Jeugdtheaterfestival biedt sprookjes en het echte leven

'Natte sneeuw', klaagt een berichtje op het prikbord bij de festivalbalie van Tweetakt. 'Nachtelijke vriestemperaturen en rukwinden.' Dat was één dag voor de opening de weersituatie....

'We hadden zo'n dik draaiboek', wijst Marc Verstappen tussen vinger en duim. Voor het vierde en laatste jaar is hij artistiek leider van het Nederlands-Vlaamse jeugdtheaterfestival dat altijd in Den Bosch heeft plaatsgevonden.

Voor het eerst heeft Verstappen het festival meegenomen naar zijn stad, en dat had Antwerpen moeten weten. Loeiende brandweersirenes waren er beloofd, toeterende bussen en boten. Maar het Concert op de Schelde is afgelast.

Toch zal Antwerpen niet meer hetzelfde zijn als het festival straks is verdwenen. Meer dan ooit heeft het jaarlijkse jeugdtheaterfestival zich genesteld in de stad. Toneelspelers en deejay's in een parkeergarage. Een Alfred Jarry's Ubu Roi in het Antwerps in de Poesjenellenkelder. Een voorstelling in de vorm van een rondleiding door een vervallen bioscoop. En een verhaal van Pirandello dat op een plein wordt gespeeld en uitmondt in een buurtfeest.

'Het programma wordt gedragen door liefde en hoogmoed', zei Verstappen in zijn openingsspeech, nadat bekend was gemaakt wie zijn opvolger wordt: Pietjan Dusee, programmeur van De Vorst en binnenkort artistiek leider van Produktiehuis Braband.

Ooit was dit festival een hitparade van de beste jeugdvoorstellingen van het seizoen. Aan die formule werd al voor het aantreden van Verstappen gemorreld: het moest ook een laboratorium zijn voor nieuwe initiatieven en kon meerdere kunsten beslaan dan alleen het theater.

Kunst junior heette het festival de afgelopen tijd, en in zijn laatste jaar als artistiek leider heeft Verstappen ook dat 'junior' uit de titel gehaald.

Voordat Lalala Human Steps straks in het Amsterdamse Muziektheater staat, heeft de spectaculaire dansgroep eerst op het Antwerpse Tweetakt gespeeld, voor een publiek vanaf veertien jaar. En de Britse groep Forced Entertainment, bij ons alleen bekend bij liefhebbers van vernieuwend theater, brengt een performance voor een nieuwe publiekscategorie op jeugdtheatergebied: 'achttien plus.'

Zo'n vijftig produkties biedt Tweetakt in een kleine week. Uit Nederland spelen Wederzijds, Stella Den Haag en Artemis recente voorstellingen. Er zijn workshops en discussies over beeldcultuur en kunst voor kinderen. Maar de trots van dit festival zijn de eigen (co-)produkties die in Antwerpen in première gaan. De Kikkerkoning bijvoorbeeld van An de Donder, voor kinderen vanaf 5 jaar.

De vertelster zit met haar rug naar het publiek. We zien alleen haar gezicht, via een spiegel boven haar hoofd. De Donder speelt zelf de figuren uit het bekende sprookje: de prinses met haar glanzende kroontje, haar strenge vader met zijn handen vol glitterringen, en - met een vergrootglas voor haar mond - de breedgebekte kikker.

Rondom haar gezicht tovert De Donder een kaleidoscoop aan beelden tevoorschijn met behulp van gekleurd licht en diaprojecties. Alsof het hele verhaal een fata morgana is. Een weerspiegeling in de vijver, waar de betoverde kikker wacht op de prinses die hem bevrijdt.

Met een warme, kleurrijke fantasiewereld worden de kleintjes voor het theater gewonnen. Rauw en grootsteeds is daarentegen het jongerentheater op Tweetakt. Zestig-plussers en twintig-minners zijn bij elkaar gebracht in Goesting, een poging om de vervallen Roma-bioscoop met korte persoonlijke verhaaltjes tot leven brengen.

''t Is een puinhoop', waarschuwt een voormalige ouvreuse ons bij de ingang. 'Maar in die puinhoop zitten levende mensen.' Laat Alain Platel zo'n voorstelling regisseren en je krijgt een bizarre montage met ontroerende improvisaties van unieke individuen. Maar Goesting laat zien dat je de Platel-methode niet zomaar kunt nabootsen, want ondanks de goede bedoelingen en lieve medewerkers is deze voorstelling iel en stijfjes.

Veel overtuigender is Wolven van Hesp-theatermakers, gemaakt voor een parkeergarage. Een schrijnende voorstelling over straatjongeren, gebaseerd op het fotoboek Raised by Wolves van de Amerikaanse fotograaf Jim Goldberg.

Verloren dwalen de acteurs door de betonnen garage als zwerfkinderen door een stad. Ze verdwijnen onverwachts uit beeld zoals ze weken uit het leven verdwenen van de fotograaf die hen observeerde.

Om plotseling weer op te duiken: high, wanhopig, ruziënd, met een zwamverhaal of een halfgelogen herinnering. 'Ik wil alleen registreren', houdt de acteur die de fotograaf speelt zichzelf voor. Maar ondanks zichzelf wordt hij hun wereld ingetrokken. Dat gebeurt ook met de toeschouwers, die versteend van de kou weer buiten staan op het morsige plein. Even net zo verloren als de nagespeelde zwerfkinderen in de voorstelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.