat zelfs op latere leeftijd zijn moeder nog steeds zijn liefdesleven beheerst

Beeld Sassa Ostoja

Zijn moeder vergalt ook na haar dood nog steeds zijn leven: hij verveelt zich met zijn huidige, heel lieve vrouw.

‘Als jongetje was ik verliefd op mijn moeder en deed alles om bij haar in het gevlij te komen. Wat niet altijd even makkelijk was, want mijn moeder koos haar eigen momenten waarop ze affectie toonde en dat was lang niet altijd wanneer ik daaraan behoefte had. Ik herinner me hoe ze hooggehakt en met gelakte nagels kirrend belangrijke heren ontving in de salon, mijn vader wist daarvan, maar kon net als ik niet tegen haar op. 

‘Ik vond die bezoekjes spannend, ik was een jongetje van een jaar of 5, en hoopte iedere keer mee te mogen doen. Ik wilde ook in de schijnwerpers staan, deel uitmaken van haar entourage, van die permanente opwinding die als een voile om haar heen hing. In haar buurt gebeurde altijd schaterend iets onverwachts, ze hield van feestjes, van roddelen en stoken. Soms tolereerde ze me, maar vaak duwde ze me de straat op. ‘Ga maar wat spelen in die auto daar’, wees ze naar zo’n geweldige automobiel van de visite, die langs de weg stond te blinken. 

‘Als verzetsmeisje had ze veel meegemaakt, na de oorlog moet ze zich hebben voorgenomen al het plezier dat ze was misgelopen in te halen en ze gedroeg zich alsof ze daar recht op had. Niet dat ik jaren later nog rancuneus ben, emotioneel heb ik allang afscheid van haar genomen. En toch regeert ze over haar graf als de tirannieke intrigante die ervan genoot gezinsleden tegen elkaar uit te spelen. Ze schrijft me nog altijd voor dat alleen wispelturige, grillige, beeldschone vrouwen met pumps en rokjes de moeite van het liefhebben waard zijn, vrouwen die met hun woorden een brisantbom kunnen doen ontploffen.

Wijs geworden van talloze mislukte avonturen met dit soort aantrekkelijke maar onbetrouwbare types als mijn moeder, ben ik nu eindelijk samen met een vrouw zonder dubbele agenda: iemand die plagerijen nauwelijks begrijpt omdat ze zelf nooit kwaad spreekt over anderen, iemand die alleen maar lief is, vele jaren jonger is dan ik en me mijn vrijheid gunt in alles wat ik wil. Ideaal, maar ik schaam me, want ik verveel me met haar. Zo gewend ben ik het om op mijn tenen te lopen, iets te willen dat ik nooit kan krijgen, dat de harmonie, de gelijkwaardigheid me benauwen. 

‘De vriendin die ik hiervoor had voldeed meer aan het beeld van mijn moeder. Zij stond altijd in het middelpunt van de belangstelling, altijd bezig met van alles. Eigenlijk had ze alleen de goede eigenschappen van mijn moeder, want als ik onzeker was, drukte ze me op het hart dat ik voor haar meer dan goed genoeg was. Maar ik geloofde haar niet. Van mijn moeder had ik geleerd dat je erkenning moet verdienen, dat liefde niet op veiligheid is gebaseerd maar op bewondering, en ook al vroeg zij dat niet van me, ik deed de hele dag mijn best om haar te behagen. Wij hadden misschien heel gelukkig kunnen zijn, als de demonen in mijn hoofd mij niet te machtig waren geworden en toen ik met pensioen ging, beëindigde ik onze verhouding, want wat gebeurde er nu nog in mijn leven waarmee ik haar kon vermaken? 

‘Pas toen ik mijn huidige vriendin leerde kennen, kreeg ik in de gaten dat bewondering me nergens brengt. Ze is gescheiden en heeft twee pubers, ze is ongecompliceerd en zorgzaam. Ik hoef nooit als ze iets zegt te denken: wat bedoel je, zit hier iets achter, want ze doet niet aan dubbelzinnigheid. Ze komt ieder weekend naar me toe als haar kinderen bij hun vader zijn, dan kook ik iets dat ze nooit eet omdat haar kinderen het niet lusten, we wandelen door de polder en aan het eind van het bruggetje vraagt ze altijd: wil je links- of rechtsaf? Nooit zegt ze, vandaag wil ík eens de richting bepalen.

Maar ik doe haar tekort als ik zeg dat het onvoldoende is wat ze me biedt. In mijn hoofd hoor ik de stem van mijn moeder die haar misprijzend ‘saai’ noemt, maar dan zou ik willen terugroepen: wij hebben het gezellig samen, hou je mond, jij bent allang dood! Onbegrijpelijk hoe je tot op hoge leeftijd de sluwe giftige moedertong niet alleen kunt horen, maar er je leven door kunt laten vergallen. Want weer moet ik op mijn tenen lopen, dit keer om mezelf te overtuigen dat juist de vreugdevolle routine van samen koken, wandelen of praten, de definitie is van grote liefde, niet de wrede wispelturigheid van mam. 

‘Mijn vriendin is een vrouw waarvan anderen dromen. Ze houdt van me, noemt me de liefde van haar leven. Iedere keer als ik haar opzoek, doet ze vrolijk de deur open, ik pak haar vast, we kussen, we gaan aan tafel zitten, zij vraagt of ik thee of koffie wil, of ik blijf eten, ze vraagt of we in de tuin gaan zitten of nog even het bos in gaan. En als er al iets heftigs gebeurt, is dat een deuk die ze in haar auto heeft gereden, nooit iets existentieels. 

‘Verdorie, zeg ik tegen mezelf, je zit in de laatste twintig jaar van je leven, gedraag je er eens naar. Houd op te verlangen naar vrouwen op hakken die je betoveren met hun listen. Voor de komende jaren heb ik me ten doel gesteld gelukkig te zijn, ik zal mijn vriendin nooit verlaten en nooit naar andere vrouwen te kijken. Maar tevreden zijn is vermoeiender dan eeuwig verlangen. Mijn honger naar turbulentie, naar erkend worden door vrouwen die ik niet kan krijgen, ligt altijd om de hoek. 

‘Mijn verslaving aan misgrijpen is levenslang en hoe meer ik me ervan bewust ben hoe minder ik eraan kan doen. Een heel leger aan therapeuten heb ik aangeklampt, maar ook voor hen geldt dat kennis van een kwaal niet per se tot genezing leidt. Iedereen die ik ontmoet gaat langs mijn moeders meetlat. Wie voor haar deugt is slecht voor mij en andersom. Het is bizar.’

Op verzoek van de geïnterviewde is de naam Karel gefingeerd. Ook geïnterviewd worden? Iedereen wordt uitgenodigd te reageren, nadrukkelijk ook mensen met een niet-Nederlandse achtergrond. Mail een korte toelichting naar lust@volkskrant.nl

Overleeft een liefde ziekte, een miskraam of vreemdgaan? In Van Twee Kanten interviewt Corine Koole twee partners apart van elkaar over een heftige gebeurtenis in hun relatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden