Jannes de Doper

Jannes Reiling, die op 24 januari op 81-jarige leeftijd is overleden, was rechtstreeks afstammeling van een van de zes eerste baptisten in Nederland die zich, na afscheiding van de Nederlands Hervormde Kerk, in 1845 in het kanaal bij het Drentse Gasselte lieten onderdompelen....

Jannes Reiling groeide op in Nieuw Weerdinge, een veenkolonie waar zijn vader predikant was. De armoe van de arbeidersgezinnen maakte diepe indruk.

Hij ging naar het gymnasium in Hengelo waar Bert Schierbeek, de enige medeleerling in de eindexamenklas, hem de liefde voor literatuur bijbracht. Hij was 'dol' op de klassieken en ging in Groningen oude talen studeren, totdat de universiteit in 1942 moest sluiten. Hij dook onder in Zuid-Limburg en werd verliefd op het meisje met wie hij zou trouwen. Uiteindelijk vertrok hij als dwangarbeider naar Duitsland. Hij keerde terug als 'doorbraaksocialist' en sloot zich aan bij de latere Partij van de Arbeid.

Hij ging ook theologie studeren, gaf Seth Gaaikema les op het gymnasium en werd predikant in het Friese Haulerwijk. De jonge dominee was lid van de vrijwillige brandweer, floot voelbalwedstrijden, ging op zaterdagavond vergaderen in het café en liep achter de kinderwagen. In het ANWBboek Onder de luifel schreef hij over de ethiek van het kamperen.

De unie van baptisten wilde een eigen predikantenopleiding en in 1957 werd hij oprichter en rector van het seminarium in villa De Vinkenhof in Bosch en Duin. Het 'schooltje' was zijn levenspassie, maar de kost verdiende Jannes als leraar aan de Werkplaats Kindergemeenschap van de legendarische Kees Boeke in Bilthoven.

Namens het Nederlands Bijbelgenootschap was hij betrokken bij het grootse project van de United Bible Societies, de wereldkoepel van bijbelgenootschappen, om de bijbel in inheemse talen te vertalen. Hij maakte reizen naar de Verenigde Staten en ontving de mede-baptist Martin Luther King bij diens bezoek aan Nederland in de jaren zestig. Hij zocht naar 'de taal van de eerste gemeente' en promoveerde in 1973, vijftig jaar oud, op een proefschrift over inspiratie en spiritualiteit in een oud-christelijk geschrift.

Reiling wilde een degelijk academische opleiding voor predikanten en dat deed menig baptist huiveren, omdat 'de religie van het hart niet bekoeld mag worden door de reflectie van het verstand.' De spanning leidde tot een crisis aan het seminarium.

De uitbarsting kwam bij zijn vastberaden besluit om ook een homoseksueel tot predikant te bevestigen. Om scheuring te voorkomen besloot hij in 1987 voortijdig met pensioen te gaan. Sindsdien was hij een veel gevraagd spreker op conferenties van homoseksuele predikanten.

Jannes Reiling voelde zich meer leraar dan wetenschapper, hij onderhield nauwe contacten met andersdenken en kon spreken over zijn geloof en ongeloof. Als bestuurder en ijveraar voor geestelijke volksgezondheid moderniseerde hij de Rekkense Inrichtingen, toen de grootste instelling voor tbr-gestelden. Ook besteedde hij veel tijd aan de Stichting Sintmaheerd in Tolbert, waar verstandelijk gehandicapten worden verpleegd.

Hij was supervisor bij de nieuwe bijbelvertaling en sprak nuchter en tevreden over het resultaat: 'Ik denk dat er nog een aantal jaren gevochten wordt en dan standaard wordt voor de komende generaties.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden