AchtergrondJohn Lennon

‘John Lennon shot dead’: 8 december 1980 was een dag vol woede, ongeloof en verdriet

Als John Lennon nu nog leefde, was hij vermoedelijk nog steeds een van de grootste popiconen van deze tijd geweest, schreef Gijsbert Kamer eind vorig jaar, 40 jaar na de moord op Lennon. Wat is Lennons erfenis?

Menigtes verzamelen zich voor het appartementencomplex Dakota in New York waar John Lennon werd doodgeschoten. 
 Beeld Bettmann Archive
Menigtes verzamelen zich voor het appartementencomplex Dakota in New York waar John Lennon werd doodgeschoten.Beeld Bettmann Archive

Nederland werd 9 december 1980 wakker met het bericht dat John Lennon was doodgeschoten. Enkele uren voordat de ‘Radionieuwsdienst verzorgd door het ANP’ om zeven uur zijn journaal ermee opende, was de ex-Beatle voor zijn huis in het Dakota Building aan de New Yorkse Upper-West Side door de 25-jarige Mark Chapman vermoord.

Kapot

Wie het die dinsdagochtend in 1980 meemaakte, zal het nooit vergeten. Er was ongeloof, woede en verdriet; iedereen leek er kapot van. Popmuzikanten konden verongelukken (Buddy Holly, Otis Redding) of sterven aan overdoses (Jim Morrison, Jimi Hendrix). En ja, Elvis Presley’s overlijden drie jaar eerder bracht wereldwijd ook een schok te weeg. Maar helemaal onverwacht was diens dood niet.

John Lennon en zijn bruid Yoko Ono gefotografeerd tijdens hun persconferentie in hun suite in het Amsterdamse Hilton hotel.  Beeld ANP
John Lennon en zijn bruid Yoko Ono gefotografeerd tijdens hun persconferentie in hun suite in het Amsterdamse Hilton hotel.Beeld ANP

Dat was de dood van John Lennon op 40-jarige leeftijd wel. Niemand heeft het eeuwige leven, maar dat hij eenvoudig op straat, in bijzijn van zijn vrouw Yoko Ono, voor hun huis, was doodgeschoten door een jaloerse fan was iets dat niemand voor mogelijk had gehouden. Niet alleen de popwereld raakte in diepe rouw. Lennon leek groter dan een popmuzikant. Iedereen kende The Beatles, iedereen kende John Lennon. Dagenlang hoorde je op de radio Lennon-liedjes, zijn platen waren niet aan te slepen.

John Lennon werd op straat doodgeschoten door de 25-jarige Mark Chapman met een .38 vuurwapen.  Beeld Reuters
John Lennon werd op straat doodgeschoten door de 25-jarige Mark Chapman met een .38 vuurwapen.Beeld Reuters

Veertig jaar later is Lennon niet vergeten. In nieuwe boeken zijn al zijn liedjes en de verhalen eromheen verzameld, gaat het over zijn leven, zijn band met Yoko Ono en over de laatste dagen voor zijn dood. Nederlandse Beatles-kenners hebben een podcastserie gewijd aan hun idool (zie inzet) en ook elders op de wereld wordt Lennon herdacht.

In een interview met de Sunday Times, afgelopen zondag, vertelt ex-Beatle Paul McCartney (78) dat hij regelmatig de neiging heeft wanneer hij aan een nummer werkt, het door te schuiven aan Lennon met de vraag: welke regel komt nu? McCartney heeft de vraag nooit meer kunnen stellen, maar is nog altijd blij, vertelt hij de Sunday Times, dat toen Lennon overleed er van ruzie geen sprake meer was. Met een zekere regelmaat ontmoetten ze elkaar in New York. McCartney typeert het laatste gesprek dat ze voerden als ‘great’.

Het was McCartney die destijds juist Lennon inspireerde bij het maken van het twee weken voor zijn dood verschenen album Double Fantasy. Lennon was aan het album begonnen toen hij op de radio Coming Up hoorde, de meest recente single van Paul McCartney. De opgewekte toon en pakkende sound inspireerden hem zelf aan de slag te gaan. Zo keek ruim tien jaar na het uiteenvallen van The Beatles zijn oude schrijfmaatje toch weer over zijn schouder mee.

Sterke liedjesplaat

Eigenlijk was het niet de plaat om afscheid te nemen van Lennon. Het album was een beetje te klef en zoetig voor wat toch ooit de stem van een poprevolutie was. Maar het blijkt, luisterend met de oren van nu, een behoorlijk sterke liedjesplaat, waarvan Woman en Beautiful Boy inmiddels tot evergreens zijn uitgegroeid. Waar zijn fans in 1980 misschien nog wel meer moeite mee hadden, was die helft van Double Fantasy die niet door John, maar door zijn echtgenote Yoko werd volgezongen.

Een herdenkingsmuur opgedragen aan The Beatles in Praag.  Beeld EPA
Een herdenkingsmuur opgedragen aan The Beatles in Praag.Beeld EPA

Ono is inmiddels 87 en heeft zich na de dood van haar echtgenoot over diens nalatenschap ontfermd. Dat doet ze zonder duidelijke lijn, maar met liefde. Het lag in de lijn der verwachting dat er onder haar toezicht een mooie jubileumeditie van Double Fantasy zou worden uitgebracht, maar in plaats daarvan maakte ze een fraai fotoboek, uitgebracht door Thames & Hudson. In het boek staan de jaren 1968-1970 centraal, toen Lennon zijn beste plaat uitbracht: John Lennon & The Plastic Ono Band uit 1970 (met de liedjes Mother en Working Class Hero). Haar voorwoord besluit ze met een gedichtje: Remember:/ A dream you dream alone is only a dream/ A dream you dream together is reality.

De droom die vele popliefhebbers tussen 1970 en 1980 koesterden over een mogelijke Beatles-reünie is nooit uitgekomen. En Paul McCartney stelt in het interview dat het ook nooit was gebeurd, want dat was de afspraak. ‘But who knows?’ Inderdaad, wie weet? Het had natuurlijk best gekund. Als daar op 8 december 1980 om kwart voor elf ’s avonds bij het Dakota-gebouw niet ene Mark Chapman met enkele pistoolschoten een einde had gemaakt aan het leven van nog altijd een van de grootste popiconen.

Podcast

De laatste dagen van…John Lennon is een zesdelige podcast-serie vervaardigd door NPO Radio 5 en Avrotros. De serie telt zes afleveringen van elk zo’n 45 minuten waarin aan de hand van Beatles-kenners Cees ter Brugge, Wibo Dijkstra en Michiel Tjepkema het leven van Lennon, en de aanloop naar zijn tragische dood, wordt gereconstrueerd. Daarbij maken ze gebruik van bijzondere archiefopnamen en interviews met Lennon. Het drietal maakte eerder al het tweewekelijkse Fab4Cast over de Beatles.

Aardig is in de eerste aflevering de bijdrage van muzikant Diederik Nomden (The Analogues/Her Majesty) die op gitaar en piano heel treffend uitlegt wat Lennon tot zo’n goede slaggitarist en matige pianist maakt. Iedere aflevering focust op een bepaald thema uit Lennons leven (muziek, vrouwen, zijn relatie met Paul McCartney). De makers van de serie, waarvan dinsdag (8 december) de delen 3 en 4 uitkomen en die op 15 december besluit met de delen 5 en 6, zijn nog altijd zeer ontstemd over de moord op hun idool. Zozeer dat ze beloven de naam van de dader gedurende de hele serie niet in de mond te nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden