Je kwam binnen, en boem!

Het leek bijna op een bizarre laatste stunt van kunstenaar Peter Giele: op de dag van zijn begrafenis brandde zijn geesteskind, de Amsterdamse club Roxy, volledig uit....

Het einde van een tijdperk.

Zo ervaart de Amsterdamse uitgaanswereld de ondergang van de mooiste en bijzonderste club van Nederland, de Roxy, die deze week door brand werd verwoest. Het was een wrede speling van het lot dat - juist op de dag dat de Amsterdamse kunstenaar Peter Giele (44) werd begraven - zijn Roxy in vlammen opging. De brand ontstond tijdens een herdenkingsbijeenkomst die met vuurwerk werd opgeluisterd. De grote verslagenheid onder het clubpubliek laat zien: de Roxy was meer dan een gewone discotheek.

'Het was een heel bijzondere, magische plek', zegt Eelco Anceaux van de Chemistry-clubavond in discotheek Escape. 'De Roxy was voor mij eigenlijk de enige club in Nederland. Gerund door een groep bezielde mensen, die daar iets neerzette waar alles aan klopte, en waarmee een vast publiek zich echt verbonden voelde.

Een jaar nadat de club aan het Singel haar deuren opende, schreef ze geschiedenis als de plaats waar de Nederlandse house-rage in alle hevigheid losbarstte. In de late zomer van 1988 groeiden de vrijdag van Eddy de Clercq en de woensdag met Joost van Bellen uit tot legendarische clubnachten - niet in de laatste plaats omdat een groot deel van het publiek xtc ontdekte.

Zeker in die eerste jaren had de Roxy alles van een grote familie, die zich verbonden voelde door een geheim dat nog niet was doorgedrongen tot de rest van de wereld: de kick van het dansen op de opzwepende house-beats in een driedimensionaal decor met immense installaties en veelkleurige lichteffecten. De roes van de nacht vormde de inspiratie voor jonge muzikanten, dj's, producers, modeontwerpers, schrijvers, designers, beeldend kunstenaars en fotografen, die de spirit van die zwoele Roxy-extase verder voerden. Ondergetekende ontmoette er niet alleen de liefde van zijn leven, maar ook veel latere vrienden, die als dj of producer in de daaropvolgende jaren uitwaaierden over het hele house-universum.

Chroniqueur van het uitgaansleven, 'nachtreporter' Mick Boskamp prijst de 'buitengewone sfeer'. 'Die werd niet alleen gemaakt door het publiek, maar ook door de aankleding, de visuals. Als ik binnenkwam, stond ik vaak minutenlang verbijsterd te kijken naar wat ze nu weer hadden. Geweldige decors, zoals die keer dat de hele club was omgebouwd tot een pinball-machine.'

'Vanaf de eerste plannen voor de Roxy was het de bedoeling om er meer van te maken dan een gewone discotheek', zegt dj Eddy de Clercq die, met Peter Giele en Arjen Schrama van het blad Vinyl, aan de wieg stond van de club. De verbouwing van de oude bioscoop aan de Kalverstraat was voor een belangrijk deel het werk van Peter Giele, zegt De Clercq. De ingang was door een winkel afgesloten, zodat er alleen nog een 'onbruikbare achterzaal' was. 'Peter Giele heeft eigenhandig de hele vloer uitgegraven met een kleine graafmachine, om daarmee een ingang te maken aan het Singel.'

Toen de club eenmaal geopend was, trok Giele een team aan dat de steeds wisselende Roxy-decors bouwde. De Clercq: 'Hij was de man die er op toezag dat de dingen voor elkaar kwamen, ook als er geen geld voor was. Dan leverde hij weer eens zijn loon in, of gaf hij iets in onderpand. In dat soort dingen was Peter altijd heel gedreven. Hij lette nooit op de financiën. Dat is de tragiek van de echte kunstenaar.'

Juist daardoor was het volgens De Clercq soms ook 'een nachtmerrie' om met Giele te werken: 'We hadden twee ton om die tent te bouwen, maar we zaten op het eind met een overschrijding van vier ton, omdat hij de duurste materialen had laten komen. Maar voor hem was het noodzakelijk. De Roxy moest duurzaam zijn. Zeker geen club die in vlammen op zou gaan op het moment dat hij dood ging.'

Eddy de Clercq was zelf aanwezig op het herdenkingsfeest voor Peter Giele, toen de brand uitbrak: 'Op het moment dat ik buiten kwam, zag ik alleen maar verslagen, vertwijfelde mensen op de grond zitten. Later, toen we de vlammen uit het pand zagen slaan, was er een moment van zo'n diep, intens verdriet.'

Een enkele cynicus citeerde Neil Youngs gevleugelde woorden 'It's better to burn out than to fade away', maar dat is in dit geval niet op zijn plaats, vindt Mick Boskamp: 'De Roxy was een heel succesvolle club, die nog jaren meekon.' Naast bekende grote dj-namen als Joost van Bellen, Dimitri en Erick E, beschikte de club inmiddels ook over een aantal veelbelovende vertegenwoordigers van de jongste dj-generatie, zoals Richard en Angelo.

Dj Angelo zou juist deze week de donderdagnacht overnemen van dj Dimitri: 'Het is een jongensdroom om in de Roxy te mogen draaien. Een droom, die in rook is opgegaan. De Roxy was de enige echte topclub van Amsterdam. Je kwam binnen en boem. Zelfs aan het begin van de avond, als er nog geen mensen waren, hing er al sfeer.'

Eelco Anceaux: 'Een hele generatie is gevormd in en door de Roxy. Ze is een katalysator geweest. De Roxy heeft bewezen dat nieuwe vormen en nieuwe ideeën bestaansrecht hebben.' Het waren ideeën die in de loop van de jaren negentig werden overgenomen door andere clubs als iT en Chemistry, die de Roxy in recente jaren wat betreft populariteit voorbijstreefden. Maar commercieel succes, of het bereiken van een zo groot mogelijk publiek, was ook nooit de opzet geweest van de club.

'Kwaliteit stond altijd voorop', zegt Eddy de Clercq, die de Roxy in 1991 verruilde voor een internationale dj-carrière: 'Peter Gieles opvattingen drukten nog altijd hun stempel op de Roxy, zelfs al was hij er in de laatste jaren nog maar zijdelings bij betrokken. Dat is een van de dingen die me altijd van hem zijn bijgebleven. Mensen vroegen: ''Peter, waarom mogen we er geen geld aan verdienen?'' Dan was zijn reactie: ''We hebben de mooiste club van Amsterdam, wees daar tevreden mee''.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden