Jeltsin oppert mogelijkheid derde termijn

President Jeltsin heeft erop gezinspeeld dat hij mogelijk nog een derde termijn als president wil. Jeltsins verklaring lokte meteen negatieve reacties uit bij de oppositie....

Van onze correspondent

Bert Lanting

MOSKOU

De 66-jarige president antwoordde tijdens een bezoek aan de stad Nizjny Novgorod ontwijkend op de vraag of hij zich in het jaar 2000 herkiesbaar zal stellen. 'Mijn vrienden en collega's hebben mij verboden daarover te praten. Waarom dringen jullie nu al zo aan?', zei Jeltsin. 'De verkiezingen zijn pas over drie jaar'.

Vorige maand verzekerde Jeltsin nog dat hij geen derde ambtstermijn ambieerde en dat het tijd wordt voor een nieuwe generatie politici. Dat werd door de meeste waarnemers uitgelegd als een steunverklaring aan de jonge vice-premier Nemtsov, die algemeen als een van de kansrijkste kandidaten voor de opvolging van Jeltsin wordt gezien.

Tot nog toe werd ervan uitgegaan dat Jeltsin in 2000 zou aftreden, temeer daar de president volgens de Russische grondwet niet meer dan twee opeenvolgende ambtstermijnen mag uitdienen. Maar Jeltsins opmerking dat hij geen haast heeft zijn besluit bekend te maken, duidt erop dat het Kremlin zelf geen constitutionele belemmeringen ziet.

Waar het om draait is dat de nieuwe constitutie uit 1993 dateert, terwijl Jeltsin in 1991 tot president gekozen werd van de Russische Federatie, die toen nog onder de Sovjet-Unie viel. Technisch gesproken zou het Kremlin dus kunnen betogen dat die eerste termijn buiten de bepalingen van de grondwet valt. In dat geval zou Jeltsin, die vorig jaar werd herkozen, nu pas in zijn eerste termijn zitten.

Jeltsin-gezinde politici schaarden zich gisteren meteen achter die interpretatie van de grondwet. De leider van de regeringsfractie 'Ons Huis is Rusland' Aleksandr Sjochin zei dat Jeltsins eerste termijn pas in 1996 is ingegaan, zodat het aan de president is om te beslissen of hij zich herkiesbaar wil stellen of niet.

De communistische afgevaardigde Loekjanov, ooit voorzitter van het Sovjetparlement en een van de leiders van de mislukte staatsgreep tegen president Gorbatsjov, zei echter dat het als een paal boven water staat dat Jeltsin volgens de grondwet aan zijn tweede termijn bezig is. Dus moet hij in 2000 aftreden. 'Als Jeltsin aanblijft, is duidelijk dat alle gepraat over de president als beschermer van de grondwet niets inhoudt', aldus Loekjanov.

De grote vraag is of de president, die al enkele hartaanvallen achter de rug heeft, fysiek in staat is om nog een ambtstermijn vol te maken. Sinds de bypassoperatie die Jeltsin eind vorig jaar onderging, is hij aanzienlijk opgeknapt. De president heeft de afgelopen weken een reeks provinciesteden bezocht, kennelijk om te laten zien dat hij weer bovenop de bok zit.

Mogelijk is Jeltsin helemaal niet van plan aan te blijven, maar gaat het hem er slechts om zijn achterban te waarschuwen dat het nog veel te vroeg is om het gevecht om zijn mantel te beginnen. De afgelopen maanden woedt er tussen de bankiers die vorig jaar Jeltsins verkiezingscampagne financierden een ware oorlog in de door hen beheerste media.

Aanleiding is de slag om de privatisering van enkele grote staatsondernemingen. Maar op de achtergrond speelt ook de vraag mee wie kandidaat moet worden voor de opvolging van Jeltsin: vice-premier Nemtsov, de Moskouse burgemeester Loezjkov, premier Tsjernomyrdin of misschien een ander.

Door nu de mogelijkheid open te houden dat hij zal aanblijven, versterkt Jeltsin zijn greep op de ruziënde bankiers. Misschien moeten zij na 2000 ook nog met hem door.

Loezjkov, Tsjernomyrdin en Nemtsov roepen om het hardst dat zij geen plannen hebben om Jeltsin op te volgen, mogelijk uit vrees de jaloezie van Jeltsin op te wekken of met de wetenschap dat presidentskandidaten het in Rusland doorgaans maar een paar maanden uithouden voor het publiek de belangstelling voor hen verliest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden