Het eeuwige levenJan van der Dussen (1929-2020)

Jan van der Dussen was kop van Jut in de smeergeldaffaire bij het ABP

Hij was dé expert op het terrein van openbare financiën, maar gaat de annalen in als baas van het APB ten tijde van een onverkwikkelijke zaak.

Jan van der Dussen.Beeld ANP

Hij was plaatsvervangend directeur-generaal rijksbegroting op het ministerie van Financiën. Tot ongenoegen van toenmalig minister Fons van der Stee, die ooit vanwege de uit de hand gelopen overheidsfinanciën 12 ¾ procent rente moest betalen op een staatslening.

Staatssecretaris Henk Koning, net als Van der Dussen VVD’er, ­parachuteerde hem in 1980 daarom als hoofddirecteur van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) in Heerlen, ver weg van Den Haag.

Niet veel later werd een bom ­onder het fonds gelegd nadat een exploitant van tennishallen had gemeld dat ABP-functionarissen steekpenningen eisten voor een investering. Het leidde tot de grootste naoorlogse strafzaak in Nederland.

De affaire kostte Van der Dussen al na drie jaar zijn baan, nadat een onderzoekscommissie onder leiding van de Amsterdamse burgemeester Wim Polak had geconcludeerd dat zijn leiding te wensen had overgelaten. ‘Een verzoek van mijn vader aan de commissie om wederhoor werd afgewezen met de woorden: u gaat er toch wel uit’, zegt de Amsterdamse kunstschilder Luurd van der Dussen, zijn enige zoon.

Na 100 duizend pagina’s processtukken, vijf jaar procederen en een parlementaire enquête werden de twee hoofdverdachten, ­directeur beleggingen Ed Masson en zijn assistent Kobus van Zon ook nog vrijgesproken.

Van der Dussen had toen al een baan geaccepteerd als hoogleraar openbare financiën in Tilburg. Daarnaast doceerde hij in Delft en ­Amsterdam, waar zijn zoon Luurd nog eens college van hem kreeg.

Ook was hij twaalf jaar bestuurslid en penningmeester van de ­Vereniging voor Bestuurskunde, die onder leiding stond van Uri ­Rosenthal en later Arthur Docters van Leeuwen. ‘Hij keerde elk dubbeltje om. Enveloppen werden meerdere keren gebruikt. Leden die hun contributie niet op tijd ­betaalden, kregen van Jan persoonlijk een brief’, zegt voormalig secretaris Pieter de Jong.

Hij noemt hem Van der Dussen eigengereid. ‘Hij trad nogal eens solistisch op.’ Zoals bij de door hem geïnitieerde penning voor de beste bestuurskundige publicatie, ontworpen door een commissie met Van der Dussen als enige lid. ‘Beoordeling door een grote club zal alleen maar meer ­ellende ­geven en tot een minder aantrekkelijke penning leiden’, vond hij.

Schoenendoosadministratie

In 1995 werd Van der Dussen ook daar gewipt omdat een commissie onder leiding van de voormalige Utrechtse burgemeester Lien Vos-Van Gortel vond dat de schoenendoosadministratie van Van der Dussen moest plaatsmaken voor een Excelsheet. Gelukkig had hij nog genoeg andere baantjes, zoals voorzitter van de invloedrijke Raad voor de Gemeentefinancien.

Van den Dussen werd geboren in Waddinxveen. Omdat zijn vader jong stierf, moest hij al op zijn 15de aan het werk als bediende in een meubelzaak. Hij stapte over naar een accountantskantoor in Gouda, waarna hij bij de incassodienst in Haarlem terechtkwam. Na zijn ­studie economie en promotie ging hij aan de slag op het ministerie van ­Financiën.

Van der Dussen was een fanatiek muntenverzamelaar. In elke boekwinkel snuffelde hij eerst naar publicaties over oude munten.

Na zijn aanstelling bij het ABP bleef hij in Limburg. Hij woonde met zijn echtgenote Lieske eerst in Sint Geertruid en ­later in een bij­gebouw van het ­kasteel van Mheer, waar hij onder meer de rozen bijhield. De laatste vijfenhalf jaar woonde hij vanwege dementie noodgedwongen in een verzorgingshuis in Haarlem. Hij overleed daar op 1 april.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden