Het eeuwige leven van Jos Alderse Baas

Jos Alderse Baas (1957 - 2018): provo die er met een Van Gogh vandoor ging

Marktkoopman Jos Alderse Baas was een van de laatste provo’s. Met zijn nieuwsdienst NAP berichtte hij over ‘wat zich onder de tegels van Amsterdam afspeelt’.

Jos Alderse Baas

Begin jaren zeventig, toen de beveiliging nog niet top was, liet Jos Alderse Baas zich opsluiten in het Rijksmuseum door onder een bed te kruipen en met het tellen van voetstappen te achterhalen wanneer bewakers langsliepen.

’s Nachts banjerde hij door het lege museum en ging op het directiekantoor oude provo’s bellen. Toen hij de volgende dag werd ­opgepakt, zei Jos Alderse Baas dat hij ‘voor de saaie Nachtwacht in slaap was gevallen’.

In die tijd pakte hij in het Stedelijk ook een keer een Van Gogh – De man met grijze strohoed – van de muur en liep daarmee het museum uit. ‘Hij heeft hem daadwerkelijk aan de muur gehangen van het huis waar hij toen woonde’, zegt zijn dochter Pip Kerkhoven.

Marktkoopman en persmens Jos Alderse Baas zou een van de laatste provo’s van Amsterdam kunnen worden genoemd. Tot 2011 publiceerde hij nog zijn eigen krantje, Friesche Geheime Dienstbode, waarvoor de bekende cartoonist Peter Pontiac jarenlang ­tekende. Hij hield de herinnering levend aan Kees Hoekert, de grootvader van de nederwiet, en Robert-Jasper Grootveld, de organisator van de happenings bij Het Lieverdje. Daarnaast was hij ook een bekende koopman die op maandag op de Noordermarkt stond met bric-à-brac en de rest van de week op het Waterlooplein. Dankzij zijn eruditie kende bijna iedereen hem daar.

Op 30 september was het onverwacht voorbij. Hij overleed in zijn slaap, mogelijk aan een hartstilstand. Zijn dochter Pip Kerkhoven: ‘We weten het niet. Hij had de avond daarvoor een fles wodka geconsumeerd nadat hij had gehoord dat zijn vriend Kees Keeman op sterven lag. In diens pand werden de drukproeven van zijn krantjes vervaardigd . Jos zou als enige moeten spreken op de begrafenis.’

Jos Alderse Baas was een van de zes kinderen van een Amsterdamse dominee en stervensbegeleider. Nadat hij sjeesde op het Hervormd Lyceum Zuid koos hij voor een opleiding aan de detailhandelsschool. Die zou hij evenmin afmaken omdat hij in het provocircuit terecht kwam en zelfs op de woonboot van Kees Hoekert op de Oostelijke Eilanden ging wonen.

Nadat Robert-Jasper Grootveld stopte, zette Jos Alderse Baas de happenings aan het Spui voort totdat ze doodbloedden. In plaats daarvan begon hij met zijn alternatieve nieuwdienst NAP (Nieuw Amsterdams Persbureau) en Friesche Geheime Dienstbode die berichtten ‘wat zich onder de tegels van Amsterdam maar ook de rest van de wereld afspeelt’. In 1977 speelde Jos Aldere Baas de rol van Pater des Geils in de volksopera Het Mirakel van Amsterdam waarin het huwelijk van Beatrix en Claus werd nagespeeld.

Hij leefde van het maken van ­televisieprogramma’s voor Rabotnik Television, een piraat die inbrak bij bestaande televisiezenders. ‘En hij zat in dienst waar hij soldij kreeg. Daar was hij nogal trots op, omdat al zijn broers waren afgekeurd op S5’, zegt Pip.

In de jaren tachtig begon hij ook als marktkoopman. Eerst huurde hij een hoekje bij bestaande marktkramen, maar daarna bemachtigde hij een eigen marktvergunning. Op kleurrijke wijze ontmoette hij zijn vrouw. Hij zag haar zitten in haar huis aan de Oudezijds Achterburgwal (‘Nee, ze zat niet achter het raam’), belde aan en ging er nooit meer weg. Zij had al een zoon. Hij zou met haar nog twee dochters krijgen. Jos was ­iemand die flink kon drinken maar ook af en toe pas op de plaats maakte. ‘Elk jaar dronk hij veertig dagen niet om zijn lever wat rust te geven’, aldus Pip. De avond voor zijn dood verdronk hij zijn verdriet over Kees Keeman. Die overleed acht dagen na hem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.