Postuum Johan Mouton

Johan Mouton (1956 - 2019) was een arts die zelfs op vakantie nog onderzoek deed

Hij streed gedreven tegen het overmatig gebruik van antibiotica. Maar Johan Mouton wordt ook gemist om zijn levenlust en zijn bulderende lach.

Johan Mouton

Hij was een baanbrekend onderzoeker en een verwoed strijder tegen verkeerd gebruik van antibiotica. Tot de laatste snik ging hij door en was hij een vraagbaak voor wetenschappers en het journaille.

De betekenis voor de microbiologie van Johan Mouton is groot geweest, zegt collega-hoogleraar Annelies Verbon, afdelingshoofd Medische Microbiologie en Infectieziekten van het Erasmus MC. ‘Hij was een van de eersten die de juiste dosering antibioticum zochten bij de infectie die moest worden bestreden.’

Tot die tijd waren doseringen niet aangepast aan de soort bacterie of bijvoorbeeld het gewicht van de patient. Met zijn onderzoekswerk leverde Mouton een bijdrage aan het tegengaan van resistentie van bacteriën tegen antibiotica. ‘Hoe belangrijk dat onderzoek nationaal en internationaal was, blijkt wel uit het feit dat er twee buitenlandse hoogleraren op zijn uitvaart spraken’, zegt Verbon.

Arts-microbioloog en hoogleraar Johan Mouton overleed 9juli aan de prostaatkanker die in 2015 bij hem werd vastgesteld. Zijn vrouw Anouk Muller zegt dat hij open was over zijn ziekte. ‘Maar hij wilde zijn aandacht liever richten op zijn werk dat hij tot de voorlaatste dag van zijn leven is blijven doen.’

Verbon zegt dat hij niet alleen als onderzoeker zeer zal worden gemist, maar ook als mens. ‘De energie en levenslust spatte van hem af. Zijn bulderende lach was altijd over de hele afdeling te horen.’ Zijn werk was zijn passie. ‘Het aantal uren dat hij in zijn werkweek wist te persen, was immens. Zelfs op vakantie kon hij het niet laten allerlei onderzoeken te doen.’ Daarbij kwam dat Anouk Muller, met wie hij de laatste negen jaar samenwoonde, ook arts-microbioloog was. Uit zijn eerste huwelijk had Johan Mouton een zoon, die nu farmacologie studeert.

Johan Moutons eigen vader, Peter Mouton, was ook arts-microbioloog in Leiden. ‘Hij was aanvankelijk helemaal niet van plan in zijn vaders voetsporen te treden. Maar de uitdaging van de combinatie van onderzoek en klinische zorg trok hem in het vak van microbiologie’, zegt Muller.

Hij studeerde biologie en geneeskunde in Utrecht. In 1988 begon hij met zijn promotie-onderzoek aan het Erasmus MC. Zes jaar later werd hij daar arts-microbioloog. Van 1998 tot 2011 werkte hij bij het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen. Als voorzitter van de Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB) uitte hij continu zijn zorgen over de toenemende resistentie tegen antibiotica. ‘We zien dat de behandelmogelijkheden gestaag kleiner worden. Er zijn zelfs patiënten bij wiegeen enkel middel meer werkt’, zo waarschuwde hij in verschillende media. Vooral in het buitenland werden simpele problemen te gemakkelijk met antibiotica bestreden. ‘Dat excessieve medicijngebruik stimuleert de natuurlijke selectie: de sterkste bacteriën overleven de antibiotica en worden resistent.’

Onder wetenschappers werd hij de ‘PK/PD-man’ genoemd een afkorting van farmacokinetiek en farmacodynamiek. Hij was beleidsmedewerker van talrijke internationale organisaties en erelid van de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM).

Daarnaast was hij redacteur van Kucers’ standaardwerk The use of antibiotics, waarin in drie delen van elk 3.000 bladzijden alle middelen tegen infecties in detail zijn beschreven. ‘Het was eigenlijk een wonder dat hij naast zijn werk nog zoveel tijd had voor hobby’s als pianospelen, fietsen en skiën’, erkent ook Anouk Muller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden