Eeuwig levenJohan Ooms (1944-2020)

Johan Ooms (1944-2020): perfecte imitator van de ‘grote kleine man’

Johan Ooms speelde in tachtig theaterproducties, in films en op televisie. Problemen aan zijn stembanden maakte een einde aan zijn carrière.

Johan Ooms en Angela Schijf in 'Flikken Maastricht'.Beeld AVRO

In deze tijd nemen veel mensen op bijzondere wijze afscheid. Acteur Johan Ooms liet als getuigenis voor een zelf geregisseerd levenseinde een videoportret maken door de Cooperatie Laatste Wil waarvan hij lid was.

Op 14 mei koos hij voor zelfdoding in aanwezigheid van zijn vriend Jaap van Riemsdijk en vriendin Kathenka Woudenberg.

Hij was 75 jaar. ‘Hij had het eerst op 26 maart willen doen en daarna op 2 april. Maar het getuigt van zijn edelmoedigheid dat hij op het hoogtepunt van de coronacrisis de hulpdiensten niet wilde belasten. Dus hij stelde het vijf weken uit’, zegt Van Riemsdijk.

Ooms was veertig jaar een veelgevraagd acteur in het theater, op televisie en film. Het bekendst was hij van de vertolking van Louis Davids. Hij speelde Davids in de toneelbewerking van Mensch durf te leven in 1979. Vier jaar later speelde hij dezelfde rol in de musical De zoon van Louis Davids. De perfecte imitatie van de ‘grote kleine man’ – ‘M’n strottenhoofd schiet omhoog en dan heb ik Davids stem’ – werd alom geprezen. In 2004 maakte een aandoening aan zijn stembanden hem het spelen op toneel onmogelijk. Maar op goede momenten kon hij op televisie nog een rol pakken. Zijn laatste was die van pater Gerardus in twee afleveringen van Flikken Maastricht in 2016.

Hij woonde tot zijn dood in de Jordaan. ‘Altijd galant en tot in de puntjes gesoigneerd, immer getooid met een zwart hoedje en een vlinderdasje, altijd vriendelijk en aardig, belangstellend en grappig; zeg maar gerust soms ‘vals’. Zo kon hij zeer beeldend vertellen hoe zijn collega Carol van Herwijnen – wie? – ooit Volkskrant-theatercriticus Hein Janssen had aangevallen en hoe Van Herwijnen tegen Janssen had uitgeroepen: ‘óp je knieën, valse nicht!’’, schreef Anne-Rose Mater-Bantzinger op de site AmsterdamsDagblad.nl. Hij was een vaste gast van de kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae in Amsterdam, waar hij veelal met pretoogjes alleen aan een tafeltje zat.

Ooms kwam uit een familie van Amsterdamse scheepstimmerlieden. Zijn ambitie was het theater. In 1965 kon hij naar de Toneelschool in Amsterdam. ‘Pas toen begon mijn leven. Aan de middelbare schooltijd heb ik nauwelijks herinneringen’, zei hij.

Voordat hij in 1968 afstudeerde had hij zijn eerste rol al gespeeld in de Griekse klassieker De vrede van Aristophanes. In totaal zou hij in tachtig producties staan bij Het Publiekstheater, Het Nieuw Rotterdams Toneel, Globe en Het Nationale Toneel. Niet alleen als acteur maar ook als zanger. In de opera Candide van Leonard Bernstein vertolkte hij Voltaire. Hij had filmrollen in onder meer Hoge hakken, echte liefde, de IJssalon, De mannetjesmaker, Zus & Zo en Karakter. Voor zijn rol in Rituelen, gebaseerd op het boek van Cees Noteboom, kreeg hij een nominatie voor een Gouden Kalf als beste acteur.

Op televisie was hij te zien in Baantjer, Spangen, De zomer van ’45 en Juliana – prinses van Oranje. Hij was homoseksueel en hoewel hij relaties had, woonde hij vrijwel zijn hele leven zelfstandig.

Het wegvallen van het werk door stemproblemen viel hem ook zwaar. ‘Je leeft met collega’s. En je leeft van productie naar productie.’ Behalve dat hij alleen nog maar kort en hakkelend kon spreken, kreeg hij ook andere problemen met zijn hart, heup en speekselklieren. Zijn leven was voltooid, zo vond hij. ‘Je bent een bepaalde levenslust aan je omgeving verplicht en het valt mij steeds zwaarder die op te brengen.’

Van Riemsdijk: ‘Heel poëtisch zei hij ‘nog maar één gladde vloertegel te zijn verwijderd van het verpleeghuis’. En dat wilde hij per se niet. Hij wist via het ondergrondse circuit een laatste-wilmiddel te verwerven om dat te voorkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden